Wskazania do stosowania
Dabigatran eteksylan

Wskazania do stosowania dabigatranu eteksylanu

Dabigatran eteksylan jest substancją czynną należącą do grupy doustnych antykoagulantów, która występuje w postaci kapsułek twardych w różnych dawkach (75 mg, 110 mg i 150 mg). Wskazania do stosowania tej substancji obejmują szereg stanów klinicznych, w których istnieje ryzyko powikłań zakrzepowo-zatorowych. Poniżej przedstawiono szczegółowe wskazania do stosowania dabigatranu eteksylanu z uwzględnieniem populacji pacjentów, dla których substancja ta jest przeznaczona.^{1 2}

Prewencja pierwotna żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej u dorosłych

Podstawowym i najczęstszym wskazaniem do stosowania dabigatranu eteksylanu jest prewencja pierwotna żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (ŻChZZ, ang. VTE – venous thromboembolic events) u dorosłych pacjentów po przebytej planowej alloplastyce całkowitej stawu biodrowego lub kolanowego. Wskazanie to dotyczy wszystkich preparatów zawierających dabigatran eteksylan dostępnych na rynku, w tym: Abagat, Bigetra, Dabigatran Eteksylan Stada, Dabigatran etexilate +pharma, Dabigatran Etexilate Adamed, Dabigatran etexilate Orion, Dabigatran Etexilate Viatris, Danengo, Daroxomb, Daxanlo, Gribero, Mirexan, Sianta, Telexer, Tuxanuva, Wasedoc i Zali.^{3 4 5}

W niektórych charakterystykach produktu leczniczego wskazanie to jest nazywane jako „Pierwotna profilaktyka epizodów żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (ŻChZZ) u dorosłych pacjentów poddanych planowemu zabiegowi całkowitej endoprotezoplastyki stawu biodrowego lub całkowitej endoprotezoplastyki stawu kolanowego”, co merytorycznie oznacza to samo.⁶

Prewencja udarów i zatorowości systemowej u dorosłych z migotaniem przedsionków

Niektóre preparaty zawierające dabigatran eteksylan, takie jak Dabigatran etexilate +pharma, Dabigatran Etexilate Adamed i Telexer, mają dodatkowe wskazanie do stosowania: prewencja udarów i zatorowości systemowej u dorosłych pacjentów z niezastawkowym migotaniem przedsionków (ang. NVAF – non-valvular atrial fibrillation), z jednym lub więcej czynnikami ryzyka.^{7 8 9}

Wśród czynników ryzyka, które kwalifikują pacjentów do leczenia dabigatranem eteksylanem w tym wskazaniu, wymienia się:

• wcześniejszy udar mózgu lub przemijający atak niedokrwienny (TIA – transient ischemic attack)¹⁰
• wiek ≥75 lat¹¹
• niewydolność serca (klasa ≥II wg NYHA)¹²
• cukrzyca¹³
• nadciśnienie tętnicze¹⁴

Leczenie zakrzepicy żył głębokich i zatorowości płucnej oraz prewencja nawrotów u dorosłych

Kolejnym wskazaniem do stosowania dabigatranu eteksylanu, które występuje w charakterystykach niektórych produktów (Dabigatran etexilate +pharma, Dabigatran Etexilate Adamed, Telexer), jest leczenie zakrzepicy żył głębokich (ZŻG) i zatorowości płucnej (ZP) oraz prewencja nawrotów ZŻG i ZP u osób dorosłych.^{15 16 17}

Leczenie ŻChZZ i zapobieganie nawrotom u dzieci i młodzieży

Dabigatran eteksylan jest również wskazany w leczeniu żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (ŻChZZ) i zapobieganiu nawrotom ŻChZZ u dzieci i młodzieży od urodzenia do wieku poniżej 18 lat. Wskazanie to występuje w charakterystykach większości produktów, jednak istnieją pewne różnice w określeniu grupy wiekowej dzieci, dla których poszczególne preparaty są zalecane.^{18 19}

Większość preparatów jest wskazana dla dzieci i młodzieży od urodzenia do wieku poniżej 18 lat, co dotyczy takich produktów jak: Abagat, Dabigatran Eteksylan Stada, Dabigatran etexilate +pharma, Dabigatran etexilate Orion, Dabigatran Etexilate Viatris, Danengo, Daroxomb, Daxanlo, Gribero, Mirexan, Sianta, Telexer i Tuxanuva.^{20 21 22}

Niektóre preparaty, takie jak Bigetra, Dabigatran Etexilate Adamed, Wasedoc i Zali, mają ograniczenie wiekowe i są wskazane dla dzieci i młodzieży od 8 roku życia do wieku poniżej 18 lat.^{23 24 25 26}

W przypadku produktu Daroxomb wskazano dodatkowe kryterium: „od momentu, gdy dziecko potrafi połykać miękkie pokarmy, do wieku poniżej 18 lat”.²⁷

Postaci farmaceutyczne i dobór dawki

Wszystkie charakterystyki produktów leczniczych zawierających dabigatran eteksylan zawierają informację, że przy stosowaniu u dzieci i młodzieży należy uwzględnić postaci farmaceutyczne odpowiednie dla wieku.^{28 29}

W charakterystykach niektórych produktów zawierających dabigatran eteksylan wyraźnie podkreślono, że dobór odpowiedniej mocy produktu w zależności od wieku i masy ciała pacjenta jest opisany w punkcie 4.2 Charakterystyki Produktu Leczniczego.³⁰

Kiedy zalecić pacjentowi stosowanie dabigatranu eteksylanu

Decyzja o zaleceniu dabigatranu eteksylanu pacjentowi powinna być podjęta po dokładnej analizie wskazań klinicznych, przeciwwskazań oraz indywidualnych czynników ryzyka u danego pacjenta. Poniżej przedstawiono szczegółowe wytyczne dotyczące zastosowania dabigatranu eteksylanu w poszczególnych grupach pacjentów.

Pacjenci po planowej alloplastyce stawu biodrowego lub kolanowego

Dabigatran eteksylan jest lekiem z wyboru w prewencji pierwotnej ŻChZZ u dorosłych pacjentów po przebytej planowej alloplastyce całkowitej stawu biodrowego lub kolanowego. Należy zalecić jego stosowanie pacjentom, którzy przeszli planową wymianę stawu biodrowego lub kolanowego w celu zapobiegania powikłaniom zakrzepowo-zatorowym w okresie pooperacyjnym.^{31 32}

Pacjenci z niezastawkowym migotaniem przedsionków

U dorosłych pacjentów z niezastawkowym migotaniem przedsionków (NVAF), którzy mają jeden lub więcej czynników ryzyka powikłań zakrzepowo-zatorowych, można zalecić dabigatran eteksylan (preparaty Dabigatran etexilate +pharma, Dabigatran Etexilate Adamed lub Telexer) w celu zapobiegania udarom mózgu i zatorowości systemowej.^{33 34}

Lek należy zalecić szczególnie pacjentom, którzy mają następujące czynniki ryzyka:

• Przebyli wcześniej udar mózgu lub przemijający atak niedokrwienny (TIA)³⁵
• Są w wieku 75 lat lub starsi³⁶
• Mają niewydolność serca klasy II lub wyższej według klasyfikacji NYHA³⁷
• Chorują na cukrzycę³⁸
• Chorują na nadciśnienie tętnicze³⁹

Dorośli pacjenci z ZŻG lub ZP

Dabigatran eteksylan (preparaty Dabigatran etexilate +pharma, Dabigatran Etexilate Adamed lub Telexer) można zalecić dorosłym pacjentom w leczeniu zakrzepicy żył głębokich (ZŻG) i zatorowości płucnej (ZP) oraz w prewencji nawrotów tych stanów.^{40 41 42}

Dzieci i młodzież z ŻChZZ

W populacji pediatrycznej dabigatran eteksylan można zalecić w leczeniu ŻChZZ i zapobieganiu nawrotom ŻChZZ. Jednak wybór odpowiedniego preparatu zależy od wieku dziecka:

• Dla dzieci i młodzieży od urodzenia do wieku poniżej 18 lat można stosować preparaty: Abagat, Dabigatran Eteksylan Stada, Dabigatran etexilate +pharma, Dabigatran etexilate Orion, Dabigatran Etexilate Viatris, Danengo, Daxanlo, Gribero, Mirexan, Sianta, Telexer i Tuxanuva.^{43 44}
• Dla dzieci i młodzieży od 8 roku życia do wieku poniżej 18 lat zalecane są preparaty: Bigetra, Dabigatran Etexilate Adamed, Wasedoc i Zali.^{45 46}
• Preparat Daroxomb można zalecić dzieciom od momentu, gdy potrafią połykać miękkie pokarmy, do wieku poniżej 18 lat.⁴⁷

Przy wyborze dabigatranu eteksylanu dla dzieci i młodzieży należy zwrócić szczególną uwagę na postać farmaceutyczną odpowiednią dla wieku oraz dostosować dawkę w zależności od wieku i masy ciała pacjenta, zgodnie z wytycznymi zawartymi w punkcie 4.2 Charakterystyki Produktu Leczniczego.^{48 49}

Warunki stosowania dabigatranu eteksylanu

Aby zapewnić skuteczność i bezpieczeństwo leczenia dabigatranem eteksylanem, istotne jest przestrzeganie określonych warunków jego stosowania.

Rozpoczęcie leczenia i monitorowanie

Przed rozpoczęciem leczenia dabigatranem eteksylanem należy ocenić funkcję nerek, ponieważ lek jest wydalany głównie przez nerki. U pacjentów z ciężką niewydolnością nerek (klirens kreatyniny <30 ml/min) dabigatran eteksylan jest przeciwwskazany. U pacjentów z umiarkowaną niewydolnością nerek zalecana jest modyfikacja dawki, zgodnie z wytycznymi zawartymi w Charakterystyce Produktu Leczniczego.

Podczas stosowania dabigatranu eteksylanu zaleca się regularne monitorowanie pacjenta pod kątem objawów krwawienia lub niedokrwistości, zwłaszcza przy występowaniu czynników ryzyka, takich jak:

• podeszły wiek
• umiarkowana niewydolność nerek
• jednoczesne stosowanie inhibitorów P-glikoproteiny
• masa ciała <50 kg
• jednoczesne stosowanie leków przeciwpłytkowych lub niesteroidowych leków przeciwzapalnych

Interakcje z innymi lekami

Przy zalecaniu dabigatranu eteksylanu należy uwzględnić potencjalne interakcje z innymi lekami. Szczególną ostrożność należy zachować przy jednoczesnym stosowaniu:

• innych leków przeciwkrzepliwych
• leków przeciwpłytkowych
• silnych inhibitorów P-glikoproteiny (np. ketokonazol, cyklosporyna, itrakonazol, dronedaron)
• induktorów P-glikoproteiny (np. rifampicyna, karbamazepina, fenytoina)
• niesteroidowych leków przeciwzapalnych

Stosowanie w szczególnych grupach pacjentów

U pacjentów w podeszłym wieku (>75 lat) należy rozważyć zastosowanie niższej dawki dabigatranu eteksylanu ze względu na zwiększone ryzyko krwawienia.

U pacjentów pediatrycznych dawkowanie powinno być dostosowane indywidualnie na podstawie wieku i masy ciała, zgodnie z zaleceniami zawartymi w Charakterystyce Produktu Leczniczego.

U pacjentów z masą ciała <50 kg należy dokładnie monitorować potencjalne objawy krwawienia, ponieważ w tej grupie ryzyko powikłań krwotocznych może być zwiększone.

Postępowanie w przypadku zabiegów i inwazyjnych procedur

W przypadku planowanych zabiegów chirurgicznych lub inwazyjnych procedur może być konieczne czasowe przerwanie leczenia dabigatranem eteksylanem. Czas przerwania leczenia zależy od rodzaju procedury oraz ryzyka krwawienia i powinien być ustalony indywidualnie dla każdego pacjenta.

Ogólne zasady obejmują:

• Procedury niskiego ryzyka krwawienia: przerwanie leczenia 24 godziny przed zabiegiem
• Procedury wysokiego ryzyka krwawienia: przerwanie leczenia 48-72 godziny przed zabiegiem
• U pacjentów z niewydolnością nerek czas przerwania leczenia może być dłuższy

Wznowienie leczenia po zabiegu powinno nastąpić tak szybko, jak pozwala na to sytuacja kliniczna, po uzyskaniu odpowiedniej hemostazy.

Edukacja pacjenta

Istotnym elementem zapewniającym skuteczność i bezpieczeństwo leczenia dabigatranem eteksylanem jest edukacja pacjenta. Pacjent powinien zostać poinformowany o:

• konieczności regularnego przyjmowania leku zgodnie z zaleceniami lekarza
• zakazie samodzielnego przerywania leczenia bez konsultacji z lekarzem
• objawach krwawienia, które wymagają natychmiastowej konsultacji medycznej
• konieczności informowania lekarzy o stosowaniu dabigatranu eteksylanu przed planowanymi zabiegami
• potencjalnych interakcjach z innymi lekami, w tym z preparatami dostępnymi bez recepty i suplementami diety