Dawkowanie i sposób podawania
Fluor

Dawkowanie i sposób podawania fluoru – informacje ogólne

Fluor jako substancja aktywna jest stosowany w różnych produktach leczniczych zarówno w profilaktyce i leczeniu chorób zębów (w postaci preparatów stomatologicznych), jak i jako komponent żywienia pozajelitowego oraz składnik radiofarmaceutyków. Dawkowanie fluoru różni się znacząco w zależności od postaci farmaceutycznej, wskazań oraz grupy wiekowej pacjentów.¹

Preparaty stomatologiczne do higieny zębów

W przypadku preparatów stomatologicznych zawierających fluor, dawkowanie jest uzależnione od stężenia substancji czynnej oraz wskazań klinicznych do stosowania preparatu. Preparaty mogą być stosowane zarówno w warunkach domowych jak i w gabinecie stomatologicznym.²

Szczegółowe schematy dawkowania fluoru w różnych postaciach

Żel Elmex (12,5 mg fluoru/g)

Stosowanie w domu:

• W profilaktyce próchnicy i leczeniu wczesnych zmian próchnicowych żel stosuje się raz w tygodniu, najlepiej wieczorem przed snem
• Dawka: należy nałożyć 1 cm żelu (około 0,5 g, co odpowiada 6,25 mg fluorku) na szczoteczkę
• Czas szczotkowania: 2-3 minuty, następnie wypluć i wypłukać jamę ustną
• Ograniczenia wiekowe: dzieci w wieku 6-8 lat powinny stosować żel tylko pod nadzorem dorosłych, unikając połykania żelu; nie zaleca się stosowania u dzieci poniżej 6 lat (przed opanowaniem umiejętności odpluwania)³

Stosowanie w gabinecie stomatologicznym:

• Metody aplikacji:
  • Za pomocą specjalnych indywidualnych szyn plastycznych
  • Nakładanie bezpośrednio na powierzchnie żujące i do przestrzeni międzyzębowych przy użyciu tępej igły z napełnionej strzykawki jednorazowej
• Czas kontaktu zębów z żelem: 2-4 minuty (nie dłużej niż 5 minut)
• Po zabiegu należy wypłukać jamę ustną
• Częstość aplikacji: około dwa razy w roku lub częściej u pacjentów szczególnie narażonych na próchnicę⁴

Zalecane dawki przy stosowaniu żelu w gabinecie stomatologicznym:

• Aplikacja przy wykorzystaniu indywidualnej szyny plastycznej: około 3 g żelu Elmex (co odpowiada około 37,5 mg fluorku)
• Aplikacja za pomocą tępej igły: 0,5 do 1 g żelu Elmex (co odpowiada od 6,25 do 12,5 mg fluorku)⁵

Całkowity czas stosowania (szczotkowania i pozostawania leku w jamie ustnej) nie może przekroczyć 5 minut.⁶

Pasta do zębów elmex DURAPHAT (1,1% w/w)

Pasta zawiera 5 mg fluoru (w postaci sodu fluoru) w 1 g pasty, co odpowiada 5000 ppm fluoru.⁷

Dawkowanie:

• Częstotliwość: czyszczenie zębów 3 razy dziennie, po każdym posiłku
• Dawka: około 2 cm pasty na szczoteczkę (2 cm pasty zawiera od 3 mg do 5 mg fluoru)
• Technika: wykonywać pionowe ruchy szczoteczką, w kierunku od dziąseł do końca zębów
• Czas czyszczenia: około 3 minuty
• Po zakończeniu czyszczenia zębów nadmiar piany należy wypluć⁸

Ważne: nie należy połykać pasty.⁹

Fluormex płyn stomatologiczny (133 mg/g)

Płyn stomatologiczny Fluormex zawiera 133 mg <a href="/tag/aminofluorek/” title=”aminofluorek” class=”to-tag” data-termid=”174629″>aminofluorków w 1 g płynu, co odpowiada 10 mg czynnego fluoru (10 000 ppm).¹⁰

Dawkowanie i sposób stosowania:

• Preparat zalecany do stosowania kontrolowanego, ściśle według wskazań lekarza stomatologa
• Częstotliwość: jedna seria zabiegów w roku (stosowanie 5 do 10 razy co dwa tygodnie, tj. 1 szczotkowanie co 2 tygodnie przez 10 do 20 tygodni)¹¹

Metody aplikacji:

1. Szczotkowanie:
   • Dawka: 6 do 9 kropli płynu na szczoteczkę do zębów
   • Czas szczotkowania: 3 minuty¹²
2. Wcieranie (w gabinecie stomatologicznym):
   • Dawka: 0,5 do 1 ml płynu nanieść na wacik
   • Aplikacja: bardzo starannie i powoli wcierać w osuszone powierzchnie zębów
   • Uwaga: przed rozpoczęciem fluorkowania szkliwa zębów konieczne jest dokładne usunięcie kamienia nazębnego¹³

Ważne zalecenia:

• Dzieci w wieku do 9 lat muszą być nadzorowane przez dorosłych podczas stosowania preparatu
• Dzieci nie mogą połykać płynu podczas szczotkowania¹⁴
• Po zakończeniu zabiegu należy wypluć ślinę
• Nie płukać jamy ustnej i nie jeść przynajmniej pół godziny po zabiegu¹⁵

Fluor w żywieniu pozajelitowym

Fluor jest również składnikiem pierwiastków śladowych stosowanych w żywieniu pozajelitowym. Występuje w kilku preparatach jako składnik mieszanin do żywienia pozajelitowego.¹⁶

Addamel N, koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji

Addamel N zawiera sodu fluorek w ilości 0,21 mg/ml, co odpowiada 5 μmol fluoru (F) w 1 ml koncentratu.¹⁷

Dawkowanie:

• Dorośli: 10 ml (jedna ampułka) na dobę dla pacjentów z zapotrzebowaniem podstawowym do umiarkowanie podwyższonego¹⁸
• Dzieci o masie ciała ≥ 15 kg: 0,1 ml/kg mc./dobę¹⁹

Sposób podawania:

• Nie należy stosować nierozcieńczonego produktu Addamel N
• Preparat musi być rozcieńczony przed podaniem²⁰

Supliven, koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji

Supliven zawiera sodu fluorek w ilości 0,21 mg/ml, co odpowiada 5 μmol fluoru (F) w 1 ml koncentratu.²¹

Dawkowanie:

• Dorośli: 10 ml (jedna ampułka) na dobę dla pacjentów z zapotrzebowaniem podstawowym do umiarkowanie podwyższonego²²
• Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek lub łagodną cholestazą: należy dostosować dawkę²³
• Dzieci o masie ciała ≥ 15 kg: 0,1 ml/kg mc./dobę²⁴

Sposób podawania:

• Nie wolno stosować nierozcieńczonego produktu Supliven
• Podaje się w infuzji dożylnej po rozcieńczeniu w roztworze lub emulsji do żywienia pozajelitowego²⁵

Tracutil, koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji

Tracutil zawiera sodu fluorek w ilości 126,0 mikrogramów/ml, co odpowiada 30 mikromoli na 1 ampułkę (10 ml) czyli 570 mikrogramów fluoru na ampułkę.²⁶

Dawkowanie:

• Wyłącznie dla osób dorosłych
• Dawka standardowa: 10 ml (1 ampułka) na dobę u pacjentów z zapotrzebowaniem podstawowym
• Pacjenci z umiarkowanie zwiększonym zapotrzebowaniem: dawka może zostać zwiększona do 20 ml (2 ampułki) przy jednoczesnym monitorowaniu stanu pierwiastków śladowych
• W przypadkach znacząco zwiększonego zapotrzebowania (np. rozległe oparzenia, ciężki hiperkatabolizm u pacjentów z licznymi urazami): mogą być konieczne wyższe dawki
• Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby i/lub nerek: dawki należy ustalać indywidualnie, mogą wymagać obniżonych dawek²⁷

Sposób podawania:

• Wyłącznie dożylnie po rozcieńczeniu przez dodanie co najmniej 250 ml odpowiedniego roztworu do infuzji (np. roztwory glukozy 5% lub 10%, roztwory elektrolitów)
• Wlew gotowej do użycia mieszaniny nie powinien trwać krócej niż 6 godzin i powinien zostać zakończony w ciągu 24 godzin²⁸

Pediaven NN2, roztwór do infuzji

Pediaven NN2 zawiera sodu fluorek w ilości 49,7 μg w 250 ml (45,0 μg na 250 ml roztworu po zmieszaniu), co odpowiada 22,5 μg fluoru w 250 ml roztworu.²⁹

Dawkowanie:

Dawkowanie Pediaven NN2 opiera się na ogólnych wytycznych żywieniowych dla noworodków:

• Noworodki urodzone o czasie: dawka 150-160 ml/kg mc./dobę (maksymalnie 180 ml/kg mc./dobę)
• Wcześniaki: dawka musi być ograniczona do 160 ml/kg mc./dobę³⁰

Sposób podawania:

• Infuzja do żyły centralnej, obwodowej lub pępkowej
• Czas trwania infuzji: 24 godziny
• Podczas stosowania u noworodków, roztwór (w worku i zestawie do podawania) należy chronić przed światłem do momentu zakończenia podawania³¹

Pediaven G20, roztwór do infuzji

Pediaven G20 zawiera sodu fluorek w ilości 1,11 mg na 1000 ml roztworu po zmieszaniu, co odpowiada 500 μg fluoru.³²

Dawkowanie:

Zalecenia ogólne dotyczące dziennego zapotrzebowania w zależności od wieku:

Dawka maksymalna Pediaven G20 na godzinę:

³³

Sposób podawania:

• Podanie do żyły centralnej
• Infuzja ciągła (podanie w czasie krótszym niż 24 godziny)
• Szybkość infuzji w ciągu pierwszej godziny należy stopniowo zwiększać, aby zapobiec wystąpieniu hiperglikemii
• Na godzinę przed zakończeniem infuzji należy stopniowo zmniejszać szybkość, aby zapobiec wystąpieniu hipoglikemii
• Podczas stosowania u dzieci w wieku poniżej 2 lat, roztwór (w worku i zestawie do podawania) należy chronić przed światłem do momentu zakończenia podawania³⁴

Fluor w postaci radiofarmaceutyków

Fluor w postaci izotopu 18F jest również stosowany w radiofarmaceutykach do diagnostyki PET (pozytonowej tomografii emisyjnej).³⁵

Natrii fluoridum (18F) Synektik 2,0 GBq/mL, roztwór do wstrzykiwań

Dawkowanie:

• Dorośli: zalecana aktywność dla pacjenta dorosłego o masie ciała 70 kg wynosi 370 MBq, przy czym może się mieścić w zakresie od 100 MBq do 400 MBq w zależności od masy ciała pacjenta, rodzaju urządzenia do PET lub PET-TK oraz trybu rejestracji obrazów³⁶
• Pacjenci z zaburzoną czynnością nerek: ekspozycja na promieniowanie jonizujące może być zwiększona, należy to brać pod uwagę przy wyliczaniu aktywności³⁷
• Dzieci i młodzież: decyzja o zastosowaniu powinna być oparta na analizie potrzeb klinicznych i ocenie stosunku możliwych zagrożeń do spodziewanych korzyści³⁸

Aktywność u dzieci i młodzieży można wyliczyć mnożąc aktywność bazową przez współczynnik zależny od masy ciała, zgodnie z zaleceniami pediatrycznej grupy roboczej Europejskiego Towarzystwa Medycyny Nuklearnej (EANM). Minimalna aktywność wynosi 14 MBq dla trybu trójwymiarowego (3D) oraz 26 MBq dla trybu dwuwymiarowego (2D).³⁹

GLUNEKTIK, 1 GBq/mL, roztwór do wstrzykiwań

Dawkowanie:

• Dorośli i osoby w podeszłym wieku: zalecana dawka aktywności radioizotopu dla dorosłych o masie ciała 70 kg wynosi od 100 do 400 MBq; aktywność tę należy określić w zależności od masy ciała pacjenta i rodzaju stosowanego tomografu⁴⁰
• Niewydolność nerek i niewydolność wątroby: należy starannie dobrać dawkę aktywności ze względu na zwiększoną ekspozycję w tej grupie pacjentów⁴¹
• Dzieci i młodzież: należy starannie rozważyć stosowanie, uwzględniając wskazania kliniczne i stosunek zagrożeń do korzyści⁴²

Dla dzieci i młodzieży aktywność radioizotopu dobiera się na podstawie zaleceń i tabel dawkowania Europejskiego Towarzystwa Medycyny Nuklearnej (EANM).⁴³

Sposób podawania:

• Podanie dożylne
• Bezpośrednio przed wstrzyknięciem należy zmierzyć kalibratorem aktywność fludeoksyglukozy (18F)
• Należy podawać wyłącznie dożylnie i uważać, by nie doszło do wynaczynienia⁴⁴

Akwizycja obrazów:

• Skanowanie rozpoczyna się zwykle po 45–60 minutach od wstrzyknięcia fludeoksyglukozy (18F)
• Badanie PET można również wykonać po 2-3 godzinach od podania produktu leczniczego, jeśli poziom aktywności jest wystarczający
• W razie potrzeby badanie można kilkukrotnie powtórzyć w krótkim okresie⁴⁵