Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Efawirenz
Efavirenz w skojarzeniu z emtrycytabiną i tenofowirem dizoproksylem nie powinien być stosowany jednocześnie z innymi preparatami zawierającymi te same substancje czynne, analogami cytydyny (np. lamiwudyną), a także z adefowirem dipiwoksylem, alafenamidem tenofowiru, dydanozyną oraz lekami przeciwwirusowymi stosowanymi w terapii HCV (np. sofosbuwirem/welpataswirem). Efawirenz może obniżać stężenia welpataswiru i woksylaprewiru, co zmniejsza skuteczność terapii. U pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby lek jest przeciwwskazany przy ciężkich dysfunkcjach, a przy umiarkowanych i łagodnych wymaga ostrożności i monitorowania enzymów wątrobowych. W trakcie terapii obserwowano ryzyko niewydolności wątroby, szczególnie u pacjentów z przewlekłym wirusowym zapaleniem wątroby typu B lub C, u których odstawienie leku może prowadzić do zaostrzenia choroby wątroby. Efawirenz może wydłużać odstęp QTc, co wymaga ostrożności u pacjentów z ryzykiem arytmii.
- Jednoczesne stosowanie innych leków
- Zmiana schematu leczenia z inhibitora proteazy
- Zakażenia oportunistyczne i przenoszenie HIV
- Wpływ pokarmu na leczenie
- Zaburzenia czynności wątroby
- Pacjenci z istniejącymi zaburzeniami wątroby
- Zdarzenia dotyczące wątroby
- Pacjenci z koincydencją zakażenia HIV i wirusowego zapalenia wątroby
- Wydłużenie odstępu QTc
- Objawy psychiczne
- Objawy ze strony układu nerwowego
- Zaburzenia czynności nerek
- Wpływ na kości
- Reakcje skórne
- Masa ciała i parametry metaboliczne
- Zaburzenia mitochondrialne po narażeniu w okresie życia płodowego
- Zespół reaktywacji immunologicznej
- Martwica kości
- Pacjenci z ukrytymi mutacjami HIV-1
- Osoby w podeszłym wieku
Jednoczesne stosowanie innych leków
Efavirenz + Emtricitabine + Tenofovir disoproxil nie powinien być stosowany jednocześnie z innymi produktami leczniczymi zawierającymi te same substancje czynne: emtrycytabinę lub tenofowir dizoproksyl. Produktu tego nie należy podawać równocześnie z lekami zawierającymi efawirenz, chyba że jest to niezbędne w celu modyfikacji dawki, np. z ryfampicyną. Ze względu na podobieństwa z emtrycytabiną, leku nie należy stosować jednocześnie z innymi analogami cytydyny, takimi jak lamiwudyna. Nie zaleca się także jednoczesnego podawania z adefowirem dipiwoksylem ani z produktami zawierającymi alafenamid tenofowiru.1 2
Nie zaleca się również jednoczesnego podawania efawirenzu, emtrycytabiny i tenofowiru dizoproksylu z dydanozyną.3 Podobnie nie zaleca się jednoczesnego podawania z sofosbuwirem/welpataswirem lub sofosbuwirem/welpataswirem/woksylaprewirem, ponieważ efawirenz może obniżać stężenie welpataswiru i woksylaprewiru w osoczu, co prowadzi do zmniejszenia skuteczności terapeutycznej.4
Brak jest danych dotyczących bezpieczeństwa stosowania i skuteczności efawirenzu/emtrycytabiny/tenofowiru dizoproksylu w skojarzeniu z innymi lekami przeciwretrowirusowymi.5
Nie zaleca się również jednoczesnego stosowania wyciągów z miłorzębu dwuklapowego (Ginkgo biloba).6
Zmiana schematu leczenia z inhibitora proteazy
U pacjentów poddawanych leczeniu przeciwretrowirusowemu inhibitorami proteazy, zmiana na schemat z efawirenzem, emtrycytabiną i tenofowirem dizoproksylem może prowadzić do osłabienia reakcji na leczenie. Pacjentów należy uważnie monitorować pod kątem wzrostu miana wirusa oraz występowania działań niepożądanych, ponieważ profil bezpieczeństwa efawirenzu różni się od profilu inhibitorów proteazy.7
Zakażenia oportunistyczne i przenoszenie HIV
U pacjentów przyjmujących efawirenz, emtrycytabinę i tenofowir dizoproksyl lub jakiekolwiek inne leczenie przeciwretrowirusowe, nadal mogą występować zakażenia oportunistyczne i inne powikłania zakażenia HIV. Dlatego pacjenci powinni pozostawać pod ścisłą obserwacją kliniczną prowadzoną przez lekarzy mających doświadczenie w leczeniu chorób związanych z HIV.8
Chociaż skuteczna supresja wirusa za pomocą terapii przeciwretrowirusowej znacznie zmniejsza ryzyko przeniesienia zakażenia drogą płciową, nie można wykluczyć resztkowego ryzyka. Należy przestrzegać środków ostrożności zgodnie z krajowymi wytycznymi.9
Wpływ pokarmu na leczenie
Przyjmowanie efawirenzu, emtrycytabiny i tenofowiru dizoproksylu z pokarmem może zwiększać ekspozycję na efawirenz, co może prowadzić do zwiększenia częstości występowania działań niepożądanych. Zaleca się przyjmowanie leku na czczo, najlepiej przed snem.10
Zaburzenia czynności wątroby
Pacjenci z istniejącymi zaburzeniami wątroby
Nie ustalono farmakokinetyki, bezpieczeństwa stosowania i skuteczności efawirenzu, emtrycytabiny i tenofowiru dizoproksylu u pacjentów ze znaczącymi zaburzeniami czynności wątroby. Lek jest przeciwwskazany u pacjentów z ciężkimi zaburzeniami czynności wątroby i nie jest zalecany do stosowania u pacjentów z umiarkowanymi zaburzeniami czynności wątroby.11
Ze względu na znaczny udział układu CYP w metabolizmie efawirenzu, należy zachować ostrożność podczas podawania leku pacjentom z lekkimi zaburzeniami czynności wątroby. Tych pacjentów należy uważnie monitorować pod kątem działań niepożądanych efawirenzu, szczególnie objawów ze strony układu nerwowego. Należy przeprowadzać okresowe badania laboratoryjne oceniające czynność wątroby.12
U pacjentów z uprzednio istniejącymi zaburzeniami czynności wątroby, w tym z przewlekłym czynnym zapaleniem wątroby, częściej występują nieprawidłowości czynności wątroby podczas skojarzonej terapii przeciwretrowirusowej (CART). Należy ich obserwować zgodnie ze standardowym postępowaniem.13
Jeżeli stwierdza się pogorszenie w przebiegu choroby wątroby lub długotrwałe zwiększenie aktywności aminotransferaz w surowicy do wartości przewyższających 5-krotnie górną granicę normy, należy rozważyć stosunek korzyści z kontynuowania leczenia do ryzyka znacznego działania toksycznego na wątrobę. U tych pacjentów należy rozważyć przerwanie lub odstawienie leku.14
U pacjentów leczonych innymi produktami leczniczymi o działaniu toksycznym na wątrobę, zaleca się również monitorowanie enzymów wątrobowych.15
Zdarzenia dotyczące wątroby
Po wprowadzeniu produktu z efawirenzem, emtrycytabiną i tenofowirem dizoproksylem do obrotu, odnotowano przypadki niewydolności wątroby, występującej także u pacjentów, u których nie notowano uprzednio zaburzeń czynności wątroby ani innych możliwych do zidentyfikowania czynników ryzyka.16 Zaleca się kontrolowanie enzymów wątrobowych u wszystkich pacjentów, niezależnie od wcześniejszych zaburzeń czynności wątroby lub innych czynników ryzyka.17
Pacjenci z koincydencją zakażenia HIV i wirusowego zapalenia wątroby
Pacjenci z przewlekłym wirusowym zapaleniem wątroby typu B lub C, poddawani skojarzonej terapii przeciwretrowirusowej (CART), są narażeni na zwiększone ryzyko ciężkich i potencjalnie śmiertelnych działań niepożądanych ze strony wątroby.18 Lekarze powinni uwzględniać aktualne wytyczne dotyczące terapii zakażenia HIV w celu zapewnienia optymalnego leczenia zakażenia HIV u pacjentów jednocześnie zakażonych HBV.19
W przypadku jednoczesnej terapii przeciwwirusowej zapalenia wątroby typu B lub C, należy zapoznać się z odpowiednią Charakterystyką Produktu Leczniczego dla stosowanych leków.20
Bezpieczeństwo stosowania i skuteczność efawirenzu, emtrycytabiny i tenofowiru dizoproksylu w leczeniu przewlekłego zakażenia HBV nie zostały ustalone. W badaniach farmakodynamicznych emtrycytabina i tenofowir, zarówno osobno, jak i w skojarzeniu, wykazywały działanie przeciw HBV.21 Z ograniczonego doświadczenia klinicznego wynika, że emtrycytabina i tenofowir dizoproksyl działają przeciwko HBV, kiedy są stosowane w celu opanowania zakażenia HIV w skojarzonej terapii przeciwretrowirusowej.22
Zaprzestanie terapii efawirenzem, emtrycytabiną i tenofowirem dizoproksylem u pacjentów zakażonych jednocześnie HIV i HBV może wiązać się z ciężkim zaostrzeniem zapalenia wątroby. Należy ściśle kontrolować zarówno stan kliniczny, jak i wyniki badań laboratoryjnych pacjentów zakażonych jednocześnie HIV i HBV, którzy zaprzestali stosowania tego leku, przez co najmniej 4 miesiące po odstawieniu leku.23 W razie konieczności należy ponownie zastosować leczenie przeciw HBV.24
U pacjentów z zaawansowaną chorobą wątroby lub marskością wątroby nie zaleca się przerywania leczenia, ponieważ zaostrzenie zapalenia wątroby występujące po zakończeniu leczenia może prowadzić do dekompensacji czynności wątroby.25
Wydłużenie odstępu QTc
Podczas stosowania efawirenzu obserwowano wydłużenie odstępu QTc.26 U pacjentów ze zwiększonym ryzykiem wystąpienia arytmii typu torsade de pointes lub u pacjentów otrzymujących leki o znanym potencjale wywoływania torsade de pointes, należy rozważyć zastosowanie alternatywnych produktów leczniczych do efawirenzu z emtrycytabiną i tenofowirem dizoproksylem.27
Objawy psychiczne
U pacjentów leczonych efawirenzem zgłaszano działania niepożądane w postaci zaburzeń psychicznych. Pacjenci z zaburzeniami psychicznymi w wywiadzie wydają się być bardziej narażeni na ryzyko wystąpienia ciężkich psychicznych działań niepożądanych.28 Zwłaszcza ciężka depresja występowała znacznie częściej u pacjentów, którzy w przeszłości przebyli depresję.29
Po wprowadzeniu produktu do obrotu zgłaszano również ciężką depresję, zgony w wyniku samobójstwa, omamy, zachowania przypominające psychozy oraz katatonię.30 Należy poinformować pacjentów, że w razie wystąpienia objawów takich jak ciężka depresja, psychoza lub myśli samobójcze, należy natychmiast zgłosić się do lekarza, który oceni, czy objawy mogą mieć związek ze stosowaniem efawirenzu.31 Lekarz powinien określić, czy ryzyko dalszego stosowania leku przeważa nad korzyściami z leczenia.32
Objawy ze strony układu nerwowego
U pacjentów przyjmujących efawirenz w dawce dobowej 600 mg często notowano następujące działania niepożądane: zawroty głowy, bezsenność, senność, zaburzenia koncentracji i niezwykłe sny.33 Zawroty głowy obserwowano również w badaniach klinicznych z zastosowaniem emtrycytabiny i tenofowiru dizoproksylu, a ból głowy odnotowano w badaniach klinicznych nad emtrycytabiną.34
Objawy ze strony układu nerwowego związane z efawirenzem zwykle rozpoczynały się w ciągu pierwszego lub drugiego dnia leczenia i na ogół ustępowały po pierwszych 2-4 tygodniach.35 Należy poinformować pacjentów, że gdyby takie działania niepożądane wystąpiły, jest prawdopodobne, że ustąpią w trakcie dalszego stosowania leku oraz że nie zwiastują one rozwoju rzadziej występujących objawów psychicznych.36
Drgawki
U pacjentów przyjmujących efawirenz, drgawki obserwowano rzadko, głównie u pacjentów z wcześniejszymi napadami drgawkowymi w wywiadzie.37 Pacjenci otrzymujący jednocześnie leki przeciwdrgawkowe metabolizowane w wątrobie (jak fenytoina, karbamazepina i fenobarbital) mogą wymagać okresowego kontrolowania stężenia tych substancji w osoczu.38 W trakcie badania interakcji między lekami stwierdzono, że jednoczesne stosowanie karbamazepiny i efawirenzu może prowadzić do zmniejszenia stężenia karbamazepiny w osoczu.39 U każdego pacjenta z napadami drgawkowymi w wywiadzie należy zachować ostrożność.40
Zaburzenia czynności nerek
Efawirenzu, emtrycytabiny i tenofowiru dizoproksylu nie zaleca się stosować u pacjentów z umiarkowanymi lub ciężkimi zaburzeniami czynności nerek (klirens kreatyniny <50 ml/min). U tych pacjentów konieczna jest modyfikacja dawki emtrycytabiny i tenofowiru dizoproksylu, której nie można osiągnąć stosując tabletki złożone.<sup data-drug="Efavirenz + Emtricitabine + Tenofovir disoproxil Aurovitas" data-section="Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania" title="Nie zaleca się podawania produktu leczniczego Efavirenz + Emtricitabine + Tenofovir disoproxil Aurovitas pacjentom z umiarkowanymi lub ciężkimi zaburzeniami czynności nerek (klirens kreatyniny 41
Należy unikać stosowania efawirenzu, emtrycytabiny i tenofowiru dizoproksylu jednocześnie z produktami leczniczymi o działaniu nefrotoksycznym lub w krótkim czasie po ich odstawieniu.42 Jeśli nie można uniknąć jednoczesnego stosowania tych leków z lekami nefrotoksycznymi (np. aminoglikozydami, amfoterycyną B, foskarnetem, gancyklowirem, pentamidyną, wankomycyną, cydofowirem, interleukiną-2), należy co tydzień kontrolować czynność nerek.43
Po rozpoczęciu stosowania niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ) w dużych dawkach lub wielokrotnego ich podawania, zgłaszano przypadki ostrej niewydolności nerek u pacjentów leczonych tenofowirem dizoproksylem z czynnikami ryzyka zaburzeń czynności nerek.44 Jeśli efawirenz, emtrycytabina i tenofowir dizoproksyl podawane są jednocześnie z NLPZ, należy odpowiednio kontrolować czynność nerek.45
Podczas stosowania tenofowiru dizoproksylu w praktyce klinicznej obserwowano niewydolność nerek, zaburzenia czynności nerek, zwiększenie stężenia kreatyniny, hipofosfatemię i zaburzenia czynności kanalika bliższego nerki (w tym zespół Fanconiego).46
U każdego pacjenta przed rozpoczęciem leczenia efawirenzem, emtrycytabiną i tenofowirem dizoproksylem zaleca się obliczenie klirensu kreatyniny. U pacjentów bez czynników ryzyka zaburzeń czynności nerek należy kontrolować czynność nerek (klirens kreatyniny i stężenie fosforanów w surowicy) po dwóch do czterech tygodni leczenia, po trzech miesiącach leczenia, a następnie co trzy do sześciu miesięcy.47 U pacjentów z ryzykiem niewydolności nerek, stwierdzonym aktualnie lub w przeszłości, konieczne jest częstsze kontrolowanie czynności nerek.48
Jeżeli u pacjenta otrzymującego efawirenz, emtrycytabinę i tenofowir dizoproksyl stężenie fosforanów w surowicy wynosi <1,5 mg/dl (0,48 mmol/l) lub jeśli klirens kreatyniny zmniejszył się do <50 ml/min, należy w ciągu jednego tygodnia powtórnie ocenić czynność nerek, w tym oznaczyć stężenie glukozy i potasu we krwi oraz stężenie glukozy w moczu.<sup data-drug="Efavirenz + Emtricitabine + Tenofovir disoproxil Aurovitas" data-section="Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania" title="Jeżeli u któregoś pacjenta otrzymującego produkt leczniczy Efavirenz + Emtricitabine + Tenofovir disoproxil Aurovitas stężenie fosforanów w surowicy wynosi < 1,5 mg/dl (0,48 mmol/l) lub jeśli klirens kreatyniny zmniejszył się do 49
Ponieważ efawirenz, emtrycytabina i tenofowir dizoproksyl stanowią produkt złożony i nie można zmienić odstępów między kolejnymi dawkami poszczególnych składników, leczenie należy przerwać u pacjentów z potwierdzonym klirensem kreatyniny <50 ml/min lub stężeniem fosforanów w surowicy zmniejszonym do <1,0 mg/dl (0,32 mmol/l).<sup data-drug="Padviram" data-section="Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania" title="Ponieważ Padviram jest złożonym produktem leczniczym i nie można zmienić odstępów między kolejnymi dawkami poszczególnych jego składników, stosowanie tego produktu leczniczego należy przerwać u pacjentów z potwierdzonym klirensem kreatyniny <50 ml/min lub zmniejszeniem stężenia fosforanów w surowicy do 50
Przerwanie leczenia należy również rozważyć w przypadku postępującego pogarszania się czynności nerek, jeśli nie zidentyfikowano żadnej innej przyczyny.51
Jeżeli wskazane jest przerwanie leczenia jednym ze składników efawirenzu, emtrycytabiny i tenofowiru dizoproksylu lub gdy konieczna jest modyfikacja dawkowania, dostępne są produkty zawierające oddzielnie każdą z tych substancji.52
Wpływ na kości
Zmiany w obrębie kości, takie jak osteomalacja, mogące objawiać się jako utrzymujący się lub nasilający się ból kości i mogące niekiedy przyczyniać się do złamań, mogą być związane z zaburzeniami czynności kanalików bliższych nerki wywołanymi przez tenofowir dizoproksyl.53
Tenofowir dizoproksyl może również powodować zmniejszenie gęstości mineralnej kości (BMD, ang. bone mineral density).54 W kontrolowanym, trwającym 144 tygodnie badaniu klinicznym z udziałem pacjentów nieleczonych wcześniej przeciwretrowirusowo, porównującym tenofowir dizoproksyl ze stawudyną, stosowane w skojarzeniu z lamiwudyną i efawirenzem, w obu grupach terapeutycznych zaobserwowano niewielkie zmniejszenie BMD biodra i kręgosłupa.55 Zmniejszenie BMD kręgosłupa i zmiany w biomarkerach kości były znacząco większe w grupie przyjmującej tenofowir dizoproksyl w 144. tygodniu leczenia. Zmniejszenie BMD biodra było również znacząco większe w tej grupie do 96. tygodnia.56 Jednak w tym badaniu nie stwierdzono zwiększonego ryzyka złamań ani dowodów na znaczące klinicznie zmiany w obrębie kości po 144 tygodniach.57
W innych badaniach (prospektywnych i przekrojowych) największe zmniejszenia BMD obserwowano u pacjentów leczonych tenofowirem dizoproksylem stanowiącym element schematu zawierającego wzmocniony inhibitor proteazy.58
Biorąc pod uwagę wpływ tenofowiru dizoproksylu na kości oraz ograniczone dane długoterminowe dotyczące jego wpływu na zdrowie kości i ryzyko złamań, u pacjentów z osteoporozą, narażonych na wysokie ryzyko złamań, należy rozważyć alternatywne schematy leczenia.59
W przypadku podejrzewania lub wykrycia zmian w obrębie kości należy przeprowadzić odpowiednią konsultację.60
Reakcje skórne
Podczas stosowania produktów zawierających efawirenz, emtrycytabinę i tenofowir dizoproksyl opisywano przypadki łagodnej do umiarkowanej wysypki.61 Wysypka związana z efawirenzem zwykle ustępowała podczas kontynuacji leczenia.62 Zastosowanie odpowiednich leków przeciwhistaminowych i (lub) kortykosteroidów może poprawić tolerancję produktu i przyspieszyć ustępowanie wysypki.63
U mniej niż 1% pacjentów leczonych efawirenzem opisywano występowanie ciężkiej wysypki połączonej z tworzeniem się pęcherzy, wilgotnym złuszczaniem naskórka lub powstawaniem owrzodzeń.64 Częstość występowania rumienia wielopostaciowego lub zespołu Stevensa-Johnsona wynosiła około 0,1%.65
Leczenie efawirenzem, emtrycytabiną i tenofowirem dizoproksylem należy przerwać u pacjentów, u których wystąpi ciężka wysypka z tworzeniem się pęcherzy, złuszczaniem naskórka, zajęciem błon śluzowych lub gorączką.66
Doświadczenie ze stosowaniem efawirenzu u pacjentów, którzy przerwali leczenie innymi przeciwretrowirusowymi lekami z grupy nienukleozydowych inhibitorów odwrotnej transkryptazy (NNRTI) jest ograniczone.67 Nie zaleca się stosowania efawirenzu, emtrycytabiny i tenofowiru dizoproksylu u pacjentów, u których podczas stosowania NNRTI wystąpiły zagrażające życiu reakcje skórne (np. zespół Stevensa-Johnsona).68
Masa ciała i parametry metaboliczne
Podczas leczenia przeciwretrowirusowego może wystąpić zwiększenie masy ciała oraz stężenia lipidów i glukozy we krwi. Takie zmiany mogą być częściowo związane z opanowaniem choroby i stylem życia.69 W odniesieniu do lipidów, w niektórych przypadkach istnieją dowody, że zmiany te wynikają z leczenia, podczas gdy w odniesieniu do zwiększenia masy ciała nie ma przekonujących dowodów na powiązanie z konkretnym leczeniem.70
W monitorowaniu stężenia lipidów i glukozy we krwi należy kierować się ustalonymi wytycznymi dotyczącymi leczenia zakażenia HIV.71 Zaburzenia gospodarki tłuszczowej należy leczyć w klinicznie właściwy sposób.72
Zaburzenia mitochondrialne po narażeniu w okresie życia płodowego
Analogi nukleozydów i nukleotydów mogą w różnym stopniu wpływać na czynność mitochondriów, co jest w największym stopniu widoczne w przypadku stawudyny, dydanozyny i zydowudyny.73 Zgłaszano występowanie zaburzeń czynności mitochondriów u niemowląt bez wykrywalnego HIV, narażonych w okresie życia płodowego i (lub) po urodzeniu na działanie analogów nukleozydów; dotyczyły one głównie schematów leczenia zawierających zydowudynę.74
Główne działania niepożądane, jakie zgłaszano, to zaburzenia czynności układu krwiotwórczego (niedokrwistość, neutropenia) i zaburzenia metabolizmu (nadmiar mleczanów, zwiększone stężenie lipazy).75 Zaburzenia te często były przemijające.76 Rzadko zgłaszano ujawniające się z opóźnieniem zaburzenia neurologiczne (zwiększenie napięcia mięśniowego, drgawki, zaburzenia zachowania).77 Obecnie nie wiadomo, czy takie zaburzenia neurologiczne są przemijające czy trwałe.78
Należy wziąć pod uwagę powyższe wyniki w przypadku każdego dziecka narażonego w okresie życia płodowego na działanie analogów nukleozydów i nukleotydów, u którego występują ciężkie objawy kliniczne, szczególnie neurologiczne, o nieznanej etiologii.79 Dane te nie stanowią podstawy do odrzucenia aktualnych zaleceń dotyczących stosowania terapii przeciwretrowirusowej u kobiet w ciąży w celu zapobiegania wertykalnemu przeniesieniu HIV z matki na dziecko.80
Zespół reaktywacji immunologicznej
U pacjentów zakażonych HIV z ciężkim niedoborem immunologicznym w czasie rozpoczynania skojarzonej terapii przeciwretrowirusowej (CART) może wystąpić reakcja zapalna na niewywołujące objawów lub śladowe patogeny oportunistyczne, prowadząca do ciężkich objawów klinicznych lub nasilenia objawów.81 Takie reakcje typowo obserwowano w ciągu pierwszych tygodni lub miesięcy po rozpoczęciu CART.82 Istotne przykłady to: zapalenie siatkówki wywołane wirusem cytomegalii, uogólnione i (lub) miejscowe zakażenia prątkami oraz zapalenie płuc wywołane przez Pneumocystis jirovecii.83 Wszystkie objawy stanu zapalnego są wskazaniem do przeprowadzenia badania i zastosowania w razie konieczności odpowiedniego leczenia.84
Zaobserwowano także przypadki występowania chorób autoimmunologicznych (takich jak choroba Gravesa-Basedowa i autoimmunologiczne zapalenie wątroby) w przebiegu reaktywacji immunologicznej, jednak czas do ich wystąpienia jest zmienny i zdarzenia te mogą wystąpić wiele miesięcy po rozpoczęciu leczenia.85
Martwica kości
Chociaż etiologia martwicy kości jest uznawana za wieloczynnikową (związaną ze stosowaniem kortykosteroidów, spożywaniem alkoholu, ciężką immunosupresją, podwyższonym wskaźnikiem masy ciała), odnotowano przypadki martwicy kości, zwłaszcza u pacjentów z zaawansowaną chorobą spowodowaną przez HIV i (lub) poddanych długotrwałemu stosowaniu skojarzonej terapii przeciwretrowirusowej (CART).86 Należy poinformować pacjentów, aby zwrócili się do lekarza, jeśli odczuwają bóle stawów, sztywność stawów lub trudności w poruszaniu się.87
Pacjenci z ukrytymi mutacjami HIV-1
Należy unikać podawania efawirenzu, emtrycytabiny i tenofowiru dizoproksylu pacjentom zakażonym HIV-1 z ukrytą mutacją K65R, M184V/I lub K103N.88
Osoby w podeszłym wieku
Nie przeprowadzono badań nad efawirenzem, emtrycytabiną i tenofowirem dizoproksylem u pacjentów w wieku powyżej 65 lat.89 U pacjentów w podeszłym wieku istnieje większe prawdopodobieństwo osłabionej czynności wątroby lub nerek, dlatego też należy zachować ostrożność w czasie stosowania efawirenzu, emtrycytabiny i tenofowiru dizoproksylu u osób w podeszłym wieku.90
Kolejne rozdziały
Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.
Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.
- Dawkowanie i sposób podawania
- Działania niepożądane
- Interakcje
- Przeciwwskazania stosowania
- Przedawkowanie
- Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
- Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
- Właściwości farmakodynamiczne
- Właściwości farmakokinetyczne
- Wpływ na płodność, ciążę i laktację
- Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn
- Wskazania do stosowania