Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Deksibuprofen

Wpływ deksibuprofenu na płodność, ciążę i laktację

Deksibuprofen, jako przedstawiciel niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ), poprzez mechanizm hamowania syntezy prostaglandyn, wymaga szczególnej ostrożności w stosowaniu u kobiet w ciąży oraz karmiących piersią. Personel medyczny powinien być świadomy specyficznych zagrożeń związanych z podawaniem tego leku w różnych okresach ciąży oraz podczas laktacji.
¹

Deksibuprofen a ciąża

Do chwili obecnej nie przeprowadzono specyficznych badań klinicznych oceniających wpływ deksibuprofenu na kobiety w ciąży. Dostępne są natomiast dane dotyczące potencjalnych zagrożeń związanych ze stosowaniem inhibitorów syntezy prostaglandyn, do których należy deksibuprofen, w okresie ciąży.
²

Wpływ na wczesną ciążę

Badania na modelach zwierzęcych wykazały, że podawanie inhibitorów syntezy prostaglandyn prowadzi do zwiększenia strat przed- i poimplantacyjnych oraz śmiertelności zarodka lub płodu. Dodatkowo, u zwierząt otrzymujących te preparaty w okresie organogenezy, obserwowano zwiększoną częstość wad rozwojowych, szczególnie w obrębie układu sercowo-naczyniowego.
³

Dane epidemiologiczne wskazują na zwiększone ryzyko poronień oraz wad rozwojowych, w tym wad serca i wytrzewienia wrodzonego, u dzieci matek stosujących inhibitory syntezy prostaglandyn we wczesnym okresie ciąży. Bezwzględne ryzyko wystąpienia wad rozwojowych serca wzrasta z poziomu poniżej 1% do około 1,5%. Istotnym czynnikiem jest również wielkość dawki oraz długość okresu stosowania leku – wraz z ich wzrostem rośnie też ryzyko powikłań.
⁴

Wpływ od 20. tygodnia ciąży

Od 20. tygodnia ciąży stosowanie deksibuprofenu może powodować małowodzie w wyniku zaburzeń czynności nerek płodu. Stan ten pojawia się zwykle krótko po rozpoczęciu leczenia i jest najczęściej odwracalny po przerwaniu terapii. Dodatkowo, opisywano przypadki zwężenia przewodu tętniczego po leczeniu w drugim trymestrze, z których większość ustępowała po zaprzestaniu stosowania leku.
⁵

Z powyższych względów leki z grupy NLPZ, w tym preparat Seractil zawierający deksibuprofen, należy stosować do końca 5. miesiąca ciąży jedynie w przypadkach bezwzględnej konieczności. Jeżeli zachodzi potrzeba podania deksibuprofenu kobiecie planującej ciążę lub będącej w ciąży do końca 5. miesiąca, należy zastosować najmniejszą skuteczną dawkę przez możliwie najkrótszy okres. Lekarz powinien również rozważyć przedporodowe monitorowanie w kierunku małowodzia i zwężenia przewodu tętniczego po ekspozycji na deksibuprofen przez kilka dni od 20. tygodnia ciąży. W przypadku stwierdzenia małowodzia lub zwężenia przewodu tętniczego należy bezwzględnie zaprzestać stosowania deksibuprofenu.
⁶

Wpływ w trzecim trymestrze ciąży

W trzecim trymestrze ciąży wszystkie inhibitory prostaglandyn, w tym deksibuprofen, mogą powodować narażenie płodu na:

• Działanie toksyczne na serce i płuca (przedwczesne zwężenie/zamknięcie przewodu tętniczego i nadciśnienie płucne)
• Zaburzenie czynności nerek

⁷

Ponadto, stosowanie deksibuprofenu w trzecim trymestrze ciąży może narażać matkę i noworodka na następujące ryzyko:

• Potencjalne wydłużenie czasu krwawienia w wyniku zahamowania agregacji płytek krwi; efekt ten może wystąpić nawet przy stosowaniu bardzo małych dawek
• Zahamowanie czynności skurczowej macicy, co może prowadzić do opóźnienia lub wydłużenia porodu

⁸

W związku z powyższymi zagrożeniami, stosowanie deksibuprofenu jest przeciwwskazane od początku 6. miesiąca ciąży.
⁹

Deksibuprofen a karmienie piersią

Ibuprofen, którego aktywnym enancjomerem jest deksibuprofen, przenika w nieznacznym stopniu do mleka kobiet karmiących piersią. Karmienie piersią podczas krótkotrwałego stosowania małych dawek preparatu Seractil zawierającego deksibuprofen jest możliwe i nie stanowi bezpośredniego zagrożenia dla dziecka. Należy jednak zachować ostrożność przy przewlekłym stosowaniu lub używaniu wyższych dawek leku.
¹⁰

Wpływ na płodność

Lekarz musi poinformować pacjentkę planującą ciążę, że deksibuprofen, podobnie jak inne leki z grupy NLPZ, może w sposób odwracalny zaburzać płodność i nie jest zalecany u kobiet planujących ciążę. Mechanizm tego działania związany jest z hamowaniem produkcji prostaglandyn, które odgrywają istotną rolę w procesach rozrodczych.
¹¹

Zalecenia dla lekarzy dotyczące przekazywania informacji pacjentkom

Lekarz przepisujący deksibuprofen (Seractil 200 mg lub 400 mg) kobiecie w ciąży lub karmiącej piersią powinien:

1. Dokładnie poinformować pacjentkę o potencjalnych zagrożeniach związanych ze stosowaniem leku w ciąży, szczególnie o ryzyku wystąpienia wad rozwojowych, poronień i powikłań w zależności od okresu ciąży
2. Podkreślić bezwzględny zakaz stosowania deksibuprofenu od 6. miesiąca ciąży
3. Poinformować o konieczności monitorowania stanu płodu w przypadku ekspozycji na lek od 20. tygodnia ciąży
4. W przypadku kobiet karmiących piersią – zalecić stosowanie możliwie najmniejszych skutecznych dawek przez krótki okres
5. Wyjaśnić wpływ deksibuprofenu na płodność kobietom planującym ciążę, ze wskazaniem na odwracalność tego efektu po odstawieniu leku

W każdym przypadku należy dokładnie udokumentować w historii choroby pacjentki przekazanie powyższych informacji oraz uzasadnienie podjętej decyzji terapeutycznej, zwłaszcza gdy konieczne jest zastosowanie leku w okresie ciąży.