Działania niepożądane
Kwas cytrynowy

Kwas cytrynowy – działania niepożądane

Kwas cytrynowy jest substancją czynną stosowaną w wielu preparatach farmaceutycznych, szczególnie w produktach do przygotowania jelit przed badaniami diagnostycznymi oraz w preparatach stosowanych w zaburzeniach metabolicznych. Mimo powszechnego zastosowania, substancja ta może wywoływać szereg działań niepożądanych, które wymagają szczególnej uwagi personelu medycznego.¹

Zaburzenia żołądkowo-jelitowe

Najczęściej zgłaszane działania niepożądane związane z kwasem cytrynowym dotyczą układu pokarmowego. Pacjenci przyjmujący preparaty zawierające kwas cytrynowy zgłaszają objawy takie jak ból brzucha, nudności, wymioty oraz biegunkę. W przypadku produktu CitraFleet, zawierającego kwas cytrynowy jako jedną z substancji czynnych, obserwowano bardzo często ból brzucha oraz często suchość w ustach, nudności, rozdęcie brzucha i uczucie dyskomfortu w okolicy odbytu.²

W przypadku preparatu Citrolyt, zawierającego kwas cytrynowy, zgłaszano takie dolegliwości jak nudności, wymioty oraz biegunka, szczególnie u osób z nadkwaśnym nieżytem żołądka.³

Produkt leczniczy Clensia, również zawierający kwas cytrynowy, może powodować dyskomfort w jamie brzusznej w postaci skurczów, wzdęcia, nudności i podrażnienia odbytu. Warto zaznaczyć, że te działania niepożądane są zwykle łagodne i ustępują po zwolnieniu tempa podawania produktu leczniczego lub jego czasowym przerwaniu.⁴

Zaburzenia neurologiczne

Stosowanie produktów zawierających kwas cytrynowy może prowadzić do różnorodnych zaburzeń neurologicznych. W przypadku CitraFleet odnotowano często występujący ból głowy oraz niezbyt często zawroty głowy. Co istotne, zgłaszano również przypadki o nieznanej częstości występowania, takie jak padaczka, napady toniczno-kloniczne (tzw. grand mal), drgawki oraz stan splątania.⁵

W preparacie Citrolyt zarejestrowano bardzo rzadko występujące zawroty głowy oraz zaburzenia równowagi, szczególnie u pacjentów ze skłonnością do hiperwentylacji.⁶

Produkt Clensia może wywoływać ból głowy, stan przedomdleniowy oraz zawroty głowy pochodzenia błędnikowego.⁷

Zaburzenia metaboliczne i elektrolitowe

Kwas cytrynowy może wpływać na gospodarkę elektrolitową organizmu. W CitraFleet zgłaszano przypadki hiponatremii i hipokaliemii o nieznanej częstości występowania. Szczególnie niepokojące są zgłoszenia hiponatremii z towarzyszącymi drgawkami lub bez drgawek.⁸

W przypadku Citrolytu zgłaszano hiperkaliemię, kwasicę metaboliczną oraz zaburzenia smaku o nieznanej częstości występowania.⁹

Produkt Clensia może prowadzić do zaburzeń elektrolitowych, w tym do spadku poziomu potasu we krwi.¹⁰

Reakcje nadwrażliwości

Substancje zawierające kwas cytrynowy mogą wywoływać reakcje nadwrażliwości. W przypadku CitraFleet zgłaszano reakcje rzekomoanafilaktyczne oraz nadwrażliwość o nieznanej częstości występowania.¹¹

W produkcie Clensia również odnotowano przypadki nadwrażliwości, w tym wstrząs anafilaktyczny.¹²

Zaburzenia skórne

W przypadku CitraFleet zgłaszano różnorodne reakcje skórne o nieznanej częstości występowania, takie jak wysypka (w tym rumień i wysypka grudkowo-plamista), pokrzywka, świąd i plamica.¹³

W produkcie Citrolyt zaobserwowano nadmierne pocenie się oraz zaczerwienienie skóry o nieznanej częstości.¹⁴

Clensia może powodować wysypkę, rumień, pokrzywkę, świąd oraz obrzęk naczynioruchowy.¹⁵

Zaburzenia sercowo-naczyniowe

Preparaty zawierające kwas cytrynowy mogą wpływać na układ sercowo-naczyniowy. W CitraFleet zgłaszano niezbyt często występujące niedociśnienie ortostatyczne.¹⁶

W przypadku Citrolytu odnotowano zaburzenia przewodnictwa przedsionkowo-komorowego (kołatanie serca, ból zamostkowy) oraz obrzęk kończyn dolnych o nieznanej częstości występowania.¹⁷

Clensia może powodować zaburzenia rytmu serca oraz przemijający wzrost ciśnienia krwi.¹⁸

Inne działania niepożądane

Oprócz wymienionych powyżej, zgłaszano również inne działania niepożądane związane z kwasem cytrynowym. W przypadku CitraFleet często występowały zaburzenia snu, pragnienie oraz uczucie zmęczenia, a także ból o nieznanej częstości.¹⁹

W produkcie Citrolyt zgłaszano zmiany nastroju, bezsenność, osłabienie mięśniowe i zmęczenie. Co istotne, podczas długotrwałego stosowania produktu leczniczego może wystąpić uszkodzenie wątroby i (lub) nerek.²⁰

W przypadku Clensia obserwowano odwodnienie, duszność, suchość błony śluzowej jamy ustnej, dreszcze, astenię oraz złe samopoczucie.²¹

Tabela działań niepożądanych

Poniższa tabela przedstawia zestawienie działań niepożądanych kwasu cytrynowego, ich częstość występowania oraz opis objawów na podstawie danych z charakterystyk produktów leczniczych zawierających tę substancję.

²²
<sup data-drug="Citrolyt" data-section="Działania niepożądane" title="Częstość występowania określono jako: bardzo rzadko (23
<sup data-drug="Clensia" data-section="Działania niepożądane" title="W kontrolowanych badaniach klinicznych populację 442 dorosłych osób przyjmujących produkt leczniczy Clensia porównywano z innymi produktami leczniczymi PEG4000/3350. Wszystkie działania niepożądane, które wystąpiły u osób przyjmujących produkt leczniczy Clensia w czasie tych badań, jak również działania niepożądane zgłoszone po wprowadzeniu do obrotu innych produktów leczniczych PEG 4000/3350 zestawione są w tabeli poniżej, gdzie zostały pogrupowane zgodnie z klasyfikacją układów i narządów oraz kategoriami częstości, definiowanymi następująco: Bardzo często (≥1/10); Często (≥1/100 do <1/10); Niezbyt często (≥1/1000 do <1/100); Rzadko (≥1/10000 do <1/1000); Bardzo rzadko (24

Szczególne uwagi dotyczące bezpieczeństwa

Należy zwrócić szczególną uwagę na możliwość wystąpienia zaburzeń elektrolitowych, zwłaszcza hiponatremii, która może prowadzić do drgawek. W przypadku produktu CitraFleet zgłaszano występowanie hiponatremii z drgawkami lub bez drgawek, a u pacjentów z padaczką obserwowano drgawki/napady grand mal bez współistniejącej hiponatremii.²⁵

Podczas długotrwałego stosowania preparatu Citrolyt może wystąpić uszkodzenie wątroby i/lub nerek, co stanowi poważne zagrożenie dla zdrowia pacjenta.²⁶

W przypadku Clensia, jak również innych preparatów zawierających kwas cytrynowy, należy pamiętać, że biegunka jest spodziewanym efektem działania produktu przy przygotowywaniu jelit do badań diagnostycznych.²⁷

Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z nadkwaśnym nieżytem żołądka, u których stosowanie preparatów zawierających kwas cytrynowy może nasilać dolegliwości żołądkowo-jelitowe, takie jak nudności, wymioty i biegunka.²⁸

Warto również pamiętać o możliwości wystąpienia reakcji nadwrażliwości, od łagodnych (świąd, wysypka) do ciężkich (obrzęk naczynioruchowy, wstrząs anafilaktyczny), które wymagają natychmiastowej interwencji medycznej.²⁹