Interakcje
Jod

Interakcje substancji z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji

Jod (I) należy do grupy pierwiastków śladowych niezbędnych do prawidłowego funkcjonowania organizmu. Substancja ta jest składnikiem wielu produktów leczniczych stosowanych w różnych wskazaniach, zarówno w postaci preparatów dożylnych jak i miejscowych. Poniżej przedstawiono szczegółową analizę możliwych interakcji jodu z innymi substancjami leczniczymi, żywnością oraz alkoholem, uwzględniając dane pochodzące z charakterystyk produktów leczniczych (ChPL) zawierających ten pierwiastek.¹

Interakcje jodu z lekami przeciwcukrzycowymi

Szczególną uwagę należy zwrócić na interakcje jodu (w postaci środków kontrastowych zawierających jod) z lekami przeciwcukrzycowymi, zwłaszcza metforminą. U pacjentów z cukrzycą dotętnicze podanie produktu zawierającego jod (np. HEVASCOL) może spowodować kwasicę mleczanową wywołaną przez upośledzenie czynności nerek. W przypadku pacjentów przechodzących chemoembolizację przeztętniczą zaleca się:²

• Odstawienie metforminy 48 godzin przed zabiegiem
• Wznowienie podawania metforminy nie wcześniej niż 2 dni po zabiegu

²

Interakcje z lekami sercowo-naczyniowymi

Przy stosowaniu jodowych środków kontrastowych należy uwzględnić jednocześnie przyjmowane leki wpływające na układ sercowo-naczyniowy. Do grupy tej należą:³

• Beta-adrenolityki
• Substancje wazoaktywne
• Inhibitory konwertazy angiotensyny (ACE-I)
• Antagoniści receptora angiotensyny (ARB)

³

Powyższe produkty lecznicze zmniejszają skuteczność leków stosowanych w razie reakcji anafilaktycznych na środki kontrastowe zawierające jod (leków o mechanizmach kompensacji sercowo-naczyniowej w zaburzeniach ciśnienia krwi). Przed wstrzyknięciem produktu zawierającego jod lekarz musi być poinformowany o ich stosowaniu. Ponadto, podczas wykonywania procedur z użyciem jodowych środków kontrastowych, musi być dostępny sprzęt do resuscytacji.⁴

Interakcje z lekami moczopędnymi

Leki moczopędne (diuretyki) mogą spowodować odwodnienie, co zwiększa ryzyko ostrej niewydolności nerek, zwłaszcza w przypadku podawania dużych dawek środków kontrastowych zawierających jod. Konieczne jest odpowiednie nawodnienie pacjenta przed podaniem produktu zawierającego jod.⁵

Interakcje z interleukiną-2

Ryzyko wystąpienia reakcji na środki kontrastowe zawierające jod jest zwiększone u pacjentów uprzednio leczonych interleukiną-2 (podawaną dożylnie). Obserwowane reakcje mogą obejmować:⁶

• Wysypkę skórną
• Niedociśnienie (rzadziej)
• Skąpomocz (rzadziej)
• Niewydolność nerek (rzadziej)

⁶

Interakcje z tyreostatykami

Długotrwałe stosowanie preparatów zawierających jod może wpływać na wyniki badań czynności tarczycy oraz na efektywność leczenia tyreostatykami:⁷

• Niedobór jodu nasila wrażliwość na leczenie nadczynności tarczycy tyreostatykami
• Nadmiar jodu osłabia wrażliwość na leczenie nadczynności tarczycy tyreostatykami

⁷

Produkt leczniczy zawierający jod należy odstawić przed rozpoczęciem leczenia nadczynności tarczycy.⁸

Interakcje ze związkami rtęci

Produkty lecznicze zawierające jod bezwzględnie nie powinny być stosowane jednocześnie ze związkami rtęci. Takie połączenie może prowadzić do potencjalnie niebezpiecznych reakcji chemicznych.⁹

Interakcje z ceftriaksonem

W przypadku produktów zawierających jod oraz sole wapnia (jak Pediaven G20 i Pediaven NN2) istnieją ważne interakcje z ceftriaksonem. Nie należy podawać ceftriaksonu jednocześnie z roztworami dożylnymi zawierającymi wapń przez tę samą linię infuzyjną (np. łącznik Y) z powodu ryzyka wytrącenia się soli wapniowych ceftriaksonu.^{10 11}

Jeśli ta sama linia infuzyjna jest używana do podawania sekwencyjnego, linię należy dokładnie przepłukać zgodnym roztworem (np. fizjologicznym roztworem soli), aby uniknąć wytrącenia osadu.^{12 13}

Interferencja z badaniami diagnostycznymi

Preparaty zawierające jod mogą wpływać na wyniki testów diagnostycznych tarczycy. Wyniki mogą być fałszywe przez nawet dwa lata po procedurach wykorzystujących jodowe środki kontrastowe, jak limfografia.¹⁴

Wpływ na glikemię

Należy szczególnie uważnie kontrolować glikemię w przypadku jednoczesnego podawania roztworów zawierających jod z roztworami glukozy lub produktami leczniczymi, które mogą spowodować wzrost stężenia glukozy we krwi.^{15 16}

Interakcje z alkoholem

Na podstawie dostępnych charakterystyk produktów leczniczych zawierających jod, nie opisano bezpośrednich interakcji pomiędzy jodem a alkoholem. Jednak należy zachować ostrożność ze względu na następujące czynniki:

• Produkty zawierające jod mogą wpływać na funkcje tarczycy, co może zmieniać metabolizm w organizmie
• Alkohol może nasilać działania niepożądane niektórych leków
• U pacjentów z zaburzeniami czynności nerek lub wątroby jednoczesne stosowanie alkoholu może pogorszyć metabolizm i wydalanie zarówno alkoholu, jak i produktów zawierających jod

Ze względu na brak szczegółowych danych dotyczących interakcji jodu z alkoholem, zaleca się unikanie spożywania alkoholu podczas stosowania preparatów zawierających jod, zwłaszcza w przypadku środków kontrastowych i preparatów wpływających na czynność tarczycy.

Tabela interakcji substancji jod z innymi produktami leczniczymi

Produkty lecznicze, dla których nie stwierdzono interakcji

Dla niektórych produktów leczniczych zawierających jod w charakterystykach produktu leczniczego nie stwierdzono interakcji z innymi produktami leczniczymi:

• ADDAMEL N – nie stwierdzono oddziaływania produktu leczniczego z innymi produktami leczniczymi¹⁷
• NUTRYELT PEDIATRIC – nie przeprowadzono żadnych badań dotyczących interakcji¹⁸
• Peditrace Novum – nie przeprowadzono badań dotyczących interakcji¹⁹
• Supliven – nie stwierdzono interakcji produktu leczniczego z innymi produktami leczniczymi²⁰

Dla niektórych produktów, jak Tracutil, informacje o zgodności i braku zgodności znajdują się w innych punktach charakterystyki produktu leczniczego.²¹

Należy zaznaczyć, że brak stwierdzonych interakcji nie oznacza, że nie istnieją potencjalne interakcje, które nie zostały jeszcze zidentyfikowane lub zbadane. Dlatego należy zachować ostrożność podczas jednoczesnego stosowania produktów zawierających jod z innymi lekami, zwłaszcza jeśli są to nowe kombinacje leków lub substancji.