Dawkowanie i sposób podawania
Medroksyprogesteron

Dawkowanie i sposób podawania medroksyprogesteronu

Medroksyprogesteron to syntetyczny progestagen stosowany w różnych wskazaniach terapeutycznych. Szczegółowe dawkowanie tej substancji zależy od wskazania klinicznego, postaci farmaceutycznej oraz indywidualnych potrzeb pacjenta. Poniżej przedstawiono szczegółowe informacje na temat dawkowania medroksyprogesteronu w różnych sytuacjach klinicznych.¹

Dawkowanie w chorobach nowotworowych

W przypadku leczenia chorób nowotworowych stosuje się preparat do podania pozajelitowego zawierający medroksyprogesteron w postaci zawiesiny do wstrzykiwań (Depo-Provera, 150 mg/ml). Dawkowanie zależy od rodzaju nowotworu:¹

• Rak endometrium lub nerek:
  • Dawka początkowa: 400-1000 mg medroksyprogesteronu octanu tygodniowo, podawane domięśniowo
  • Dawka podtrzymująca: 400 mg miesięcznie, gdy stan pacjenta ulegnie poprawie i stabilizacji (po kilku tygodniach lub miesiącach)
• Rak piersi:
  • Dawka początkowa: 500-1000 mg medroksyprogesteronu octanu na dobę, podawanego domięśniowo przez 28 dni
  • Dawka podtrzymująca: 500 mg dwa razy w tygodniu, kontynuowana tak długo, jak długo pacjentka reaguje na leczenie

²

Dawkowanie w zaburzeniach ginekologicznych

W zaburzeniach ginekologicznych stosuje się preparat doustny Provera (tabletki 5 mg lub 10 mg). Dawkowanie zależy od konkretnego wskazania:³

• Wtórny brak miesiączki: 5-10 mg na dobę przez 5-10 dni. Krwawienie powinno wystąpić w ciągu 3-7 dni od odstawienia leku.
• Czynnościowe (bezowulacyjne) krwawienia z macicy spowodowane zaburzeniem równowagi hormonalnej: 5-10 mg na dobę przez 5-10 dni, rozpoczynając podawanie około 16. do 21. dnia cyklu. Krwawienie powinno wystąpić w ciągu 3-7 dni po odstawieniu Provery. Dawkę (5-10 mg) można powtórzyć, rozpoczynając od 16 dnia cyklu, przez 2-3 kolejne cykle. Następnie należy przerwać leczenie, aby sprawdzić czy zaburzenia czynnościowe ustąpiły.
• Endometrioza łagodna do umiarkowanej: 10 mg trzy razy na dobę (łącznie 30 mg/dobę) przez 90 kolejnych dni, rozpoczynając od pierwszego dnia cyklu miesiączkowego. U 30-40% pacjentek może wystąpić samoograniczające się plamienie. W takim przypadku nie zaleca się żadnej dodatkowej hormonoterapii.

⁴

Dawkowanie w hormonalnej terapii zastępczej (HTZ)

Przeciwdziałanie rozrostowi endometrium u kobiet przyjmujących estrogeny, można stosować według następujących schematów dawkowania:⁵

• Schemat ciągły: 2,5-5 mg na dobę
• Schemat sekwencyjny: 5-10 mg na dobę przez 10-14 kolejnych dni 28-dniowego cyklu. Krwawienie lub plamienie z odstawienia występuje u 75-80% kobiet leczonych w ten sposób.

⁶

W przypadku preparatu złożonego Divina (zawierającego estradiol walerianian z medroksyprogesteronem), który stanowi przykład dwufazowej terapii hormonalnej, dawkowanie wygląda następująco:⁷

• Stosuje się jedną tabletkę na dobę w cyklach 28-dniowych (21 dni przyjmowania tabletek + 7 dni przerwy)
• Dni 1-11: białe tabletki zawierające 2 mg estradiolu walerianianu (jedna tabletka dziennie)
• Dni 12-21: niebieskie tabletki zawierające 2 mg estradiolu walerianianu i 10 mg medroksyprogesteronu octanu (jedna tabletka dziennie)
• Dni 22-28: 7-dniowa przerwa w przyjmowaniu tabletek, podczas której zwykle występuje krwawienie z odstawienia

⁸

Rozpoczynanie leczenia hormonalnego z medroksyprogesteronem

W przypadku stosowania medroksyprogesteronu w hormonalnej terapii zastępczej, ważne jest odpowiednie rozpoczęcie leczenia:⁹

• Pacjentki po menopauzie: mogą rozpocząć leczenie od razu
• Pacjentki, które nadal miesiączkują: powinny rozpocząć leczenie w piątym dniu cyklu miesiączkowego
• Pacjentki niestosujące wcześniej HTZ lub przechodzące z innego złożonego produktu leczniczego HTZ stosowanego w sposób ciągły: leczenie można rozpocząć w dowolnym dogodnym dniu
• Pacjentki przechodzące z cyklicznego lub ciągłego sekwencyjnego leczenia HTZ: leczenie należy rozpocząć w dniu następnym po zakończeniu wcześniejszego cyklu leczenia (trwającego 28 dni)

¹⁰

Szczególne uwagi dotyczące dawkowania

Podczas stosowania medroksyprogesteronu należy uwzględnić następujące zalecenia:^{11 12}

• W terapii objawów menopauzy należy stosować najmniejszą skuteczną dawkę medroksyprogesteronu przez możliwie jak najkrótszy czas
• Zaleca się przeprowadzenie okresowych badań u pacjentek – ich rodzaj i częstość należy uzależnić od stanu pacjentki
• Nie zaleca się podawania progestagenów u kobiet z usuniętą macicą, z wyjątkiem sytuacji, gdy u danej kobiety rozpoznano endometriozę
• W przypadku pominięcia dawki Diviny, tabletkę należy pominąć, co może zwiększyć prawdopodobieństwo śródcyklicznego krwawienia i plamienia z dróg rodnych

^{13 14}

Sposób podawania

Sposób podawania medroksyprogesteronu zależy od postaci farmaceutycznej:^{15 16}

• Depo-Provera (150 mg/ml) – zawiesina do wstrzykiwań: podanie domięśniowe
• Provera (5 mg, 10 mg) – tabletki: podanie doustne
• Divina (tabletki zawierające estradiol walerianian i medroksyprogesteron): podanie doustne

^{17 18 19}

Szczegółowa tabela dawkowania medroksyprogesteronu

Szczególne grupy pacjentek

W odniesieniu do dawkowania medroksyprogesteronu u szczególnych grup pacjentek, należy uwzględnić następujące zalecenia:^{20 21}

• Kobiety z usuniętą macicą: nie zaleca się podawania progestagenów, z wyjątkiem sytuacji, gdy u pacjentki rozpoznano endometriozę
• Pacjentki po menopauzie: można rozpocząć leczenie w dowolnym momencie
• Pacjentki w okresie okołomenopauzalnym: należy stosować najmniejszą skuteczną dawkę przez możliwie najkrótszy czas

^{22 23}

Należy pamiętać, że dawkowanie medroksyprogesteronu powinno być dostosowane indywidualnie przez lekarza, w zależności od stanu klinicznego pacjenta oraz celu terapeutycznego. Regularne wizyty kontrolne są niezbędne dla monitorowania skuteczności leczenia oraz występowania ewentualnych działań niepożądanych.²⁴