Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Mometyzon

Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania mometazonu furoinianu

Mometazonu furoinian, jako substancja czynna o działaniu glikokortykosteroidowym podawana donosowo, wymaga uwzględnienia szeregu środków ostrożności i ostrzeżeń specjalnych związanych zarówno z miejscowym działaniem leku, jak i potencjalnym efektem ogólnoustrojowym. Prawidłowe stosowanie produktów zawierających mometazon (jak Nasopronal) wymaga świadomości lekarza odnośnie potencjalnych zagrożeń oraz odpowiedniego monitorowania pacjenta podczas terapii.¹

Ryzyko immunosupresji

Mometazonu furoinian w postaci aerozolu do nosa należy stosować z zachowaniem szczególnej ostrożności u pacjentów z czynną gruźlicą, nieaktywnymi gruźliczymi zakażeniami układu oddechowego, a także w przypadku nieleczonych zakażeń grzybiczych, bakteryjnych lub ogólnoustrojowych zakażeń wirusowych. Potencjalne działanie immunosupresyjne może zwiększać podatność pacjenta na infekcje.²

Pacjentów otrzymujących kortykosteroidy, u których możliwe jest wystąpienie działania immunosupresyjnego, należy poinformować o ryzyku związanym z kontaktem z chorobami zakaźnymi, takimi jak ospa wietrzna czy odra. Pacjenci powinni zostać poinstruowani o konieczności natychmiastowego skonsultowania się z lekarzem w przypadku ekspozycji na tego typu patogeny.³

Miejscowe działania dotyczące błony śluzowej nosa

Długotrwałe stosowanie mometazonu furoinianu wymaga szczególnej uwagi ze względu na potencjalne miejscowe działania niepożądane. W badaniach klinicznych po 12 miesiącach stosowania produktu Nasopronal u pacjentów z całorocznym zapaleniem błony śluzowej nosa, nie stwierdzono objawów zaniku błony śluzowej nosa. Co więcej, wykazano, że mometazonu furoinian posiada zdolność przywracania zbliżonej do prawidłowej struktury histologicznej błony śluzowej nosa.⁴

Pacjentów stosujących produkty z mometazonem donosowo przez okres kilku miesięcy lub dłużej należy okresowo badać w celu wykrycia ewentualnych zmian w błonie śluzowej nosa. W przypadku wystąpienia miejscowego grzybiczego zakażenia błony śluzowej nosa lub gardła należy odstawić produkt zawierający mometazonu furoinian lub rozpocząć odpowiednie leczenie przeciwgrzybicze. Utrzymujące się podrażnienie błony śluzowej nosogardzieli może stanowić wskazanie do zaprzestania stosowania leku.⁵

Pacjenci z perforacją przegrody nosowej

Produktów zawierających mometazonu furoinian w postaci aerozolu do nosa nie zaleca się stosować u pacjentów z perforacją przegrody nosowej ze względu na potencjalne pogorszenie tego stanu oraz zwiększone ryzyko powikłań.⁶

Krwawienia z nosa

W badaniach klinicznych zaobserwowano, że krwawienia z nosa występowały u pacjentów leczonych mometazonem z większą częstością w porównaniu do placebo. Należy jednak podkreślić, że krwawienia te miały zazwyczaj charakter łagodny i ustępowały samoistnie. Mimo to, lekarz powinien monitorować stan pacjenta pod kątem tego działania niepożądanego.⁷

Substancje pomocnicze

Należy zwrócić uwagę, że produkty zawierające mometazon (np. Nasopronal) mogą zawierać chlorek benzalkoniowy jako substancję pomocniczą, który może powodować podrażnienie lub obrzęk wewnątrz nosa, szczególnie jeżeli jest stosowany przez długi czas. Fakt ten powinien być uwzględniony podczas kwalifikacji pacjenta do długotrwałej terapii.⁸

Ogólnoustrojowe działania kortykosteroidów

Mimo że mometazonu furoinian podawany donosowo charakteryzuje się działaniem miejscowym, przy dużych dawkach stosowanych przez długi okres mogą wystąpić ogólnoustrojowe działania kortykosteroidów. Działania te są znacznie mniej prawdopodobne niż w przypadku kortykosteroidów stosowanych doustnie i mogą różnić się u poszczególnych pacjentów oraz pomiędzy różnymi produktami zawierającymi kortykosteroidy.⁹

Potencjalne działania ogólnoustrojowe mogą obejmować:

• Zespół Cushinga
• Wygląd twarzy jak w zespole Cushinga
• Zahamowanie czynności kory nadnerczy
• Opóźnienie wzrostu u dzieci i młodzieży
• Zaćmę
• Jaskrę
• Objawy psychiczne lub zmiany zachowania (nadmierna aktywność psychoruchowa, zaburzenia snu, lęk, depresja, agresja – występujące zwłaszcza u dzieci)

¹⁰

Podwyższone ciśnienie wewnątrzgałkowe

Podczas stosowania kortykosteroidów donosowo, w tym mometazonu furoinianu, zgłaszano przypadki podwyższonego ciśnienia wewnątrzgałkowego. Jest to istotne zwłaszcza u pacjentów z czynnikami ryzyka jaskry lub innymi schorzeniami okulistycznymi.¹¹

Zastępowanie kortykosteroidów ogólnoustrojowych mometazonem donosowym

Szczególnej uwagi wymagają pacjenci, u których zamieniono długotrwale stosowane ogólnie działające kortykosteroidy na mometazonu furoinian podawany donosowo. U pacjentów, u których zaprzestano podawania ogólnie działających kortykosteroidów, może wystąpić trwająca kilka miesięcy niewydolność kory nadnerczy.¹²

Jeżeli u pacjentów występują przedmiotowe i podmiotowe objawy niewydolności kory nadnerczy lub objawy odstawienne (np. ból stawów i/lub ból mięśni, znużenie i depresja początkowa), należy pomimo ustąpienia objawów nosowych powrócić do leczenia ogólnie działającymi kortykosteroidami oraz zastosować inne metody leczenia.¹³

Zmiana leczenia z kortykosteroidów ogólnoustrojowych na mometazon donosowy może również ujawnić istniejące wcześniej choroby alergiczne, takie jak alergiczne zapalenie spojówek i wyprysk, uprzednio hamowane przez ogólnie działające kortykosteroidy.¹⁴

Dawkowanie ponadstandardowe i sytuacje szczególne

Leczenie dawkami mometazonu furoinianu większymi niż zalecane może spowodować znaczące klinicznie zahamowanie czynności kory nadnerczy. W przypadku konieczności stosowania dawek wyższych niż zalecane, należy rozważyć dodatkowe podanie ogólnie działających kortykosteroidów w okresie stresu lub przed planowanym zabiegiem chirurgicznym.¹⁵

Polipy nosa

Bezpieczeństwo stosowania i skuteczność mometazonu furoinianu w leczeniu specyficznych przypadków polipów nosa nie zostały w pełni zbadane. Dotyczy to:

• Jednostronnych polipów nosa
• Polipów związanych z mukowiscydozą
• Polipów całkowicie zamykających jamę nosową

¹⁶

Jednostronne polipy o nietypowym lub nieregularnym kształcie, zwłaszcza owrzodzone lub krwawiące, wymagają szczególnie dokładnej diagnostyki i oceny klinicznej przed wdrożeniem leczenia mometazonem.¹⁷

Wpływ na wzrost u dzieci i młodzieży

U dzieci leczonych długotrwale mometazonem furoinian w postaci aerozolu do nosa zaleca się regularną kontrolę tempa wzrostu. W przypadku zaobserwowania spowolnienia wzrostu należy, jeśli to możliwe, zredukować dawkę kortykosteroidu donosowego do najmniejszej dawki skutecznie łagodzącej objawy choroby.¹⁸

W przypadkach budzących wątpliwości odnośnie wpływu leczenia na tempo wzrostu, należy rozważyć skierowanie pacjenta do specjalisty pediatry w celu kompleksowej oceny i ewentualnej modyfikacji schematu terapeutycznego.¹⁹

Leczenie skojarzone

Choć stosowanie mometazonu furoinianu w postaci aerozolu do nosa pozwala na skuteczną kontrolę objawów zapalenia błony śluzowej nosa u większości pacjentów, w niektórych przypadkach może być konieczne równoczesne wprowadzenie dodatkowego leczenia w celu złagodzenia innych objawów, szczególnie ocznych, związanych z alergią.²⁰

Zaburzenia widzenia

Podczas stosowania mometazonu furoinianu, zarówno ogólnoustrojowo jak i miejscowo, mogą wystąpić zaburzenia widzenia. Jeżeli u pacjenta pojawią się objawy takie jak nieostre widzenie lub inne zaburzenia widzenia, należy rozważyć skierowanie go do okulisty w celu diagnostyki potencjalnych przyczyn.²¹

Diagnoza okulistyczna powinna uwzględnić potencjalne rozpoznania takie jak:

• Zaćma
• Jaskra
• Rzadkie choroby, jak centralna chorioretinopatia surowicza (CSCR), które notowano po ogólnoustrojowym i miejscowym stosowaniu kortykosteroidów

²²