Właściwości farmakokinetyczne
Genisteina

Właściwości farmakokinetyczne genisteiny

Genisteina to główny fitoestrogen należący do grupy izoflawonów zawartych w produktach leczniczych Soyfem (100 mg) i Soyfem Forte (230,8 mg). Każda tabletka Soyfem zawiera 100 mg wyciągu suchego z nasion soi (Glycine max L.), co odpowiada 26 mg zespołu izoflawonów w przeliczeniu na genisteinę, natomiast Soyfem Forte zawiera 230,8 mg wyciągu, co przekłada się na 60 mg zespołu izoflawonów.¹²

Biodostępność i czynniki wpływające

Należy zaznaczyć, że dla produktów Soyfem oraz Soyfem Forte brak jest bezpośrednich danych dotyczących farmakokinetyki, co istotnie wpływa na dokładne określenie parametrów biodostępności.³⁴

Farmakokinetyka izoflawonów sojowych, w tym genisteiny, charakteryzuje się znaczną zmiennością międzyosobniczą i jest w dużym stopniu uzależniona od indywidualnego składu mikrobioty jelitowej. Ta zależność ma kluczowe znaczenie dla metabolizmu i biodostępności tych związków.⁵⁶

Metabolizm jelitowy

Genisteina, podobnie jak inne izoflawony sojowe, występuje naturalnie w formie glikozydów, które w organizmie ulegają przekształceniu do form aktywnych biologicznie. Proces ten rozpoczyna się od hydrolizy glikozydów przez enzymy jelitowe β-glukozydazy, produkowane przez bakterie jelitowe. Przemiana ta zachodzi sekwencyjnie – najpierw w jelicie cienkim, a następnie kontynuowana jest w jelicie grubym.⁷⁸

Parametry farmakokinetyczne

Dostępne dane farmakokinetyczne oparte są na wynikach badania, w którym podawano produkt zawierający 17,24 mg izoflawonów (glikozydów) w jednej tabletce. W badaniu tym zastosowano dawkę jednorazową składającą się z trzech tabletek, co przekładało się na łączną dawkę 51,7 mg izoflawonów, w tym 27 mg genistyny i 21 mg daidzyny.⁹¹⁰

W przeprowadzonym badaniu uzyskano następujące parametry farmakokinetyczne dla genisteiny i jej metabolitów:

Powyższe dane wskazują, że maksymalne stężenie genistyny (Cmax) osiąga wartość 0,569 ± 0,294 µmol/L, natomiast dla daidzyny wynosi 0,396 ± 0,104 µmol/L. Czas osiągnięcia maksymalnego stężenia (Tmax) dla genisteiny mieści się w zakresie 5-9 godzin, a dla daidzeiny 4-7 godzin. Pole pod krzywą stężenia (AUC) dla genisteiny wynosi 8,9 ± 4,7 µmol × 48 h/L oraz 217 ± 103 µmol × 48 h/L × BMI, uwzględniając indeks masy ciała.¹¹¹²

Absorpcja i dystrybucja

Po hydrolizie glikozydów w jelitach, powstałe aktywne biologicznie aglkony ulegają absorpcji do krwioobiegu. Następnie włączają się w proces krążenia jelitowo-wątrobowego, co wpływa na ich biodostępność i czas działania w organizmie.¹³¹⁴

Metabolizm wątrobowy i eliminacja

W wątrobie genisteina i inne izoflawony ulegają intensywnym procesom biotransformacji. Głównym szlakiem metabolicznym jest sprzęganie z kwasem glukuronowym, które dotyczy około 95% wchłoniętych związków. Po sprzężeniu, część metabolitów ponownie włącza się do krążenia jelitowo-wątrobowego, co wydłuża ich czas półtrwania i obecność w organizmie. Pozostałe metabolity są wydalane z organizmu dwiema drogami – z moczem oraz z kałem. Proces eliminacji jest stosunkowo szybki, gdyż większość metabolitów jest usuwana z organizmu w ciągu 24 godzin od podania.¹⁵¹⁶

Zmienność farmakokinetyki

Farmakokinetyka genisteiny wykazuje znaczną zmienność międzyosobniczą, co odzwierciedlają relatywnie wysokie odchylenia standardowe dla większości parametrów farmakokinetycznych. Zmienność ta jest przede wszystkim związana z różnicami w składzie mikrobioty jelitowej, która wpływa na efektywność hydrolizy glikozydów do form aktywnych. Ponadto, na farmakokinetykę genisteiny mogą wpływać również inne czynniki osobnicze, takie jak masa ciała (co widać w danych skorygowanych o BMI), dieta, wiek czy stan fizjologiczny pacjenta.¹⁷¹⁸

Equol, będący metabolitem daidzeiny, wykazuje najwyższe wartości AUC spośród badanych związków, co może sugerować jego istotny udział w działaniu biologicznym po podaniu izoflawonów sojowych.¹⁹²⁰