Przeciwwskazania stosowania
Fluocynolon acetonid

Fluocynolon acetonid, glikokortykosteroid stosowany miejscowo w preparatach dermatologicznych (Flucinar 0,25 mg/g, Flucinar N 0,25 mg + 5 mg/g) oraz jako implant do ciała szklistego (Iluvien 190 μg), posiada liczne przeciwwskazania. Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość na substancję czynną lub składniki pomocnicze, w tym neomycynę w preparacie Flucinar N. Preparaty miejscowe nie powinny być stosowane w przypadku zakażeń bakteryjnych, wirusowych (np. ospa wietrzna) i grzybiczych skóry, a implant Iluvien jest przeciwwskazany przy aktywnych zakażeniach oczu, chorobach wirusowych rogówki i spojówek, jaskrze oraz zakaźnym zapaleniu błony naczyniowej oka. Dodatkowo, preparaty miejscowe są przeciwwskazane u dzieci poniżej 2 roku życia ze względu na ryzyko zahamowania osi podwzgórze-przysadka-nadnercza oraz u pacjentów z pieluszkowym zapaleniem skóry z powodu zwiększonej absorpcji leku.

  1. Przeciwwskazania stosowania fluocynolonu acetonidu
    1. Nadwrażliwość na składniki preparatu
    2. Zakażenia skóry i oczu
    3. Choroby skóry i inne stany chorobowe
    4. Przeciwwskazania w populacjach szczególnych
  2. Kiedy odradzić stosowanie fluocynolonu acetonidu?
    1. Rozległe zmiany skórne
    2. Predyspozycje do rozwoju zakażeń
    3. Pacjenci z chorobami oczu
    4. Długotrwałe stosowanie
    5. Dzieci i osoby starsze
  3. Podsumowanie przeciwwskazań dla preparatów zawierających fluocynolon acetonid
    1. Kolejne rozdziały

Przeciwwskazania stosowania fluocynolonu acetonidu

Fluocynolon acetonid jest glikokortykosteroidem stosowanym miejscowo w postaci preparatów dermatologicznych oraz implantu do ciałka szklistego. Ze względu na różne postaci leku oraz potencjalne zagrożenia, jakie niesie ze sobą jego stosowanie, istnieje szereg przeciwwskazań, które należy uwzględnić przy kwalifikacji pacjenta do terapii tą substancją.1

Nadwrażliwość na składniki preparatu

Podstawowym przeciwwskazaniem do stosowania preparatów zawierających fluocynolon acetonid jest nadwrażliwość na substancję czynną, inne glikokortykosteroidy lub którąkolwiek substancję pomocniczą. W przypadku preparatu Flucinar należy zwrócić uwagę na obecność glikolu propylenowego (50 mg/g) oraz lanoliny (40 mg/g), które mogą wywoływać reakcje alergiczne.2 3

W przypadku preparatu Flucinar N, oprócz nadwrażliwości na fluocynolon acetonid, przeciwwskazaniem jest także nadwrażliwość na neomycyny siarczan lub inne antybiotyki aminoglikozydowe. Preparaty zawierające neomycynę mają rozszerzone przeciwwskazania ze względu na dodatkowe ryzyko reakcji uczuleniowych.4

Implant do ciałka szklistego Iluvien również jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na fluocynolon acetonid lub którąkolwiek substancję pomocniczą.5

Zakażenia skóry i oczu

Stosowanie fluocynolonu acetonidu jest przeciwwskazane w przypadku obecności różnego rodzaju zakażeń skóry. Maści Flucinar i Flucinar N nie należy stosować w następujących przypadkach:6

  • Bakteryjne zakażenia skóry
  • Wirusowe zakażenia skóry
  • Grzybicze zakażenia skóry

7

W przypadku preparatu Flucinar N, który zawiera dodatkowo neomycyny siarczan, przeciwwskazania dotyczące zakażeń są bardziej specyficzne i obejmują:8

  • Wirusowe zakażenia skóry (np. ospa wietrzna)
  • Grzybicze zakażenia skóry
  • Bakteryjne zakażenia skóry, w tym gruźlica skóry

9

W przypadku implantu Iluvien, przeciwwskazania dotyczą współistniejących zakażeń ocznych:10

11 12

Choroby skóry i inne stany chorobowe

Fluocynolon acetonid jest przeciwwskazany w następujących schorzeniach dermatologicznych:13

  • Trądzik zwykły i różowaty – stosowanie glikokortykosteroidów może nasilać zmiany trądzikowe
  • Zapalenie skóry dookoła ust (dermatitis perioralis) – glikokortykosteroidy mogą nasilać objawy
  • Świąd odbytu i narządów płciowych – długotrwałe stosowanie glikokortykosteroidów w tych obszarach może prowadzić do atrofii skóry

14

W przypadku preparatu Flucinar N, dodatkowo przeciwwskazane jest stosowanie w:15

  • Zapaleniach lub owrzodzeniach żylakowych – ze względu na ryzyko nasilenia procesu zapalnego i opóźnienia gojenia
  • Rozległych zmianach skórnych, zwłaszcza przebiegających z ubytkiem skóry (np. oparzeniach) – zwiększone ryzyko działań niepożądanych ze względu na wzmożoną absorpcję
  • Nowotworach skóry – działanie immunosupresyjne może sprzyjać progresji nowotworu

16

W przypadku implantu Iluvien, dodatkowym przeciwwskazaniem jest współistniejąca jaskra.17

Przeciwwskazania w populacjach szczególnych

Dzieci

Stosowanie fluocynolonu acetonidu jest przeciwwskazane u dzieci poniżej 2 roku życia. Wynika to z większego ryzyka zahamowania czynności osi podwzgórze-przysadka-nadnercza oraz zwiększonego wchłaniania substancji przez cienką i niedojrzałą skórę niemowląt i małych dzieci.18 19

Pieluszkowe zapalenie skóry stanowi dodatkowe przeciwwskazanie dla stosowania fluocynolonu acetonidu, niezależnie od preparatu (Flucinar i Flucinar N). Jest to spowodowane zwiększoną absorpcją leku z obszarów objętych procesem zapalnym pod okluzją (pieluską), co może prowadzić do ogólnoustrojowych działań niepożądanych.20 21

Ciąża i karmienie piersią

W przypadku preparatu Flucinar N, dodatkowym przeciwwskazaniem jest pierwszy trymestr ciąży.22 Jest to związane z potencjalnym ryzykiem dla rozwijającego się płodu w okresie organogenezy. Należy zachować szczególną ostrożność przy przepisywaniu fluocynolonu acetonidu kobietom w ciąży lub planującym ciążę, biorąc pod uwagę stosunek korzyści do ryzyka.

Kiedy odradzić stosowanie fluocynolonu acetonidu?

Oprócz bezwzględnych przeciwwskazań, istnieją sytuacje kliniczne, w których należy rozważyć odradzenie stosowania fluocynolonu acetonidu pacjentowi ze względu na zwiększone ryzyko wystąpienia działań niepożądanych.

Rozległe zmiany skórne

Należy odradzić stosowanie preparatów zawierających fluocynolon acetonid na rozległe zmiany skórne, szczególnie z uszkodzeniem bariery naskórkowej.23 Zwiększona absorpcja leku może prowadzić do wystąpienia ogólnoustrojowych działań niepożądanych glikokortykosteroidów, takich jak zahamowanie osi podwzgórze-przysadka-nadnercza, zespół Cushinga czy hiperglikemia.

Predyspozycje do rozwoju zakażeń

Pacjentom z czynnikami ryzyka rozwoju zakażeń skórnych lub ocznych należy odradzić stosowanie fluocynolonu acetonidu.24 25 Glikokortykosteroidy mają działanie immunosupresyjne, które może maskować objawy infekcji i sprzyjać jej rozprzestrzenianiu się.

Pacjenci z chorobami oczu

W przypadku implantu Iluvien, oprócz bezwzględnych przeciwwskazań dotyczących jaskry i zakażeń ocznych, należy odradzić stosowanie tego leku u pacjentów z predyspozycją do rozwoju jaskry lub zwiększonego ciśnienia wewnątrzgałkowego.26 Fluocynolon acetonid może podwyższać ciśnienie wewnątrzgałkowe, co u predysponowanych pacjentów może prowadzić do rozwoju jaskry.

Długotrwałe stosowanie

Należy odradzić długotrwałe stosowanie preparatów zawierających fluocynolon acetonid na twarz, okolice pachwin, pachowych oraz pod okluzją. W tych lokalizacjach ryzyko działań niepożądanych, takich jak atrofia skóry, teleangiektazje, rozstępy, trądzik posteroidowy czy zapalenie okołoustne, jest szczególnie wysokie.

Dodatkowo, w przypadku preparatu Flucinar N zawierającego neomycynę, należy zwrócić uwagę na możliwość wystąpienia uczulenia na antybiotyk aminoglikozydowy, co może manifestować się kontaktowym zapaleniem skóry.27

Dzieci i osoby starsze

U dzieci powyżej 2 roku życia oraz osób starszych z cienką, atroficzną skórą należy odradzić długotrwałe stosowanie fluocynolonu acetonidu ze względu na zwiększone ryzyko ogólnoustrojowych działań niepożądanych. U tych grup pacjentów należy stosować preparaty o najmniejszej skutecznej mocy przez najkrótszy możliwy czas.28

Podsumowanie przeciwwskazań dla preparatów zawierających fluocynolon acetonid

Przeciwwskazanie Flucinar (0,25 mg/g) Flucinar N (0,25 mg + 5 mg)/g Iluvien (190 μg)
Nadwrażliwość na fluocynolon acetonid Tak Tak Tak
Nadwrażliwość na neomycynę/antybiotyki aminoglikozydowe Nie Tak Nie
Zakażenia bakteryjne skóry Tak Tak Nie dotyczy
Zakażenia wirusowe skóry Tak Tak Nie dotyczy
Zakażenia grzybicze skóry Tak Tak Nie dotyczy
Trądzik zwykły i różowaty Tak Tak Nie dotyczy
Zapalenie skóry dookoła ust Tak Tak Nie dotyczy
Świąd odbytu i narządów płciowych Tak Nie wymieniono Nie dotyczy
Dzieci poniżej 2 lat Tak Tak Nie dotyczy
Pieluszkowe zapalenie skóry Tak Tak Nie dotyczy
Zapalenia lub owrzodzenia żylakowe Nie wymieniono Tak Nie dotyczy
Rozległe zmiany skórne z ubytkiem skóry Nie wymieniono Tak Nie dotyczy
Nowotwory skóry Nie wymieniono Tak Nie dotyczy
Pierwszy trymestr ciąży Nie wymieniono Tak Nie wymieniono
Jaskra Nie dotyczy Nie dotyczy Tak
Zakażenia oczu i okolic oczu Nie dotyczy Nie dotyczy Tak
Zakaźne zapalenie błony naczyniowej oka Nie dotyczy Nie dotyczy Tak

Kolejne rozdziały

Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.

Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.

  1. 15.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl