Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Kwas cytrynowy

Kwas cytrynowy – wpływ na płodność, ciążę i laktację

Kwas cytrynowy jest substancją czynną stosowaną w kilku produktach leczniczych, takich jak CitraFleet, Citrolyt czy Clensia. Każdy z tych produktów zawiera kwas cytrynowy w różnych stężeniach i w połączeniu z innymi substancjami aktywnymi. Poniżej przedstawiono szczegółowe informacje dotyczące wpływu kwasu cytrynowego na płodność, ciążę i laktację, które lekarz powinien przekazać pacjentkom w ciąży bądź karmiącym piersią.^{1 2 3}

Kwas cytrynowy podczas ciąży

Dostępne dane kliniczne dotyczące stosowania kwasu cytrynowego u kobiet w ciąży są ograniczone. Poniżej przedstawiono informacje specyficzne dla poszczególnych preparatów zawierających kwas cytrynowy:^{4 5}

CitraFleet – dla produktu CitraFleet brak jest danych klinicznych dotyczących ekspozycji w czasie ciąży oraz potencjalnego toksycznego wpływu na reprodukcję. Ze względu na przeczyszczające działanie pikosiarczanu, który jest jedną z substancji czynnych produktu, ze względów bezpieczeństwa zaleca się unikanie stosowania CitraFleet w okresie ciąży.⁶

Citrolyt – nie przeprowadzono oceny wpływu na reprodukcję ani działania teratogennego produktu Citrolyt. Brak wystarczających danych klinicznych dotyczących stosowania produktu u kobiet w ciąży. Zasadniczo nie zaleca się stosowania produktu leczniczego u kobiet w ciąży. Jednak w przypadku zdecydowanej konieczności suplementacji cytrynianem sodu, cytrynianem potasu i kwasem cytrynowym, Citrolyt może być stosowany, gdy w opinii lekarza korzyść dla matki przeważa nad potencjalnym zagrożeniem dla płodu.⁷

Clensia – dla produktu Clensia istnieją ograniczone dane (mniej niż 300 kobiet w ciąży) dotyczące stosowania makrogolu 4000, który jest główną substancją aktywną tego preparatu. Badania na zwierzętach nie wskazały bezpośredniego lub pośredniego toksycznego wpływu na reprodukcję. Ponieważ ogólnoustrojowa ekspozycja na makrogol 4000 jest bardzo mała, nie oczekuje się niekorzystnych działań produktu leczniczego w okresie ciąży. Produkt leczniczy Clensia, zawierający kwas cytrynowy jako jedną z substancji czynnych, może być stosowany w okresie ciąży, jeśli zachodzi taka konieczność.⁸

Kwas cytrynowy podczas karmienia piersią

Informacje dotyczące stosowania kwasu cytrynowego w okresie laktacji różnią się w zależności od produktu leczniczego:

CitraFleet – brak danych dotyczących stosowania produktu CitraFleet u kobiet karmiących dziecko piersią. Jednakże, ze względu na właściwości farmakokinetyczne substancji czynnych wchodzących w skład preparatu, można rozważyć stosowanie produktu CitraFleet u kobiet karmiących piersią.⁹

Citrolyt – nie określono, czy substancje czynne produktu Citrolyt, w tym kwas cytrynowy, przenikają do mleka kobiet karmiących piersią. Z tego powodu generalnie nie zaleca się stosowania produktu leczniczego u kobiet w okresie karmienia piersią. Jednakże, podobnie jak w przypadku ciąży, Citrolyt może być stosowany w okresie karmienia piersią w przypadku zdecydowanej konieczności suplementacji cytrynianem sodu, cytrynianem potasu i kwasem cytrynowym, gdy w opinii lekarza korzyść dla matki przeważa nad potencjalnym zagrożeniem dla dziecka.¹⁰

Clensia – brak udokumentowanych danych dotyczących stosowania produktu Clensia w okresie karmienia piersią. Nie oczekuje się jednak wpływu produktu leczniczego na noworodki/niemowlęta karmione piersią, gdyż ogólnoustrojowa ekspozycja kobiety karmiącej piersią na makrogol 4000, główny składnik produktu, jest bardzo mała. Z tego powodu produkt leczniczy Clensia, zawierający kwas cytrynowy, może być stosowany w okresie karmienia piersią, jeśli zachodzi taka konieczność.¹¹

Kwas cytrynowy a płodność

Dane dotyczące wpływu kwasu cytrynowego na płodność są bardzo ograniczone. Dla większości produktów zawierających kwas cytrynowy brak jest szczegółowych informacji na temat jego wpływu na płodność.^{12 13}

Clensia – brak danych dotyczących bezpośredniego wpływu produktu Clensia na płodność. Jednakże, ponieważ makrogol 4000, główny składnik produktu, trudno się wchłania, nie przewiduje się jego wpływu na płodność. Można przypuszczać, że kwas cytrynowy, jako składnik produktu Clensia, również nie będzie miał istotnego wpływu na płodność.¹⁴

Zalecenia dla lekarzy dotyczące informowania pacjentek

Lekarz, przekazując informacje kobiecie w ciąży bądź karmiącej piersią na temat produktów zawierających kwas cytrynowy, powinien uwzględnić następujące kwestie:

• Poinformować o ograniczonych danych klinicznych dotyczących bezpieczeństwa stosowania kwasu cytrynowego w ciąży i podczas karmienia piersią^{15 16}
• W przypadku produktu CitraFleet zalecić unikanie stosowania w okresie ciąży ze względu na przeczyszczające działanie pikosiarczanu, natomiast można rozważyć jego stosowanie podczas karmienia piersią¹⁷
• W przypadku produktu Citrolyt poinformować, że nie jest zalecany w okresie ciąży i karmienia piersią, chyba że istnieje zdecydowana konieczność suplementacji zawartymi w nim substancjami i korzyść dla matki przeważa nad potencjalnym ryzykiem dla płodu/dziecka¹⁸
• W przypadku produktu Clensia przekazać informację, że może być stosowany zarówno w ciąży, jak i podczas karmienia piersią, jeśli zachodzi taka konieczność, ze względu na bardzo niską ogólnoustrojową ekspozycję na makrogol 4000¹⁹
• Wyjaśnić, że brak jest danych wskazujących na negatywny wpływ kwasu cytrynowego na płodność²⁰

Podsumowanie praktyczne dla lekarza

Podczas konsultacji z kobietą w ciąży lub karmiącą piersią, lekarz powinien dokładnie ocenić korzyści i ryzyko związane ze stosowaniem produktów zawierających kwas cytrynowy, uwzględniając:

• Wskazania do zastosowania konkretnego preparatu i możliwość zastosowania alternatywnych metod leczenia²¹
• Etap ciąży (trymestr) lub okres laktacji²²
• Szczególne warunki kliniczne pacjentki wymagające stosowania produktów zawierających kwas cytrynowy²³

Lekarz powinien również wyjaśnić pacjentce, że zalecenia różnią się w zależności od konkretnego produktu zawierającego kwas cytrynowy, ponieważ każdy preparat ma inny skład i właściwości farmakokinetyczne, które determinują jego bezpieczeństwo stosowania w okresie ciąży i laktacji.^{24 25}