Dawkowanie i sposób podawania
Kwas cytrynowy

Dawkowanie i sposób podawania kwasu cytrynowego

Kwas cytrynowy jest substancją czynną wykorzystywaną w różnych produktach leczniczych, a jego dawkowanie zależy od konkretnego preparatu, wskazań oraz indywidualnych potrzeb pacjenta. Poniżej przedstawiono szczegółowe informacje dotyczące dawkowania i sposobu podawania kwasu cytrynowego w różnych produktach leczniczych, które mogą być istotne dla lekarzy podczas podejmowania decyzji terapeutycznych i przeprowadzania wywiadu medycznego.¹

Dawkowanie u dorosłych

W zależności od produktu leczniczego zawierającego kwas cytrynowy, dawkowanie dla dorosłych pacjentów różni się istotnie:

Citrolyt – granulat do sporządzania roztworu doustnego

W przypadku produktu Citrolyt (zawierającego 14,5 g kwasu cytrynowego jednowodnego na 100 g granulatu), dawkowanie wymaga indywidualnego ustalenia na podstawie pomiaru odczynu pH moczu pacjenta za pomocą papierka wskaźnikowego. Celem terapeutycznym jest utrzymanie pH moczu w granicach 6,4-6,8.²

Za skuteczną dobową dawkę przyjmuje się zazwyczaj 10 g granulatu podzielonego na trzy porcje według następującego schematu:³

• rano (około godz. 7-8) – 2,5 g granulatu (odpowiada to objętości 2,5 ml czubatej łyżki miarowej)
• po obiedzie (około godz. 14-15) – 2,5 g granulatu (odpowiada to objętości 2,5 ml czubatej łyżki miarowej)
• wieczorem (około godz. 22) – 5,0 g granulatu (odpowiada to objętości 5,0 ml czubatej łyżki miarowej)

⁴

Należy pamiętać, że powyższy schemat wymaga indywidualnego dostosowania na podstawie kilkukrotnych pomiarów pH moczu. W przypadku stwierdzenia pH poniżej 6,4 należy dawkę zwiększyć, a przy pH powyżej 6,8 – zmniejszyć.⁵

CitraFleet – preparat do oczyszczania jelita

W przypadku produktu CitraFleet (zawierającego 10,97 g kwasu cytrynowego na saszetkę), stosowanego do oczyszczania jelita przed zabiegami i badaniami diagnostycznymi, zaleca się następujące schematy dawkowania:⁶

• Schemat standardowy: jedna saszetka wieczorem w dniu poprzedzającym badanie/zabieg, druga saszetka rano w dniu badania/zabiegu
• Schemat popołudniowo-wieczorny: jedna saszetka po południu, druga wieczorem w dniu poprzedzającym badanie/zabieg (zalecany przy badaniach/zabiegach zaplanowanych na godziny poranne)
• Schemat poranny: obie saszetki rano w dniu badania/zabiegu (zalecany przy badaniach/zabiegach zaplanowanych na popołudnie lub wieczór)

⁷

Istotne jest zachowanie co najmniej 5-godzinnego odstępu pomiędzy przyjęciem pierwszej i drugiej saszetki.⁸

Clensia – preparat do oczyszczania jelita

W przypadku produktu Clensia (zawierającego kwas cytrynowy bezwodny 0,813 g w saszetce B), podawanego w celu oczyszczenia jelita grubego przed zabiegiem diagnostycznym, pojedyncza seria leczenia obejmuje 4 saszetki A i 4 saszetki B.⁹

Istnieją dwa zalecane schematy dawkowania:¹⁰

• Pełna dawka w dniu poprzedzającym zabieg: wieczorem w dniu poprzedzającym badanie należy rozpuścić 2 saszetki A i 2 saszetki B w 1 litrze wody i wypić roztwór w ciągu około 1,5 godziny (1-2 godzin), w tempie około 250 ml co 15-20 minut. Po godzinnej przerwie pozostałe 2 saszetki A i 2 saszetki B należy rozpuścić w 1 litrze wody i wypić w podobny sposób. Dodatkowo należy wypić 1 litr klarownych płynów.
• Schemat z dawką podzieloną: wieczorem w dniu poprzedzającym badanie należy rozpuścić 2 saszetki A i 2 saszetki B w 1 litrze wody i wypić roztwór w ciągu około 1,5 godziny (1-2 godzin). Dodatkowo należy wypić co najmniej 0,5 litra klarownego płynu. Rano w dniu badania pozostałe 2 saszetki A i 2 saszetki B należy rozpuścić w 1 litrze wody, wypić w ten sam sposób oraz dodatkowo wypić 0,5 litra klarownego płynu.

¹¹

Należy zachować co najmniej dwugodzinny odstęp między zakończeniem przyjmowania płynów a początkiem zabiegu diagnostycznego.¹²

Dawkowanie u dzieci i młodzieży

Stosowanie produktów zawierających kwas cytrynowy u dzieci i młodzieży jest ograniczone:

• Citrolyt nie jest zalecany do stosowania u dzieci poniżej 12 lat¹³
• Clensia nie jest zalecana do stosowania u dzieci i młodzieży poniżej 18 lat ze względu na brak badań w tej grupie wiekowej¹⁴

Dawkowanie u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek lub wątroby

Dawkowanie kwasu cytrynowego wymaga szczególnej uwagi u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek lub wątroby:

• Citrolyt nie powinien być stosowany u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby. U pacjentów z zaburzeniami czynności nerek lek należy stosować wyłącznie w warunkach szpitalnych, kontrolując stężenie potasu i sodu w osoczu.¹⁵
• Clensia należy stosować ostrożnie u pacjentów z ciężką niewydolnością nerek (klirens kreatyniny <30 ml/min).<sup data-drug="Clensia" data-section="Dawkowanie i sposób podawania" title="Produkt leczniczy Clensia należy stosować ostrożnie u pacjentów z ciężką niewydolnością nerek (klirens kreatyniny 16

Dawkowanie u pacjentów w podeszłym wieku

W przypadku stosowania Citrolytu nie ma konieczności modyfikowania sposobu podawania i dawkowania produktu leczniczego u pacjentów w wieku powyżej 65 lat.¹⁷

Sposób podawania

Sposób podawania kwasu cytrynowego różni się w zależności od produktu leczniczego:

Sposób podawania – Citrolyt

Citrolyt należy przyjmować najlepiej bezpośrednio po spożyciu posiłku. Ustaloną dawkę granulatu należy rozpuścić w pół szklanki wody i wypić.¹⁸

Sposób podawania – CitraFleet

W przypadku CitraFleet każdą saszetkę należy rozpuścić w filiżance wody (około 150 ml). Zawartość saszetki należy energicznie mieszać przez 2-3 minuty. Jeśli roztwór stanie się ciepły, należy odczekać do ostygnięcia przed wypiciem. Po przygotowaniu roztwór należy wypić. W dniu poprzedzającym badanie/zabieg zaleca się stosowanie diety ubogoresztkowej lub picie wyłącznie klarownych płynów.¹⁹

10 minut po przyjęciu roztworu należy wypić około 1,5-2 litrów różnych klarownych płynów w ilości około 250-400 ml na godzinę. Zaleca się picie klarownych zup i(lub) zbilansowanych napojów – roztworów elektrolitowych. Nie zaleca się picia tylko czystej lub zdemineralizowanej wody.²⁰

Od momentu rozpoczęcia przygotowania do badania/zabiegu do czasu jego zakończenia nie należy spożywać pokarmów stałych. Zgodnie z wymaganiami dotyczącymi znieczulenia, pacjent przed zabiegiem nie powinien jeść ani pić (zwykle przez co najmniej 2 godziny).²¹

Sposób podawania – Clensia

Clensia podawana jest doustnie. Roztwór należy przygotować poprzez rozpuszczenie zawartości saszetek w wodzie zgodnie z instrukcją. Od rozpoczęcia cyklu przygotowywania jelit do zakończenia zabiegu klinicznego nie należy spożywać pokarmów stałych.²²

Po zabiegu, w celu uzupełnienia płynów utraconych w czasie przygotowania do zabiegu, pacjentów należy zachęcać do picia większej ilości płynów.²³

Szczegółowa tabela dawkowania kwasu cytrynowego

Uwagi dotyczące dawkowania i monitorowania pacjenta

Podczas stosowania produktów zawierających kwas cytrynowy należy pamiętać o kilku istotnych aspektach związanych z dawkowaniem i monitorowaniem pacjenta:

• W przypadku Citrolytu konieczne jest regularne monitorowanie pH moczu, aby dostosować dawkowanie do indywidualnych potrzeb pacjenta²⁴
• U pacjentów z zaburzeniami czynności nerek stosowanie Citrolytu powinno odbywać się w warunkach szpitalnych pod kontrolą stężenia elektrolitów²⁵
• W przypadku preparatów do oczyszczania jelita (CitraFleet, Clensia) należy przestrzegać zaleceń dotyczących spożywania płynów i powstrzymania się od jedzenia^{26 27}
• Odpowiednie nawodnienie pacjenta podczas i po procedurach przygotowania do badań diagnostycznych ma kluczowe znaczenie²⁸