Właściwości farmakodynamiczne
Mometyzon

Właściwości farmakodynamiczne mometazonu

Mometazonu furoinian jest glikokortykosteroidem przeznaczonym do stosowania miejscowego, wykazującym działanie przeciwzapalne w dawkach, które nie powodują efektów ogólnoustrojowych. Substancja ta należy do grupy farmakoterapeutycznej: leki zmniejszające przekrwienie i inne preparaty do stosowania miejscowego do nosa, kortykosteroidy (kod ATC: R01A D09).¹

Mechanizm działania

Głównym mechanizmem odpowiedzialnym za działanie przeciwalergiczne i przeciwzapalne mometazonu furoinianu jest jego zdolność do hamowania uwalniania mediatorów reakcji alergicznej. Badania wykazały, że mometazonu furoinian znacząco hamuje uwalnianie leukotrienów z leukocytów u pacjentów z alergią.²

W badaniach in vitro na hodowlach komórkowych wykazano, że mometazonu furoinian cechuje się wysoką skutecznością w hamowaniu syntezy i uwalniania szeregu cytokin prozapalnych, takich jak:³

• Interleukina 1 (IL-1)
• Interleukina 5 (IL-5)
• Interleukina 6 (IL-6)
• Czynnik martwicy nowotworu alfa (TNF-alfa)

⁴

Substancja jest również silnym inhibitorem produkcji leukotrienów, które odgrywają istotną rolę w patogenezie reakcji alergicznych. Ponadto, mometazonu furoinian wykazuje bardzo silne działanie hamujące na wytwarzanie cytokin Th2, w szczególności IL-4 i IL-5, przez ludzkie komórki T CD4+, co ma kluczowe znaczenie w modulowaniu odpowiedzi immunologicznej typu alergicznego.⁵

Wyniki badań klinicznych

W badaniach klinicznych z wykorzystaniem testu prowokacji donosowej z alergenami produkt Nasopronal (aerozol do nosa) wykazał wyraźne działanie przeciwzapalne zarówno we wczesnej, jak i późnej fazie reakcji alergicznej. Efekt ten został potwierdzony poprzez zmniejszenie aktywności histaminy i eozynofili w porównaniu do placebo oraz redukcję liczby eozynofili, neutrofili i adhezyjnych białek komórek nabłonka w stosunku do wartości początkowych.⁶

Początek działania

Istotna klinicznie cecha mometazonu furoinianu dotyczy szybkości jego działania. U 28% pacjentów z sezonowym alergicznym zapaleniem błony śluzowej nosa zaobserwowano znaczący klinicznie początek działania produktu Nasopronal w ciągu 12 godzin po zastosowaniu pierwszej dawki. Mediana czasu, po którym następowało złagodzenie objawów u połowy badanych pacjentów, wynosiła 35,9 godziny.⁷

Stosowanie u dzieci i młodzieży

Bezpieczeństwo stosowania mometazonu furoinianu u dzieci było przedmiotem badań klinicznych. W kontrolowanym placebo badaniu, w którym dzieciom (n=49) podawano produkt Nasopronal w dawce 100 mikrogramów na dobę przez jeden rok, nie zaobserwowano spowolnienia wzrostu.⁸

Należy jednak zaznaczyć, że ze względu na ograniczoną ilość danych dotyczących bezpieczeństwa stosowania i skuteczności produktu Nasopronal u dzieci w wieku od 3 do 5 lat, nie ustalono odpowiedniego zakresu dawkowania dla tej grupy wiekowej.⁹

W odrębnym badaniu z udziałem 48 dzieci w wieku od 3 do 5 lat, którym podawano donosowo mometazonu furoinian w dawkach 50, 100 lub 200 mikrogramów na dobę przez 14 dni, nie zaobserwowano znaczących różnic (w porównaniu z placebo) w średniej zmianie stężenia kortyzolu w osoczu w odpowiedzi na test stymulacji tetrakozaktydem. Wyniki te sugerują brak istotnego wpływu na oś podwzgórze-przysadka-nadnercza przy stosowaniu mometazonu furoinianu w badanych dawkach.¹⁰

Warto odnotować, że Europejska Agencja Leków uchyliła obowiązek dołączania wyników badań produktu leczniczego zawierającego jako substancję czynną mometazonu furoinian w postaci aerozolu do nosa i produktów związanych we wszystkich podgrupach populacji dzieci i młodzieży w leczeniu sezonowego i całorocznego alergicznego zapalenia błony śluzowej nosa.¹¹

Profil działania farmakodynamicznego

Podsumowując, mometazonu furoinian jest kortykosteroidem o silnym działaniu przeciwzapalnym i przeciwalergicznym, działającym poprzez wielokierunkowy mechanizm hamowania mediatorów zapalenia. Substancja efektywnie reguluje produkcję cytokin prozapalnych, hamuje wytwarzanie leukotrienów oraz moduluje aktywność komórek immunologicznych zaangażowanych w reakcje alergiczne. Charakteryzuje się stosunkowo szybkim początkiem działania terapeutycznego i dobrym profilem bezpieczeństwa, co potwierdzają badania kliniczne przeprowadzone zarówno u dorosłych, jak i w populacji pediatrycznej.¹²