Przeciwwskazania stosowania
Ezetymib

Przeciwwskazania stosowania ezetymibu

Ezetymib, substancja czynna hamująca wchłanianie cholesterolu w jelitach, jest stosowana w terapii hipercholesterolemii, zarówno w monoterapii, jak i w skojarzeniu ze statynami. Pomimo korzystnego profilu bezpieczeństwa, istnieją sytuacje kliniczne, w których jej stosowanie jest przeciwwskazane. Znajomość tych przeciwwskazań jest niezbędna dla prawidłowego i bezpiecznego prowadzenia terapii hipolipemizującej.¹

Nadwrażliwość na składniki preparatu

Podstawowym przeciwwskazaniem do stosowania ezetymibu jest nadwrażliwość na substancję czynną (ezetymib) lub na którąkolwiek substancję pomocniczą zawartą w produkcie leczniczym. Jest to standardowe przeciwwskazanie dotyczące wszystkich preparatów zawierających ezetymib, niezależnie od tego, czy występuje on jako składnik preparatu jednoskładnikowego, czy jako część terapii skojarzonej.²

Warto zaznaczyć, że preparaty ezetymibu mogą zawierać różne substancje pomocnicze, wśród których często występuje laktoza jednowodna. Pacjenci z rzadkimi dziedzicznymi zaburzeniami związanymi z nietolerancją galaktozy, niedoborem laktazy lub zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy powinni być szczególnie ostrożni lub unikać stosowania tych preparatów.³

Stosowanie w ciąży i okresie karmienia piersią

Stosowanie ezetymibu jako monoterapii nie jest bezwzględnie przeciwwskazane w ciąży i podczas karmienia piersią, jednak należy zachować szczególną ostrożność, ponieważ nie ma wystarczających danych dotyczących bezpieczeństwa stosowania w tych okresach. Natomiast zdecydowanie przeciwwskazane jest jednoczesne stosowanie ezetymibu ze statynami u kobiet w ciąży i karmiących piersią.⁴

Szczególnie restrykcyjne przeciwwskazania dotyczą leków złożonych, takich jak Atozet (ezetymib + atorwastatyna) czy Inegy (ezetymib + symwastatyna), które są jednoznacznie przeciwwskazane w ciąży, podczas karmienia piersią oraz u kobiet w wieku rozrodczym niestosujących skutecznych metod zapobiegania ciąży.⁵

Zaburzenia czynności wątroby

Ezetymib w monoterapii nie jest przeciwwskazany u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby. Jednak w przypadku terapii skojarzonej ze statynami istnieją istotne ograniczenia. Leczenie ezetymibem w połączeniu ze statyną jest przeciwwskazane u pacjentów z:

• Czynną chorobą wątroby⁶
• Niewyjaśnionym, utrzymującym się zwiększeniem aktywności aminotransferaz w surowicy krwi⁷

W przypadku leków złożonych zawierających ezetymib i statynę, przeciwwskazaniem są także podwyższone wartości aktywności aminotransferaz przekraczające 3-krotnie górną granicę normy (GGN).⁸

Interakcje leków z ezetymibem w terapii skojarzonej

W przypadku terapii skojarzonej ezetymibu ze statynami, istnieją dodatkowe przeciwwskazania wynikające z interakcji lekowych. Szczególną uwagę należy zwrócić na:

• Jednoczesne podawanie silnych inhibitorów CYP3A4 (np. itrakonazol, ketokonazol, pozakonazol, worykonazol, erytromycyna, klarytromycyna, telitromycyna, inhibitory proteazy HIV, boceprewir, telaprewir, nefazodon, leki zawierające kobicystat) – dotyczy to szczególnie preparatów zawierających symwastatynę⁹
• Jednoczesne podawanie gemfibrozylu, cyklosporyny lub danazolu – przeciwwskazane przy stosowaniu produktów zawierających symwastatynę¹⁰
• Leki stosowane w leczeniu wirusowego zapalenia wątroby typu C zawierające glekaprewir z pibrentaswirem – przeciwwskazane przy stosowaniu produktów zawierających atorwastatynę¹¹
• Sofosbuwir, welpataswir i woksylaprewir – przeciwwskazane przy stosowaniu produktów zawierających rozuwastatynę¹²

Zaburzenia czynności nerek

Ezetymib w monoterapii nie jest przeciwwskazany u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek. Jednak niektóre preparaty złożone zawierające ezetymib i rozuwastatynę są przeciwwskazane u pacjentów z:

• Ciężkimi zaburzeniami czynności nerek (klirens kreatyniny <30 ml/min)¹³
• W przypadku najwyższej dawki rozuwastatyny (40 mg) w połączeniu z ezetymibem, przeciwwskazaniem są również umiarkowane zaburzenia czynności nerek (klirens kreatyniny <60 ml/min)¹⁴

Miopatia i czynniki predysponujące do uszkodzenia mięśni

Preparaty złożone zawierające ezetymib i statynę są przeciwwskazane u pacjentów z miopatią. Ponadto, w przypadku wysokich dawek statyn (np. rozuwastatyny 40 mg) w połączeniu z ezetymibem, istnieją dodatkowe przeciwwskazania u pacjentów z czynnikami predysponującymi do miopatii/rabdomiolizy, takimi jak:

• Niedoczynność tarczycy¹⁵
• Genetycznie uwarunkowane choroby mięśni w wywiadzie pacjenta lub wywiadzie rodzinnym¹⁶
• Wcześniejsze objawy uszkodzenia mięśni po stosowaniu innych inhibitorów reduktazy HMG-CoA lub fibratów¹⁷
• Nadużywanie alkoholu¹⁸
• Pochodzenie azjatyckie – w przypadku wysokich dawek rozuwastatyny (40 mg)¹⁹

Szczególne przeciwwskazania dla preparatów złożonych

W przypadku preparatu Inegy (ezetymib + symwastatyna), istnieje dodatkowe przeciwwskazanie dotyczące pacjentów z homozygotyczną hipercholesterolemią rodzinną, którzy jednocześnie stosują lomitapid – dotyczy to dawek Inegy przekraczających 10 mg + 40 mg na dobę.²⁰

Dla preparatów zawierających ezetymib i rozuwastatynę w dawce 40 mg (np. Rosulip Plus, Suvezen), przeciwwskazane jest również jednoczesne stosowanie fibratów.²¹

Praktyczne wskazówki kliniczne

Monitorowanie funkcji wątroby

Przed rozpoczęciem terapii ezetymibem w skojarzeniu ze statyną, a także okresowo w trakcie leczenia, zaleca się wykonywanie prób wątrobowych, szczególnie u pacjentów z czynnikami ryzyka uszkodzenia wątroby. Pojawienie się objawów uszkodzenia wątroby lub utrzymujące się zwiększenie aktywności aminotransferaz powinno skłonić lekarza do rozważenia przerwania terapii.²²

Zapobieganie ciąży u kobiet w wieku rozrodczym

Kobiety w wieku rozrodczym powinny stosować skuteczne metody antykoncepcji podczas terapii ezetymibem w skojarzeniu ze statyną. Należy poinformować pacjentkę o konieczności natychmiastowego skontaktowania się z lekarzem w przypadku zajścia w ciążę lub podejrzenia ciąży.²³

Ocena ryzyka miopatii

Przed włączeniem ezetymibu w skojarzeniu ze statyną, szczególnie w wysokich dawkach, należy dokładnie ocenić czynniki ryzyka miopatii, takie jak zaburzenia czynności nerek, niedoczynność tarczycy, wywiad rodzinny chorób mięśni, wcześniejsze objawy mięśniowe po stosowaniu statyn lub fibratów oraz nadużywanie alkoholu.²⁴

Interakcje lekowe

Ze względu na ryzyko interakcji lekowych, szczególnie w przypadku terapii skojarzonej ezetymibu ze statynami, należy starannie analizować wszystkie leki przyjmowane przez pacjenta, zwłaszcza inhibitory CYP3A4, fibraty, cyklosporynę i leki stosowane w leczeniu WZW typu C.²⁵

Dawkowanie u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek

U pacjentów z zaburzeniami czynności nerek należy dostosować dawkę, szczególnie w przypadku preparatów złożonych zawierających rozuwastatynę. U pacjentów z ciężkimi zaburzeniami czynności nerek (klirens kreatyniny <30 ml/min) należy unikać stosowania terapii skojarzonej ezetymibu z rozuwastatyną.²⁶

Powyższe przeciwwskazania mają na celu zapewnienie bezpieczeństwa pacjentów stosujących ezetymib, zarówno w monoterapii, jak i w skojarzeniu ze statynami. Przestrzeganie tych ograniczeń pozwala na minimalizację ryzyka działań niepożądanych i optymalizację terapii hipolipemizującej.²⁷