Działania niepożądane
Grzebienica pospolita

Działania niepożądane związane z grzebienicą pospolitą

Grzebienica pospolita (Cynosurus cristatus) stanowi jeden z istotnych składników mieszanek alergenowych stosowanych w immunoterapii swoistej. Występuje w preparatach takich jak Perosall T13 oraz Pollinex+Rye, gdzie jest jednym z 13 gatunków traw wchodzących w skład mieszanki alergenowej stosowanej w leczeniu alergii pyłkowej. Działania niepożądane mogą wystąpić zarówno podczas stosowania podawanego podjęzykowo roztworu Perosall T13, jak i podawanego we wstrzyknięciach preparatu Pollinex+Rye. ^{1 2}

Klasyfikacja częstotliwości występowania działań niepożądanych

Częstotliwość występowania działań niepożądanych definiowana jest według określonego schematu, który pozwala na ich kategoryzację i ocenę ryzyka. Klasyfikacja obejmuje następujące kategorie: bardzo często (≥1/10), często (≥1/100 do <1/10), niezbyt często (≥1/1000 do <1/100), rzadko (≥1/10000 do <1/1000), bardzo rzadko (<1/10000) oraz częstość nieznana (nie może być określona na podstawie dostępnych danych). ³

Miejscowe działania niepożądane

Reakcje miejscowe po podaniu podjęzykowym

W przypadku preparatu Perosall T13, zawierającego alergeny grzebienicy pospolitej, który podawany jest podjęzykowo, zaobserwowano szereg lokalnych działań niepożądanych w obrębie jamy ustnej i gardła. Do objawów tych zalicza się: świąd w gardle, pieczenie w jamie ustnej oraz obrzęk warg. Objawy te najczęściej mają charakter krótkotrwały i ustępują samoistnie, nie wymagając interwencji medycznej. ⁴

Reakcje miejscowe po iniekcji

W przypadku preparatu Pollinex+Rye, który zawiera alergoidy grzebienicy pospolitej i jest podawany w formie iniekcji, mogą wystąpić następujące miejscowe reakcje w miejscu wstrzyknięcia: zaczerwienienie, obrzęk (o średnicy większej niż 5 cm) oraz świąd. W rzadkich przypadkach może pojawić się przejściowe stwardnienie podskórne (guzki) w miejscu wstrzyknięcia, szczególnie, jeżeli wstrzyknięcie było wykonane zbyt powierzchownie. ⁵

Ogólnoustrojowe działania niepożądane

Zaburzenia układu oddechowego

W trakcie immunoterapii preparatami zawierającymi grzebienicę pospolitą mogą wystąpić zaburzenia ze strony układu oddechowego. W przypadku preparatu Perosall T13 odnotowano nasilenie nieżytu nosa oraz zaostrzenie astmy. ⁶

W przypadku preparatu Pollinex+Rye opisywane są reakcje ogólnoustrojowe o różnym nasileniu, w tym: łagodny skurcz oskrzeli, nasilony świszczący oddech oraz duszność. Objawy te mogą być klasyfikowane jako reakcje łagodne do ciężkich. ⁷

Zaburzenia oka

U pacjentów poddanych immunoterapii za pomocą preparatu Perosall T13 zawierającego ekstrakt grzebienicy pospolitej, obserwowano nasilenie nieżytu spojówek. ⁸ Podobnie, w przypadku Pollinex+Rye odnotowano świąd oczu jako część ogólnoustrojowej reakcji alergicznej. ⁹

Zaburzenia żołądka i jelit

Podczas stosowania preparatu Perosall T13 zawierającego ekstrakt grzebienicy pospolitej, mogą wystąpić zaburzenia ze strony układu pokarmowego, takie jak: zaburzenia żołądkowo-jelitowe, bóle brzucha oraz biegunka. ¹⁰

Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej

W trakcie terapii z użyciem preparatu Perosall T13 mogą wystąpić skórne reakcje alergiczne, takie jak uogólniona pokrzywka oraz uogólniony świąd skóry. ¹¹ Podobnie, w przypadku stosowania Pollinex+Rye raportowano przypadki uogólnionej pokrzywki oraz nasilenia egzemy atopowej. ¹²

Poważne działania niepożądane

Reakcje anafilaktyczne

Najpoważniejszym działaniem niepożądanym, które może wystąpić podczas stosowania preparatów zawierających grzebienicę pospolitą, jest wstrząs anafilaktyczny/anafilaksja. Jest to rzadko występująca, ale potencjalnie zagrażająca życiu reakcja, która może pojawić się w ciągu kilku minut po podaniu preparatu, często jeszcze przed wystąpieniem reakcji miejscowej. ¹³

Obrzęk Quinckego

Innym poważnym działaniem niepożądanym, które może wystąpić podczas stosowania immunoterapii alergenami grzebienicy pospolitej, jest obrzęk Quinckego. Jest to reakcja zaliczana do kategorii umiarkowanych lub ciężkich działań niepożądanych. ¹⁴

Choroba posurowicza

W rzadkich przypadkach, po kilku dniach od podania preparatu Pollinex+Rye, mogą wystąpić późne, poważne reakcje w postaci choroby posurowiczej. Objawia się ona gorączką, bólami stawów, pokrzywką oraz obrzękiem węzłów chłonnych. Tego typu reakcje występują niezwykle rzadko. ¹⁵

Inne działania niepożądane

Po wstrzyknięciu preparatu Pollinex+Rye zawierającego alergoidy grzebienicy pospolitej może sporadycznie wystąpić uczucie zmęczenia. ¹⁶

Tabela działań niepożądanych związanych z grzebienicą pospolitą

^{17 18}

Monitorowanie działań niepożądanych

Istotnym aspektem bezpieczeństwa stosowania leków zawierających grzebienicę pospolitą jest ciągłe monitorowanie działań niepożądanych. Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu kluczowe znaczenie ma zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego. ^{19 20}

Personel medyczny powinien zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych. ^{21 22}

Zalecenia dla pacjentów

W przypadku wystąpienia jakichkolwiek działań niepożądanych po zastosowaniu preparatów zawierających grzebienicę pospolitą, pacjenci powinni niezwłocznie skontaktować się z lekarzem. Jest to szczególnie istotne w przypadku preparatu Pollinex+Rye, gdzie czas reakcji może mieć kluczowe znaczenie dla bezpieczeństwa pacjenta. ²³

Należy zauważyć, że w ramach monitorowania spontanicznego po wprowadzeniu produktu Perosall T13 do obrotu nie odnotowano dotychczas żadnych działań niepożądanych. Jednakże immunoterapia podjęzykowa, podobnie jak każde podanie innych preparatów biologicznych, obciążona jest ryzykiem wystąpienia działań niepożądanych zarówno miejscowych, jak i ogólnych. ²⁴