Przedawkowanie
Azelastyna

Azelastyna, stosowana w formie aerozoli donosowych oraz kropli do oczu, jest generalnie bezpieczna, jednak przedawkowanie, zwłaszcza po przypadkowym podaniu doustnym, może prowadzić do poważnych objawów ze strony ośrodkowego układu nerwowego (OUN). Objawy te obejmują senność, dezorientację, śpiączkę, tachykardię oraz niedociśnienie tętnicze. Wiedza na temat przedawkowania pochodzi głównie z badań na zwierzętach, gdyż nie odnotowano takich przypadków u ludzi. W przypadku preparatów łączonych z flutykazonem propionianem (np. Dymista, Allerduo), należy uwzględnić ryzyko czasowego zahamowania czynności kory nadnerczy przy długotrwałym stosowaniu dawek przekraczających zalecenia, co można monitorować poprzez oznaczenie stężenia kortyzolu w osoczu.

Przedawkowanie substancji azelastyna

Azelastyna jest substancją aktywną występującą w wielu preparatach stosowanych w leczeniu schorzeń alergicznych. Dostępna jest w postaciach do podania donosowego (aerozole) oraz do oczu (krople). Pomimo tego, że jej stosowanie uznawane jest za bezpieczne, w przypadku przedawkowania mogą wystąpić konkretne objawy niepożądane, które wymagają odpowiedniej interwencji medycznej.1

Przedawkowanie przy różnych drogach podania

Reakcje przedawkowania różnią się w zależności od drogi podania azelastyny:

  • Podanie donosowe – przy prawidłowym stosowaniu aerozoli donosowych z azelastyną nie przewiduje się możliwości wystąpienia reakcji typowych dla przedawkowania2 3
  • Podanie oczne – po zakropleniu leku do oczu nie są znane specyficzne reakcje przedawkowania i nie są one spodziewane w przypadku tej drogi podania4 5
  • Przypadkowe podanie doustne – jest najpoważniejszą sytuacją mogącą prowadzić do przedawkowania6

Objawy przedawkowania azelastyny

Na podstawie wyników badań przeprowadzonych na zwierzętach, po przedawkowaniu lub przypadkowym spożyciu azelastyny (droga doustna) należy spodziewać się wystąpienia zaburzeń ze strony ośrodkowego układu nerwowego (OUN).7 8

Objaw przedawkowania Opis
Senność Nadmierna, patologiczna senność, trudności w utrzymaniu stanu czuwania
Dezorientacja/Splątanie Zaburzenia świadomości, brak orientacji co do miejsca, czasu i sytuacji
Śpiączka W ciężkich przypadkach przedawkowania, utrata świadomości z brakiem reakcji na bodźce zewnętrzne
Tachykardia Przyspieszenie akcji serca powyżej normy fizjologicznej
Niedociśnienie tętnicze Obniżenie ciśnienia tętniczego krwi poniżej wartości prawidłowych, mogące prowadzić do zawrotów głowy, omdleń
Zatrucie Ogólne objawy zatrucia organizmu substancją toksyczną

Należy zaznaczyć, że nie zanotowano przypadków przedawkowania chlorowodorku azelastyny u ludzi, a wiedza na temat objawów przedawkowania pochodzi głównie z badań na zwierzętach.9 10

Szczególne przypadki produktów złożonych

W przypadku produktów zawierających zarówno azelastynę, jak i flutykazon propionian (np. Dymista, Allerduo, Azecort, Dymol, Fanipos Plus, Tibumoca, Azelastine hydrochloride + Fluticasone propionate Teva), należy uwzględnić możliwość wystąpienia dodatkowych działań niepożądanych związanych z flutykazonem.11

Szczególnie istotne jest, że podawanie flutykazonu propionianu w dawkach większych niż zalecane przez dłuższy czas może prowadzić do czasowego zahamowania czynności kory nadnerczy.12 U takich pacjentów należy kontynuować leczenie produktem w dawce wystarczającej do opanowania objawów; zazwyczaj w ciągu kilku dni czynność kory nadnerczy powraca do normy, co można zweryfikować oznaczając stężenie kortyzolu w osoczu.13

Warto odnotować, że flutykazonu propionian podawany donosowo zdrowym ochotnikom w dawce wynoszącej 2 miligramy (10-krotnie przekraczającej zalecaną dawkę dobową) dwa razy na dobę przez siedem dni nie wpływał na czynność osi podwzgórze-przysadka-kora nadnerczy (PPN).14

Postępowanie w przypadku przedawkowania

W przypadku przedawkowania azelastyny postępowanie powinno obejmować następujące działania:15 16

  • Leczenie objawowe – podstawowa forma terapii, gdyż zaburzenia wywołane przedawkowaniem azelastyny są leczone objawowo17
  • Płukanie żołądka – zalecane w zależności od połkniętej ilości produktu, zwłaszcza w przypadku przypadkowego spożycia doustnego18
  • Monitorowanie funkcji życiowych – ze szczególnym uwzględnieniem pracy układu krążenia (tachykardia, niedociśnienie) oraz stanu neurologicznego pacjenta

Należy podkreślić, że nie jest znana specyficzna odtrutka dla azelastyny.19 20

Ostrzeżenia i szczególne środki ostrożności

Chociaż przypadki przedawkowania azelastyny nie są dobrze udokumentowane u ludzi, należy zachować ostrożność przy stosowaniu tego leku, szczególnie w przypadku pacjentów z grup ryzyka, takich jak dzieci, osoby starsze czy pacjenci z zaburzeniami funkcji wątroby i nerek.

W przypadku produktów złożonych zawierających też flutykazon propionian, szczególną uwagę należy poświęcić pacjentom długotrwale stosującym większe niż zalecane dawki, ze względu na ryzyko zahamowania czynności kory nadnerczy.21

  1. 10.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl