Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Daptomycyna

Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania daptomycyny

Daptomycyna jest antybiotykiem peptydowym, stosowanym w leczeniu określonych infekcji bakteryjnych. Ze względu na specyficzny mechanizm działania oraz profil bezpieczeństwa, stosowanie daptomycyny wymaga szczególnej uwagi i przestrzegania określonych środków ostrożności, które pozwolą zminimalizować ryzyko wystąpienia działań niepożądanych i zapewnić skuteczność terapii.¹

Ogólne zalecenia dotyczące stosowania

W przypadku zidentyfikowania ogniska zakażenia innego niż powikłane zakażenia skóry i tkanek miękkich (cSSTI) lub prawostronne infekcyjne zapalenie wsierdzia (RIE) po rozpoczęciu leczenia daptomycyną, należy rozważyć wprowadzenie alternatywnego leczenia przeciwbakteryjnego, którego skuteczność w odniesieniu do określonego rodzaju występującego zakażenia została wykazana.²

Anafilaksja i reakcje nadwrażliwości

Podczas stosowania daptomycyny zgłaszano przypadki anafilaksji oraz reakcji nadwrażliwości. W przypadku wystąpienia reakcji alergicznej na daptomycynę, należy natychmiast przerwać jej stosowanie i zastosować odpowiednie leczenie.³

Zapalenie płuc

W badaniach klinicznych nie wykazano skuteczności daptomycyny w leczeniu zapalenia płuc. Stosowanie daptomycyny nie jest więc wskazane w terapii tego schorzenia. Jest to istotne ograniczenie terapeutyczne, które należy uwzględnić przy wyborze antybiotyku.⁴

Leczenie prawostronnego infekcyjnego zapalenia wsierdzia

Dane kliniczne dotyczące stosowania daptomycyny w leczeniu prawostronnego infekcyjnego zapalenia wsierdzia (RIE) wywołanego przez Staphylococcus aureus są ograniczone – pochodzą tylko od 19 dorosłych pacjentów. Nie określono bezpieczeństwa stosowania ani skuteczności daptomycyny u dzieci i młodzieży w wieku poniżej 18 lat z prawostronnym infekcyjnym zapaleniem wsierdzia wywołanym przez Staphylococcus aureus.⁵

Należy podkreślić, że nie wykazano skuteczności daptomycyny u pacjentów z zakażeniami sztucznej zastawki lub u pacjentów z lewostronnym infekcyjnym zapaleniem wsierdzia wywołanym przez Staphylococcus aureus.⁶

Zakażenia głębokie

W przypadku pacjentów z zakażeniami głębokimi konieczna jest bezzwłoczna interwencja chirurgiczna, np. oczyszczenie rany, usunięcie elementów prostetycznych czy operacja wymiany zastawki. Sama antybiotykoterapia daptomycyną może być niewystarczająca w przypadku tego typu zakażeń.⁷

Zakażenia enterokokowe

Brak jest wystarczających dowodów, aby wyciągnąć jednoznaczne wnioski dotyczące skuteczności klinicznej daptomycyny w zakażeniach wywołanych przez enterokoki, w tym Enterococcus faecalis i Enterococcus faecium. Dodatkowo, nie została ustalona optymalna dawka daptomycyny, która mogłaby być właściwa do leczenia zakażeń enterokokowych z bakteriemią lub bez.⁸

Zgłaszano przypadki niepowodzenia w leczeniu daptomycyną enterokokowych zakażeń powiązanych z bakteriemią. W niektórych przypadkach niepowodzenia w leczeniu były związane z selekcją szczepów o zmniejszonej wrażliwości lub opornych na daptomycynę.⁹

Rozwój drobnoustrojów opornych

Jak w przypadku wszystkich leków przeciwbakteryjnych, stosowanie daptomycyny może sprzyjać nadmiernemu rozwojowi drobnoustrojów opornych. W razie wystąpienia nadkażenia podczas przyjmowania produktu leczniczego, należy zastosować odpowiednie leczenie dostosowane do zidentyfikowanego patogenu.¹⁰

Biegunka związana z Clostridioides difficile

Podczas stosowania daptomycyny zgłaszano występowanie biegunki związanej z Clostridioides difficile (CDAD). Jeśli podejrzewa się lub potwierdzono występowanie CDAD, może być konieczne przerwanie stosowania daptomycyny i zastosowanie odpowiedniego leczenia zgodnie ze wskazaniami klinicznymi.¹¹

Interakcje z odczynnikami w testach laboratoryjnych

Zaobserwowano pozorne wydłużenie czasu protrombinowego (PT) oraz zwiększoną wartość współczynnika znormalizowanego międzynarodowego (INR) w przypadku, gdy w testach stosowano pewne odczynniki zawierające rekombinowaną tromboplastynę. Jest to istotna informacja dla klinicystów monitorujących parametry koagulologiczne u pacjentów leczonych daptomycyną.¹²

Fosfokinaza kreatynowa i miopatia

W przebiegu leczenia daptomycyną odnotowano przypadki zwiększenia aktywności fosfokinazy kreatynowej (CPK; izoenzym mięśniowy MM) w osoczu, w powiązaniu z bólami i/lub osłabieniem mięśni. Zgłaszano również przypadki zapalenia mięśni, mioglobinemii i rabdomiolizy. W badaniach klinicznych znaczne zwiększenie aktywności CPK w osoczu (ponad 5 razy przekraczające górną granicę normy), nawet bez objawów mięśniowych, występowało częściej u pacjentów leczonych daptomycyną (1,9%) niż u pacjentów otrzymujących leki porównawcze (0,5%).¹³

W związku z powyższym zaleca się następujące działania monitorujące:

• Aktywność CPK w osoczu należy oznaczać przed rozpoczęciem leczenia i w regularnych odstępach (przynajmniej raz w tygodniu) u wszystkich pacjentów podczas terapii daptomycyną.¹⁴
• Aktywność CPK należy oznaczać częściej (np. co 2-3 dni podczas co najmniej pierwszych dwóch tygodni leczenia) u pacjentów z podwyższonym ryzykiem wystąpienia miopatii, takich jak:<sup data-drug="Daptomycin Accordpharma" data-section="Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania" title="Aktywność CPK należy oznaczać częściej (np. co 2-3 dni podczas co najmniej pierwszych dwóch tygodni leczenia) u pacjentów z podwyższonym ryzykiem wystąpienia miopatii. Na przykład, pacjenci z zaburzeniami czynności nerek jakiegokolwiek stopnia (klirens kreatyniny 15
  • Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek jakiegokolwiek stopnia (klirens kreatyniny < 80 mL/min)
  • Pacjenci, u których stosuje się hemodializę lub ciągłą ambulatoryjną dializę otrzewnową
  • Pacjenci leczeni innymi produktami leczniczymi, które mogą powodować wystąpienie miopatii (np. inhibitorami reduktazy HMG-CoA, fibratami i cyklosporyną)

<sup data-drug="Daptomycin Fosun Pharma" data-section="Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania" title="Aktywność CPK należy oznaczać częściej (np. co 2-3 dni podczas co najmniej pierwszych dwóch tygodni leczenia) u pacjentów z podwyższonym ryzykiem wystąpienia miopatii. Na przykład, pacjenci z zaburzeniami czynności nerek jakiegokolwiek stopnia (klirens kreatyniny 16

U pacjentów, u których aktywność CPK przed rozpoczęciem leczenia ponad 5 razy przekracza wartość górnej granicy normy, nie można wykluczyć ryzyka dalszego zwiększenia aktywności CPK w trakcie leczenia daptomycyną. Należy to wziąć pod uwagę przed rozpoczęciem leczenia i monitorować tych pacjentów częściej niż raz na tydzień.¹⁷

Nie należy podawać daptomycyny pacjentom leczonym innymi produktami leczniczymi mogącymi spowodować wystąpienie miopatii, chyba że spodziewana korzyść z terapii przewyższa potencjalne ryzyko.¹⁸

Podczas leczenia, pacjenci powinni być regularnie badani pod kątem występowania jakichkolwiek objawów przedmiotowych lub podmiotowych mogących świadczyć o miopatii. U każdego pacjenta, u którego wystąpiły niewyjaśnione bóle mięśni, tkliwość, osłabienie lub skurcze, należy oznaczać aktywność CPK w osoczu co drugi dzień. Należy przerwać podawanie daptomycyny w razie wystąpienia niewyjaśnionych objawów mięśniowych, jeżeli aktywność CPK ponad 5 razy przekroczy wartość górnej granicy normy.¹⁹

Neuropatia obwodowa

Należy przebadać pacjentów, u których występują objawy przedmiotowe lub podmiotowe mogące wskazywać na obwodową neuropatię w trakcie leczenia daptomycyną. W takiej sytuacji należy rozważyć możliwość przerwania terapii daptomycyną i zastosowania alternatywnego leczenia.²⁰

Stosowanie u dzieci i młodzieży

U dzieci w wieku poniżej jednego roku nie należy stosować daptomycyny ze względu na ryzyko możliwego wpływu na układ mięśniowy, przewodnictwo nerwowo-mięśniowe i/lub układ nerwowy (zarówno obwodowy jak i ośrodkowy). Działania te były obserwowane w badaniach na noworodkach psów, co stanowi istotne przeciwwskazanie do stosowania leku w tej grupie wiekowej.²¹

Nie określono bezpieczeństwa stosowania ani skuteczności daptomycyny u dzieci i młodzieży w wieku poniżej 18 lat z prawostronnym infekcyjnym zapaleniem wsierdzia wywołanym przez Staphylococcus aureus.²²

Eozynofilowe zapalenie płuc

W trakcie leczenia daptomycyną odnotowano przypadki wystąpienia eozynofilowego zapalenia płuc. W większości odnotowanych przypadków eozynofilowego zapalenia płuc związanych ze stosowaniem daptomycyny, u pacjentów występowały następujące objawy:²³

• gorączka
• duszności z hipoksyjną niewydolnością oddechową
• rozproszone nacieki w płucach lub rozwijające się zapalenie płuc

²⁴

W większości przypadków eozynofilowe zapalenie płuc wystąpiło po ponad 2 tygodniach stosowania daptomycyny i ustąpiło po zaprzestaniu stosowania leku oraz wdrożeniu leczenia steroidami. Zanotowano także przypadki nawrotu eozynofilowego zapalenia płuc po ponownym zastosowaniu produktu.²⁵

Pacjentów, u których podczas stosowania daptomycyny wystąpiły przedmiotowe i podmiotowe objawy eozynofilowego zapalenia płuc, należy poddać szybkiej ocenie medycznej, w tym – o ile jest to wskazane – wykonać badanie opłuczyn oskrzelowo-pęcherzykowych w celu wyeliminowania innych przyczyn tej choroby (np. zakażenia bakteryjnego, zakażenia grzybiczego, pasożytów, innych produktów leczniczych). Należy natychmiast przerwać stosowanie daptomycyny i, jeśli to właściwe, wprowadzić leczenie steroidami o działaniu ogólnym.²⁶

Ciężkie skórne reakcje niepożądane

Po zastosowaniu daptomycyny zgłaszano ciężkie skórne reakcje niepożądane (ang. Severe cutaneous adverse reactions, SCAR), w tym:²⁷

• reakcje na lek z eozynofilią i objawami ogólnoustrojowymi (DRESS)
• wysypkę pęcherzykowo-pęcherzową z zajęciem błony śluzowej lub bez:
  • zespół Stevensa-Johnsona (SJS)
  • toksyczną martwicę naskórka (TEN)

²⁸

Reakcje te mogą zagrażać życiu lub być śmiertelne. W momencie przepisywania leku, pacjentów należy poinformować o przedmiotowych i podmiotowych objawach ciężkich reakcji skórnych i uważnie monitorować ich stan. Jeśli pojawią się oznaki i objawy wskazujące na takie reakcje, należy natychmiast przerwać stosowanie daptomycyny i rozważyć alternatywne leczenie. Jeśli u pacjenta wystąpiły ciężkie skórne reakcje niepożądane po zastosowaniu daptomycyny, nie wolno wznawiać leczenia tym lekiem.²⁹

Cewkowo-śródmiąższowe zapalenie nerek

Po wprowadzeniu daptomycyny do obrotu zgłaszano przypadki cewkowo-śródmiąższowego zapalenia nerek (ang. Tubulointerstitial nephritis, TIN). Pacjenci, u których podczas przyjmowania daptomycyny wystąpiła gorączka, wysypka, eozynofilia i/lub nowa lub pogarszająca się niewydolność nerek, powinni zostać poddani ocenie lekarskiej. W przypadku podejrzenia TIN należy natychmiast przerwać stosowanie daptomycyny i zastosować odpowiednie leczenie i/lub środki zaradcze.³⁰

Zaburzenia czynności nerek

W trakcie leczenia daptomycyną odnotowano przypadki wystąpienia zaburzeń czynności nerek. Ciężkie zaburzenia czynności nerek mogą predysponować do zwiększenia stężenia daptomycyny, co może zwiększyć ryzyko wystąpienia miopatii.³¹

Dostosowanie przerw między dawkami daptomycyny jest konieczne u dorosłych pacjentów, u których klirens kreatyniny wynosi < 30 mL/min. Bezpieczeństwo i skuteczność zalecanych zmodyfikowanych odstępów czasu pomiędzy podaniem dawek leku nie były oceniane w kontrolowanych badaniach klinicznych, a zalecenia oparte są głównie na danych z modeli farmakokinetycznych. U tych pacjentów daptomycynę należy stosować tylko wówczas, gdy oczekiwane korzyści kliniczne przewyższają potencjalne ryzyko.<sup data-drug="Daptomycin Fosun Pharma" data-section="Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania" title="Dostosowanie przerw między dawkami daptomycyny jest konieczne u dorosłych pacjentów, u których klirens kreatyniny wynosi 32

Zaleca się ostrożność w podawaniu daptomycyny pacjentom, u których przed rozpoczęciem leczenia występują już pewnego stopnia zaburzenia czynności nerek (klirens kreatyniny < 80 mL/min). Zaleca się regularne kontrolowanie czynności nerek. Zaleca się również regularne kontrolowanie czynności nerek w przypadku jednoczesnego stosowania potencjalnie nefrotoksycznych produktów leczniczych, niezależnie od wyjściowego stanu czynności nerek pacjenta.<sup data-drug="Daptomycin Accord Healthcare" data-section="Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania" title="Zaleca się ostrożność w podawaniu daptomycyny pacjentom, u których przed rozpoczęciem leczenia daptomycyną występują już pewnego stopnia zaburzenia czynności nerek (klirens kreatyniny 33

Nie określono schematu dawkowania daptomycyny u dzieci i młodzieży z zaburzeniami czynności nerek, co stanowi istotne ograniczenie w stosowaniu leku u tej populacji pacjentów.³⁴

Pacjenci otyli

U osób otyłych ze wskaźnikiem masy ciała (BMI) > 40 kg/m², ale z klirensem kreatyniny > 70 mL/min, wartość AUC₀₋∞ daptomycyny była znacząco zwiększona (średnio o 42%) w porównaniu z nieotyłymi osobami z grupy kontrolnej. Brak jest wystarczających danych o bezpieczeństwie i skuteczności daptomycyny u osób bardzo otyłych, zaleca się zatem ostrożność podczas jej stosowania u tych pacjentów. Nie ma jednak danych świadczących o konieczności zmniejszenia dawki. ^{40 kg/m², ale z klirensem kreatyniny > 70 mL/minutę, wartość AUC0-∞ daptomycyny była znacząco zwiększona (średnio o 42%) w porównaniu z nieotyłymi osobami z grupy kontrolnej. Brak jest wystarczających danych o bezpieczeństwie i skuteczności daptomycyny u osób bardzo otyłych, zaleca się zatem ostrożność podczas jej stosowania u tych pacjentów. Nie ma jednak danych świadczących o konieczności zmniejszenia dawki (patrz punkt 5.2).”>35}

Substancje pomocnicze

Produkt leczniczy zawiera mniej niż 1 mmol (23 mg) sodu na dawkę, co oznacza, że uznaje się go za „wolny od sodu”. Jest to istotna informacja dla pacjentów stosujących dietę z kontrolowaną zawartością sodu.³⁶