Działania niepożądane
Inhibitor C1-esterazy

Działania niepożądane inhibitora C1-esterazy

Inhibitor C1-esterazy to substancja biologiczna pozyskiwana z ludzkiego osocza, stosowana w leczeniu pacjentów z dziedzicznym obrzękiem naczynioruchowym (HAE). Podobnie jak w przypadku innych produktów leczniczych, stosowanie inhibitora C1-esterazy wiąże się z możliwością wystąpienia działań niepożądanych. Znajomość profilu bezpieczeństwa tej substancji jest kluczowa dla właściwego monitorowania pacjentów podczas terapii.¹

Częstotliwość występowania działań niepożądanych

Zgodnie z doświadczeniami po wprowadzeniu do obrotu oraz danymi z piśmiennictwa naukowego, częstość występowania działań niepożądanych inhibitora C1-esterazy klasyfikuje się według następującej skali:^{2 3}

• bardzo często: ≥ 1/10 (występuje u więcej niż 1 na 10 pacjentów)
• często: ≥ 1/100 do < 1/10 (występuje u 1 do 10 na 100 pacjentów)
• niezbyt często: ≥ 1/1 000 do < 1/100 (występuje u 1 do 10 na 1000 pacjentów)
• rzadko: ≥ 1/10 000 do < 1/1 000 (występuje u 1 do 10 na 10 000 pacjentów)
• bardzo rzadko: < 1/10 000 (występuje u mniej niż 1 na 10 000 pacjentów, włączając pojedyncze przypadki)

⁴

Profile bezpieczeństwa różnych postaci inhibitora C1-esterazy

Profil bezpieczeństwa inhibitora C1-esterazy różni się w zależności od drogi podania i konkretnego produktu. Berinert 500 i Berinert 1500 (do podania dożylnego) wykazują inny profil działań niepożądanych niż Berinert 2000 i Berinert 3000 (do podania podskórnego).^{5 6}

Szczegółowy opis działań niepożądanych

Poważne działania niepożądane

Wśród poważnych działań niepożądanych inhibitora C1-esterazy szczególną uwagę należy zwrócić na:⁷

• Powikłania zakrzepowe – mogą wystąpić po zastosowaniu wysokich dawek inhibitora C1-esterazy, szczególnie w kontekście profilaktyki i terapii zespołu przeciekania włośniczkowego (CLS), przed, w trakcie lub po operacjach kardiochirurgicznych z użyciem krążenia pozaustrojowego. Należy podkreślić, że stosowanie preparatu w tych wskazaniach nie jest zarejestrowane, a powikłania zakrzepowe w niektórych przypadkach doprowadziły do zgonu pacjentów.
• Reakcje alergiczne i anafilaktyczne – obejmujące tachykardię, zaburzenia ciśnienia tętniczego (hiper- lub hipotensję), zaczerwienienie, pokrzywkę, duszność, bóle i zawroty głowy, nudności, a w najcięższych przypadkach wstrząs anafilaktyczny.

⁸

Miejscowe reakcje po podaniu

Reakcje w miejscu podania zależą od sposobu aplikacji inhibitora C1-esterazy:^{9 10}

• Przy podaniu dożylnym (Berinert 500, Berinert 1500): najczęściej obserwuje się wzrost temperatury i/lub reakcje w miejscu wkłucia.
• Przy podaniu podskórnym (Berinert 2000, Berinert 3000): bardzo często występują różnorodne reakcje w miejscu wstrzyknięcia, takie jak:
  • zasinienie
  • odczucie zimna
  • wyciek
  • rumień
  • krwiak
  • krwotok
  • stwardnienie
  • obrzęk
  • ból
  • świąd
  • wysypka
  • blizna
  • opuchnięcie
  • pokrzywka
  • uczucie ciepła

¹¹

Inne działania niepożądane

Oprócz wyżej wymienionych działań niepożądanych, w trakcie stosowania preparatów zawierających inhibitor C1-esterazy do podania podskórnego (Berinert 2000, Berinert 3000) zaobserwowano także:¹²

• Zakażenia i zarażenia pasożytnicze: bardzo często występuje zapalenie nosogardzieli (zapalenie błony śluzowej nosa i gardła)
• Zaburzenia układu immunologicznego: często dochodzi do reakcji nadwrażliwości objawiających się świądem, wysypką i pokrzywką
• Zaburzenia układu nerwowego: często zgłaszane są zawroty głowy

¹³

Działania niepożądane w szczególnych grupach pacjentów

Dzieci i młodzież: Profil bezpieczeństwa inhibitora C1-esterazy w postaci podskórnej (Berinert 2000, Berinert 3000) oceniano w podgrupie jedenastu pacjentów w wieku od 8 do <17 lat w badaniach klinicznych. Wyniki nie wykazały istotnych różnic w porównaniu z ogólnymi wynikami dotyczącymi bezpieczeństwa obserwowanymi u dorosłych.¹⁴

Osoby w podeszłym wieku: Bezpieczeństwo stosowania inhibitora C1-esterazy w postaci podskórnej analizowano również w grupie dziesięciu pacjentów w wieku od 65 do 72 lat. Podobnie jak w przypadku dzieci i młodzieży, profil bezpieczeństwa w tej grupie wiekowej był zgodny z ogólnymi wynikami dotyczącymi bezpieczeństwa.¹⁵

Ryzyko przeniesienia czynników zakaźnych

Z uwagi na fakt, że inhibitor C1-esterazy jest substancją pozyskiwaną z ludzkiego osocza, istnieje teoretyczne ryzyko przeniesienia czynników zakaźnych. Mimo rygorystycznych procedur bezpieczeństwa i procesów inaktywacji wirusów stosowanych podczas produkcji, nie można całkowicie wykluczyć możliwości przeniesienia patogenów. Dotyczy to zarówno znanych wirusów, jak i innych, dotychczas nieznanych, czynników zakaźnych.^{16 17}

Tabelaryczne zestawienie działań niepożądanych

Poniżej przedstawiono szczegółowe zestawienie działań niepożądanych związanych ze stosowaniem inhibitora C1-esterazy, z uwzględnieniem ich częstości występowania i drogi podania.

* w próbach leczenia wysokimi dawkami Berinert w profilaktyce i terapii zespołu przeciekania włośniczkowego (CLS), przed, w czasie lub po operacji kardiochirurgicznej z użyciem krążenia pozaustrojowego (wskazanie i dawka niezarejestrowane), w pojedynczych przypadkach, zakończoną zgonem.

^{18 19}

Monitorowanie i zgłaszanie działań niepożądanych

Niezwykle istotne jest stałe monitorowanie bezpieczeństwa stosowania inhibitora C1-esterazy. Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu, należy zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane, co umożliwia nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania leku.²⁰

Personel medyczny powinien zgłaszać działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych:²¹

• Al. Jerozolimskie 181C
• 02-222 Warszawa
• Tel.: + 48 22 49 21 301
• Faks: + 48 22 49 21 309
• Strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl

Działania niepożądane można zgłaszać również bezpośrednio podmiotowi odpowiedzialnemu za wprowadzenie leku do obrotu.²²

Znaczenie monitorowania działań niepożądanych

Regularne i dokładne raportowanie działań niepożądanych inhibitora C1-esterazy ma kluczowe znaczenie dla:

• Identyfikacji nowych, wcześniej nieznanych działań niepożądanych
• Oceny częstości występowania znanych działań niepożądanych
• Identyfikacji czynników ryzyka predysponujących do wystąpienia określonych działań niepożądanych
• Dostosowywania zaleceń dotyczących stosowania leku, w tym przeciwwskazań i środków ostrożności
• Opracowywania strategii minimalizacji ryzyka

Dzięki systematycznemu zgłaszaniu działań niepożądanych możliwe jest stałe doskonalenie profilu bezpieczeństwa inhibitora C1-esterazy i optymalizacja terapii pacjentów z dziedzicznym obrzękiem naczynioruchowym.