Wskazania do stosowania
Medroksyprogesteron

Medroksyprogesteron – wskazania do stosowania

Medroksyprogesteron jest syntetyczną pochodną progesteronu o działaniu progestagennym, stosowanym w różnych postaciach farmaceutycznych i dawkach, w zależności od wskazań klinicznych. Dostępny jest w formie zawiesiny do wstrzykiwań (Depo-Provera) oraz tabletek (Provera), a także jako składnik preparatów złożonych stosowanych w hormonalnej terapii zastępczej (Divina).^{1 2}

Onkologia – leczenie nowotworów

Medroksyprogesteron w postaci wysokodawkowej zawiesiny do wstrzykiwań (Depo-Provera 150 mg/ml) znajduje zastosowanie w onkologii jako leczenie wspomagające i (lub) paliatywne w następujących przypadkach:³

• Wznowa lub przerzuty raka endometrium
• Wznowa lub przerzuty raka nerek
• Wznowa lub przerzuty raka piersi u kobiet po menopauzie

⁴

W tych wskazaniach medroksyprogesteron działa poprzez swoje właściwości antyestrogenowe i antyandrogenowe, co może hamować wzrost hormonozależnych guzów. W przypadku raka piersi u kobiet po menopauzie, medroksyprogesteron może stanowić opcję terapeutyczną, szczególnie w przypadkach, gdy inne metody leczenia są nieskuteczne lub przeciwwskazane.⁵

Zaburzenia cyklu miesiączkowego

Medroksyprogesteron w postaci doustnej (Provera 5 mg, 10 mg) jest wskazany w leczeniu zaburzeń cyklu miesiączkowego, takich jak:⁶

• Wtórny brak miesiączki (amenorrhea secundaria) – stan, w którym u kobiety, która wcześniej miesiączkowała regularnie, dochodzi do zatrzymania miesiączkowania przez co najmniej 3-6 cykli
• Czynnościowe (bezowulacyjne) krwawienia z macicy spowodowane zaburzeniem równowagi hormonalnej – nieregularne lub przedłużone krwawienia wynikające z braku owulacji i nieprawidłowej proliferacji endometrium

⁷

W przypadku wtórnego braku miesiączki, medroksyprogesteron stosuje się często po uprzednim podaniu estrogenów, które indukują proliferację błony śluzowej macicy. Następnie medroksyprogesteron powoduje przejście błony śluzowej w fazę wydzielniczą, co po odstawieniu prowadzi do krwawienia z odstawienia.⁸

W przypadku krwawień czynnościowych, medroksyprogesteron stabilizuje endometrium, zapobiegając nadmiernej proliferacji i normalizując cykl menstruacyjny. Może być stosowany cyklicznie lub w sposób ciągły, w zależności od charakteru zaburzeń.⁹

Endometrioza

Medroksyprogesteron w postaci doustnej (Provera) jest wskazany w leczeniu endometriozy łagodnej do umiarkowanej. Jest to stan, w którym tkanka wyścielająca macicę (endometrium) występuje poza jej jamą, najczęściej w obrębie miednicy mniejszej.¹⁰

Działanie medroksyprogesteronu w endometriozie polega na hamowaniu wzrostu tkanki endometrialnej poprzez supresję wydzielania gonadotropin i hamowanie owulacji, co prowadzi do pseudociąży lub pseudomenopauzy. Efektem jest zmniejszenie objawów bólowych związanych z endometriozą oraz zahamowanie rozwoju ognisk endometriozy.¹¹

Hormonalna terapia zastępcza

Medroksyprogesteron jest składnikiem preparatów złożonych stosowanych w hormonalnej terapii zastępczej (HTZ). W preparacie Divina występuje w tabletkach niebieskich w dawce 10 mg w połączeniu z estradiolem.¹²

Wskazania do stosowania medroksyprogesteronu jako składnika HTZ obejmują:¹³

• Leczenie objawów niedoboru estrogenów związanego z menopauzą naturalną lub wywołaną interwencją chirurgiczną u kobiet w okresie okołomenopauzalnym i pomenopauzalnym
• Profilaktyka osteoporozy u kobiet w okresie pomenopauzalnym o wysokim ryzyku przyszłych złamań, u których występuje nietolerancja lub przeciwwskazania do stosowania innych produktów leczniczych zatwierdzonych do stosowania w zapobieganiu osteoporozie

¹⁴

Należy zaznaczyć, że doświadczenia w leczeniu pacjentek w wieku powyżej 65 lat są ograniczone.¹⁵

Ochrona endometrium podczas terapii estrogenowej

Istotnym wskazaniem do stosowania medroksyprogesteronu w postaci doustnej (Provera) jest przeciwdziałanie rozrostowi endometrium u kobiet przyjmujących estrogeny.¹⁶

U kobiet z zachowaną macicą, którym podaje się estrogeny (zarówno w celu łagodzenia objawów menopauzy, jak i z innych wskazań), konieczne jest dodanie progestagenu – w tym przypadku medroksyprogesteronu – w celu zapobiegania rozrostowi endometrium i redukcji ryzyka rozwoju raka endometrium. Medroksyprogesteron powoduje przekształcenie proliferacyjnego endometrium pod wpływem estrogenów w endometrium wydzielnicze, a następnie prowadzi do jego złuszczenia.¹⁷

Dobór formy farmaceutycznej i dawkowania

Wybór konkretnej postaci farmaceutycznej medroksyprogesteronu zależy od wskazania klinicznego:

• Depo-Provera (150 mg/ml, zawiesina do wstrzykiwań) – stosowana głównie w onkologii (leczenie wspomagające i paliatywne w przypadku nowotworów hormonozależnych)¹⁸
• Provera (tabletki 5 mg i 10 mg) – stosowana w zaburzeniach cyklu miesiączkowego, endometriozie oraz w celu ochrony endometrium u kobiet przyjmujących estrogeny¹⁹
• Divina (tabletki złożone) – stosowana w hormonalnej terapii zastępczej, gdzie medroksyprogesteron (10 mg) występuje w połączeniu z estradiolem (2 mg)²⁰

^{21 22 23}