Przeciwwskazania stosowania
Medroksyprogesteron

Przeciwwskazania stosowania medroksyprogesteronu: Kiedy i w jakich warunkach odradzić pacjentowi stosowanie tej substancji?

Medroksyprogesteron to pochodna progesteronu, występująca w postaciach do podania domięśniowego (zawiesina do wstrzykiwań) oraz doustnego (tabletki). Ze względu na specyfikę działania substancji oraz jej potencjalne działania niepożądane, istnieje szereg przeciwwskazań do jej stosowania, które należy uwzględnić podczas kwalifikacji pacjenta do terapii.^{1 2 3}

Nadwrażliwość na składniki preparatu

Podstawowym przeciwwskazaniem do stosowania medroksyprogesteronu, podobnie jak w przypadku innych leków, jest nadwrażliwość na substancję czynną lub którąkolwiek z substancji pomocniczych. W przypadku produktów zawierających medroksyprogesteron należy zwrócić szczególną uwagę na substancje pomocnicze, takie jak:^{4 5 6}

• Metylu parahydroksybenzoesan (E 218) i propylu parahydroksybenzoesan (E 216) – w preparacie Depo-Provera
• Laktoza jednowodna – w preparatach Divina i Provera

^{4 5 6}

Przeciwwskazania związane z ciążą

Medroksyprogesteron jest bezwzględnie przeciwwskazany w ciąży lub przy podejrzeniu ciąży. Nie należy również stosować tej substancji w diagnostyce ciąży. Ponadto, poronienie zatrzymane stanowi przeciwwskazanie do stosowania medroksyprogesteronu.^{7 8}

Krwawienia o nieustalonej etiologii

Istotnym przeciwwskazaniem do stosowania medroksyprogesteronu są niezdiagnozowane krwawienia z dróg rodnych do czasu ustalenia ostatecznego rozpoznania i wykluczenia nowotworu złośliwego narządów rodnych. Podobnie przeciwwskazane jest stosowanie tej substancji przy krwawieniach z dróg moczowych o nieustalonej przyczynie.^{9 10 11}

Przeciwwskazania onkologiczne

Ze względu na potencjalny wpływ progesteronu na wzrost komórek nowotworowych, medroksyprogesteron jest przeciwwskazany w przypadku:^{12 13 14}

• Zmian w obrębie piersi o nieustalonej etiologii
• Rozpoznania lub podejrzenia nowotworu złośliwego piersi (również w wywiadzie)
• Rozpoznania lub podejrzenia nowotworu złośliwego narządu rodnego
• Złośliwych nowotworów estrogenozależnych w wywiadzie lub podejrzewanych, np. raka trzonu macicy

^{12 13 14}

Rozrost endometrium

Nieleczony rozrost błony śluzowej macicy stanowi przeciwwskazanie do stosowania medroksyprogesteronu, szczególnie w preparatach zawierających również komponenty estrogenowe.¹⁵

Przeciwwskazania naczyniowe i zakrzepowo-zatorowe

Medroksyprogesteron jest przeciwwskazany u pacjentów z chorobami zakrzepowo-zatorowymi, obecnymi lub występującymi w przeszłości. Szczegółowe przeciwwskazania obejmują:^{16 17 18}

• Czynne zakrzepowe zapalenie żył
• Aktualne lub występujące w wywiadzie zaburzenia zakrzepowo-zatorowe
• Choroba naczyń mózgowych
• Udar mózgu w wywiadzie
• Idiopatyczna żylna choroba zakrzepowo-zatorowa (zakrzepica żył głębokich, zatorowość płucna) obecna lub w wywiadzie
• Znane zaburzenia związane z trombofilią (np. niedobór białka C, białka S lub antytrombiny)
• Czynne lub niedawno przebyte zaburzenia zakrzepowo-zatorowe tętnic (np. dusznica bolesna, zawał mięśnia sercowego)

^{16 17 18}

Przeciwwskazania wątrobowe

Stosowanie medroksyprogesteronu jest przeciwwskazane w przypadku ciężkiej niewydolności wątroby. W przypadku preparatów złożonych, przeciwwskazanie dotyczy również ostrej choroby wątroby lub choroby wątroby w wywiadzie, dopóki wyniki testów czynności wątroby nie powrócą do wartości prawidłowych.^{19 20 21}

Porfiria

Medroksyprogesteron w preparatach złożonych (np. Divina) jest przeciwwskazany u pacjentów z porfirią, ponieważ może wywoływać zaostrzenie lub prowokować wystąpienie objawów tej choroby.²²

Podsumowanie przeciwwskazań do stosowania medroksyprogesteronu

Szczególne uwagi dotyczące przeciwwskazań

Podczas kwalifikacji pacjenta do terapii medroksyprogesteronem należy przeprowadzić dokładny wywiad, ze szczególnym uwzględnieniem czynników ryzyka chorób zakrzepowo-zatorowych, nowotworów hormonozależnych oraz aktualnej sytuacji położniczej pacjentki. Istotne jest wykluczenie ciąży przed rozpoczęciem terapii, szczególnie w przypadku preparatów iniekcyjnych o przedłużonym działaniu, takich jak Depo-Provera.^{23 24}

Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentek z niewyjaśnionymi krwawieniami z dróg rodnych – przed rozpoczęciem leczenia medroksyprogesteronem konieczne jest przeprowadzenie pełnej diagnostyki w celu wykluczenia zmian nowotworowych. Jedynie po ustaleniu ostatecznego rozpoznania i wykluczeniu nowotworu złośliwego można rozważyć włączenie terapii.^{25 26}

W przypadku zmian w obrębie piersi o nieustalonej etiologii należy przeprowadzić pełną diagnostykę przed ewentualnym włączeniem medroksyprogesteronu. Jest to szczególnie istotne ze względu na potencjalny wpływ hormonów na tkanki hormonozależne.²⁷

U pacjentek z chorobami wątroby należy regularnie monitorować funkcje hepatyczne. W przypadku preparatu Divina terapię można rozpocząć dopiero po normalizacji wyników testów wątrobowych.²⁸