Właściwości farmakodynamiczne
Kladrybina

Właściwości farmakodynamiczne kladrybiny

Kladrybina, substancja czynna zawarta w produkcie leczniczym Biodribin (1 mg/ml, roztwór do infuzji), należy do grupy farmakoterapeutycznej leków przeciwnowotworowych, cytostatyków, antymetabolitów, analogów puryny, oznaczonej kodem ATC: L01BB04. ¹

Mechanizm działania

Kladrybina (2-chlorodeoksyadenozyna) jest antagonistą deoksyadenozyny, który wykazuje działanie cytotoksyczne na limfocyty. Cząsteczka ta została otrzymana poprzez zastąpienie atomu wodoru atomem chloru w pierścieniu purynowym, co powoduje, że nie ulega ona deaminacji pod wpływem deaminazy adenozynowej (ADA) – enzymu występującego w limfocytach. W rezultacie kladrybina gromadzi się w limfocytach w postaci fosforanu kladrybiny. ²

Charakterystyczną cechą kladrybiny jest jej wybiórcze działanie cytotoksyczne zarówno na prawidłowe, jak i nowotworowe komórki limfocytów oraz monocytów. Selektywność ta wynika z wysokiej zawartości kinazy deoksycytydynowej w stosunku do deoksynukleotydazy w tych komórkach. Istotnym aspektem mechanizmu działania kladrybiny jest jej zdolność do oddziaływania również na limfocyty niedzielące się, co przekłada się na skuteczność w leczeniu niektórych przewlekłych chorób rozrostowych układu limfatycznego, w których dzielące się komórki stanowią niewielką część masy nowotworu. ³

Działanie farmakodynamiczne

Transport kladrybiny do wnętrza komórki odbywa się za pośrednictwem błonowych białek transportujących. Po wniknięciu do komórki, substancja ta ulega aktywacji poprzez enzymatyczną fosforylację. Tak powstały fosforan kladrybiny wykazuje wielokierunkowe działanie na metabolizm komórkowy, w tym hamowanie aktywności licznych enzymów odpowiedzialnych za metabolizm nukleozydów, takich jak reduktaza rybonukleotydowa czy deaminaza deoksycytydyno-monofosforanowa. ⁴

Następstwem zahamowania aktywności tych enzymów są zaburzenia w wewnątrzkomórkowej puli trifosforanów deoksyrybonukleozydów, aktywacja endonukleaz, fragmentacja DNA, a ostatecznie śmierć komórki w mechanizmie apoptozy. Ponadto, fosforan kladrybiny hamuje syntezę DNA, co prowadzi do zahamowania cyklu komórkowego. ⁵

Skuteczność kliniczna i bezpieczeństwo stosowania

Skuteczność w białaczce włochatokomórkowej

Kladrybina wykazuje szczególnie wysoką skuteczność w leczeniu białaczki włochatokomórkowej. W badaniach klinicznych wykazano, że po zastosowaniu 1 lub 2 kursów leczenia, całkowite długotrwałe remisje (trwające od kilku miesięcy do wielu lat) obserwowano u ponad 85% pacjentów. ⁶

Skuteczność w przewlekłej białaczce limfatycznej

U pacjentów z przewlekłą białaczką limfatyczną, którzy byli pierwotnie lub wtórnie oporni na leczenie innymi cytostatykami, zastosowanie kladrybiny prowadziło do obiektywnej odpowiedzi klinicznej (całkowitej lub częściowej remisji) w niemal połowie przypadków. Podobne wyniki uzyskano u pacjentów z chłoniakiem nieziarniczym o niskim stopniu złośliwości, którzy nie reagowali na wcześniejsze leczenie innymi lekami cytostatycznymi. ⁷

Inne wskazania kliniczne

Badania kliniczne wykazały, że monoterapia kladrybiną może przynosić korzystne efekty również w leczeniu innych chorób limfoproliferacyjnych, takich jak:

• chłoniaki skórne z komórek T
• makroglobulinemia Waldenstroema
• białaczki granulocytarne

⁸

Istnieje również możliwość uzyskania pozytywnych wyników w leczeniu niedokrwistości autoimmunohemolitycznej towarzyszącej zespołom limfoproliferacyjnym, należy jednak pamiętać, że w trakcie terapii może dojść do rozwoju anemii hemolitycznej. ⁹

Skuteczność kladrybiny w terapii skojarzonej

Warto podkreślić, że stosowanie kladrybiny w skojarzeniu z innymi cytostatykami nie wykazuje większej skuteczności niż monoterapia tym lekiem. ¹⁰

Brak skuteczności klinicznej

Badania kliniczne nie potwierdziły skuteczności kladrybiny w leczeniu następujących chorób:

• chłoniaki nieziarnicze o dużej złośliwości
• ostra białaczka limfoblastyczna
• szpiczak mnogi

¹¹