Dawkowanie i sposób podawania
Azacytydyna

Leczenie azacytydyną powinno być prowadzone przez doświadczonego lekarza, z zastosowaniem premedykacji przeciwwymiotnej. Standardowa dawka początkowa wynosi 75 mg/m² powierzchni ciała, podawana podskórnie codziennie przez 7 dni, w 28-dniowych cyklach (7 dni leczenia, 21 dni przerwy), zalecane jest minimum 6 cykli terapii. Monitorowanie obejmuje pełną morfologię krwi, próby czynnościowe wątroby, stężenie kreatyniny i dwuwęglanów przed każdym cyklem. Toksyczność hematologiczna definiowana jest jako nadir ANC ≤ 1,0 x 10⁹/L i/lub płytek ≤ 50,0 x 10⁹/L. W przypadku toksyczności należy opóźnić kolejny cykl do regeneracji parametrów hematologicznych, a jeśli regeneracja nie nastąpi w ciągu 14 dni, konieczna jest redukcja dawki do 50% lub 33% w zależności od stopnia toksyczności i komórkowości szpiku kostnego.

  1. Dawkowanie i sposób podawania azacytydyny
    1. Dawka początkowa i czas trwania leczenia
    2. Testy laboratoryjne
  2. Dostosowanie dawki z powodu toksyczności hematologicznej
    1. Pacjenci bez obniżonej początkowej liczby krwinek
    2. Pacjenci ze zmniejszoną początkową liczbą krwinek
  3. Dostosowanie dawki dla szczególnych grup pacjentów
    1. Pacjenci w podeszłym wieku
    2. Pacjenci z zaburzeniem czynności nerek
    3. Pacjenci z zaburzeniem czynności wątroby
    4. Dzieci i młodzież
  4. Sposób podawania
  5. Szczegółowa tabela dawkowania azacytydyny
    1. Praktyczne zasady dawkowania
    2. Schemat monitorowania leczenia
    3. Warunki modyfikacji leczenia
    4. Kolejne rozdziały

Dawkowanie i sposób podawania azacytydyny

Leczenie azacytydyną powinno być rozpoczęte, a następnie nadzorowane przez lekarza posiadającego doświadczenie w stosowaniu chemioterapeutyków. Pacjentom należy podać premedykację w postaci leków przeciwwymiotnych, aby zapobiec nudnościom i wymiotom.1

Dawka początkowa i czas trwania leczenia

Zalecana dawka początkowa w pierwszym cyklu leczenia dla wszystkich pacjentów, bez względu na początkowe hematologiczne wartości laboratoryjne, wynosi 75 mg/m² powierzchni ciała, podawana jako wstrzyknięcie podskórne, codziennie przez 7 dni, po czym następuje okres przerwy trwający 21 dni (28-dniowy cykl leczenia).2

Zalecane jest leczenie pacjentów przez co najmniej 6 cykli. Leczenie należy kontynuować tak długo, jak długo pacjent odnosi korzyści lub do progresji choroby.3

Pacjentów należy obserwować w kierunku wykrycia odpowiedzi/toksyczności hematologicznej oraz toksyczności dla nerek; może być konieczne opóźnienie rozpoczęcia kolejnego cyklu lub zmniejszenie dawki.4

Produktów zawierających azacytydynę do wstrzykiwań nie należy podawać zamiennie z azacytydyną podawaną doustnie. Ze względu na różnice w ekspozycji, zalecenia dotyczące dawki i schematu dawkowania azacytydyny podawanej doustnie różnią się od zaleceń dla azacytydyny do wstrzykiwań. Pracownikom opieki zdrowotnej zaleca się sprawdzenie nazwy produktu leczniczego, dawki i drogi podania.5

Testy laboratoryjne

Przed rozpoczęciem leczenia i przed każdym cyklem leczenia należy wykonać próby czynnościowe wątroby, oznaczyć stężenie kreatyniny oraz dwuwęglanów w surowicy. Pełną morfologię krwi należy wykonać przed rozpoczęciem terapii oraz w razie potrzeby, w celu monitorowania odpowiedzi i toksyczności, ale nie rzadziej, niż przed każdym cyklem leczenia.6

Dostosowanie dawki z powodu toksyczności hematologicznej

Toksyczność hematologiczna jest definiowana jako najniższa wartość osiągnięta w danym cyklu (nadir), jeśli liczba płytek wynosi ≤ 50,0 x 10⁹/L i (lub) liczba bezwzględna neutrofili (ang. absolute neutrophil count, ANC) wynosi ≤ 1 x 10⁹/L.7

Regeneracja jest definiowana jako zwiększenie linii komórkowej(-ych), dla której(-ych) zaobserwowano toksyczność hematologiczną, przynajmniej o połowę bezwzględnej różnicy między wartością nadiru i liczbą początkową plus wartość nadiru (tj. liczba krwinek w momencie regeneracji ≥ wartość nadiru + (0,5 x [liczba początkowa – wartość nadiru])).8

Pacjenci bez obniżonej początkowej liczby krwinek

Dotyczy to pacjentów, u których przed pierwszym leczeniem liczba krwinek białych (WBC) ≥ 3,0 x 10⁹/L i ANC ≥ 1,5 x 10⁹/L oraz płytki krwi ≥ 75,0 x 10⁹/L.9

W przypadku zaobserwowania toksyczności hematologicznej po leczeniu azacytydyną, należy opóźnić następny cykl leczenia, aż do osiągnięcia regeneracji liczby płytek krwi i ANC. Jeśli regeneracja nastąpiła w ciągu 14 dni, dostosowanie dawki nie jest konieczne. Jednak, jeśli regeneracja nie nastąpiła w ciągu 14 dni, należy zmniejszyć dawkę zgodnie z poniższą tabelą. Po zmodyfikowaniu dawki, czas trwania cyklu powinien powrócić do 28 dni.10

Wartość nadiru w cyklu Dawka w następnym cyklu, jeśli regeneracja* nie jest osiągnięta w ciągu 14 dni (%)
ANC (x 10⁹/L) Płytki krwi (x 10⁹/L)
≤ 1,0 ≤ 50,0 50%
> 1,0 > 50,0 100%

* Regeneracja = liczby ≥ wartość nadiru + (0,5 x [liczba początkowa – wartość nadiru])11

Pacjenci ze zmniejszoną początkową liczbą krwinek

Dotyczy to pacjentów, u których przed pierwszym leczeniem liczba krwinek białych (WBC) < 3,0 x 10⁹/L lub ANC < 1,5 x 10⁹/L lub płytki krwi < 75,0 x 10⁹/L.12

Po leczeniu azacytydyną, jeśli zmniejszenie WBC lub ANC, lub płytek krwi, w porównaniu z wartościami przed leczeniem, wynosi ≤ 50% lub więcej niż 50%, ale z poprawą w różnicowaniu którejkolwiek z linii komórkowych, nie należy opóźniać następnego cyklu, ani dostosowywać dawki.13

Jeśli zmniejszenie WBC lub ANC, lub płytek krwi, w porównaniu z wartościami przed leczeniem, jest większe niż 50%, bez poprawy w różnicowaniu linii komórkowych, należy opóźnić następny cykl leczenia azacytydyną do osiągnięcia regeneracji liczby płytek krwi i ANC. Jeśli regeneracja nastąpiła w ciągu 14 dni, dostosowanie dawki nie jest konieczne. Jednak, jeśli regeneracja nie nastąpiła w ciągu 14 dni, należy ocenić komórkowość szpiku kostnego.14

Jeśli komórkowość szpiku kostnego wynosi > 50%, nie należy dostosowywać dawki. Jeśli komórkowość szpiku wynosi ≤ 50%, należy opóźnić leczenie i zmniejszyć dawkę zgodnie z poniższą tabelą:15

Komórkowość szpiku kostnego Dawka w kolejnym cyklu, jeśli regeneracja nie jest osiągnięta w ciągu 14 dni (%):
Regeneracja* ≤ 21 dni Regeneracja* > 21 dni
15-50% 100% 50%
< 15% 100% 33%

* Regeneracja = liczby ≥ wartość nadiru + (0,5 x [liczba początkowa – wartość nadiru])16

Po modyfikacji dawki czas trwania następnego cyklu powinien powrócić ponownie do 28 dni.17

Dostosowanie dawki dla szczególnych grup pacjentów

Pacjenci w podeszłym wieku

U pacjentów w podeszłym wieku nie zaleca się szczególnego dostosowywania dawki. Ponieważ w przypadku pacjentów w podeszłym wieku jest bardziej prawdopodobne występowanie zmniejszonej czynności nerek, u tych pacjentów użyteczne może być kontrolowanie czynności nerek.18

Pacjenci z zaburzeniem czynności nerek

Azacytydyna może być podawana pacjentom z zaburzeniem czynności nerek bez dostosowywania dawki początkowej. W przypadku wystąpienia niewyjaśnionego zmniejszenia stężenia dwuwęglanów w surowicy poniżej 20 mmol/L, należy zmniejszyć dawkę o 50% w kolejnym cyklu.19

Jeśli wystąpi niewyjaśnione zwiększenie stężenia kreatyniny w surowicy lub azotu mocznikowego we krwi (ang. blood urea nitrogen, BUN) do poziomu ≥ 2-krotności wartości początkowych i powyżej górnej granicy normy (GGN), należy opóźnić następny cykl do czasu, gdy wartości powrócą do normy lub do wartości początkowych, oraz zmniejszyć dawkę o 50% w następnym cyklu leczenia.20

Pacjenci z zaburzeniem czynności wątroby

Nie przeprowadzono formalnych badań u pacjentów z zaburzeniem czynności wątroby. Pacjentów z ciężką niewydolnością wątroby należy uważnie obserwować w kierunku wystąpienia działań niepożądanych.21

U pacjentów z zaburzeniem czynności wątroby występującym przed rozpoczęciem leczenia nie zaleca się szczególnej modyfikacji dawki początkowej; późniejsze modyfikacje dawek powinny być oparte na hematologicznych wartościach laboratoryjnych.22

Azacytydyna jest przeciwwskazana u pacjentów z zaawansowanymi nowotworami złośliwymi wątroby.23

Dzieci i młodzież

Nie ustalono dotychczas bezpieczeństwa stosowania i skuteczności azacytydyny u dzieci i młodzieży w wieku od 0 do 17 lat.24

Sposób podawania

Azacytydyna po rekonstytucji należy wstrzykiwać podskórnie w ramię, udo lub brzuch. Należy zmieniać miejsca wstrzyknięcia. Nowe wstrzyknięcia należy podawać przynajmniej 2,5 cm od poprzedniego miejsca i nigdy nie wstrzykiwać w miejsca drażliwe, zasiniaczone, zaczerwienione lub stwardniałe.25

Po sporządzeniu zawiesina nie powinna być filtrowana.26

Szczegółowa tabela dawkowania azacytydyny

Poniższa tabela przedstawia kompletny schemat dawkowania azacytydyny w oparciu o powierzchnię ciała pacjenta przy standardowej dawce 75 mg/m² oraz możliwe modyfikacje dawki w przypadku toksyczności:

Powierzchnia ciała (m²) Dawka standardowa 75 mg/m² Dawka zredukowana (50%) Dawka zredukowana (33%) Objętość zawiesiny po rekonstytucji (25 mg/ml)
1,00 75 mg 37,5 mg 24,8 mg 3,0 ml (dawka standardowa)
1,10 82,5 mg 41,3 mg 27,2 mg 3,3 ml (dawka standardowa)
1,20 90 mg 45 mg 29,7 mg 3,6 ml (dawka standardowa)
1,30 97,5 mg 48,8 mg 32,2 mg 3,9 ml (dawka standardowa)
1,40 105 mg 52,5 mg 34,7 mg 4,2 ml (dawka standardowa)
1,50 112,5 mg 56,3 mg 37,1 mg 4,5 ml (dawka standardowa)
1,60 120 mg 60 mg 39,6 mg 4,8 ml (dawka standardowa)
1,70 127,5 mg 63,8 mg 42,1 mg 5,1 ml (dawka standardowa)
1,80 135 mg 67,5 mg 44,6 mg 5,4 ml (dawka standardowa)
1,90 142,5 mg 71,3 mg 47 mg 5,7 ml (dawka standardowa)
2,00 150 mg 75 mg 49,5 mg 6,0 ml (dawka standardowa)
2,10 157,5 mg 78,8 mg 52 mg 6,3 ml (dawka standardowa)
2,20 165 mg 82,5 mg 54,5 mg 6,6 ml (dawka standardowa)
2,30 172,5 mg 86,3 mg 56,9 mg 6,9 ml (dawka standardowa)
2,40 180 mg 90 mg 59,4 mg 7,2 ml (dawka standardowa)
2,50 187,5 mg 93,8 mg 61,9 mg 7,5 ml (dawka standardowa)

Praktyczne zasady dawkowania

  • Dawkę należy podać codziennie przez 7 dni, po czym następuje 21-dniowa przerwa (28-dniowy cykl leczenia)27
  • Podana dawka odnosi się do jednej doby terapii (1 z 7 dni podawania leku w cyklu)28
  • Rekonstytucji produktu należy dokonać zgodnie z zaleceniami producenta, uzyskując zawiesinę o stężeniu 25 mg/ml29
  • W przypadku modyfikacji dawki (redukcja do 50% lub 33%) należy odpowiednio dostosować objętość podawanej zawiesiny30
  • Dostępne produkty to fiolki zawierające 100 mg azacytydyny (po rekonstytucji tworzące 4 ml zawiesiny) oraz 150 mg azacytydyny (po rekonstytucji tworzące 6 ml zawiesiny)31

Schemat monitorowania leczenia

  • Przed rozpoczęciem każdego cyklu: próby czynnościowe wątroby, stężenie kreatyniny, stężenie dwuwęglanów, pełna morfologia krwi32
  • W trakcie cyklu: pełna morfologia krwi według wskazań klinicznych – co najmniej przy podejrzeniu toksyczności hematologicznej33
  • W przypadku wystąpienia toksyczności: ocena regeneracji parametrów morfologicznych lub w razie potrzeby ocena komórkowości szpiku kostnego34
  • Monitorowanie funkcji nerek: podczas każdego cyklu ocena parametrów nerkowych, szczególnie u pacjentów z grupy ryzyka i w podeszłym wieku35

Warunki modyfikacji leczenia

  • Opóźnienie cyklu: w przypadku toksyczności hematologicznej – do regeneracji parametrów morfologicznych; w przypadku toksyczności nerkowej – do normalizacji parametrów36
  • Redukcja dawki o 50%: w przypadku braku regeneracji parametrów hematologicznych w ciągu 14 dni przy wartościach nadiru ANC ≤ 1,0 x 10⁹/L i/lub płytek ≤ 50,0 x 10⁹/L; przy komórkowości szpiku 15-50% i regeneracji >21 dni; przy nieprawidłowych parametrach nerkowych37
  • Redukcja dawki do 33%: przy komórkowości szpiku 21 dni38

Kolejne rozdziały

Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.

Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.

  1. 12.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl