Działania niepożądane
Agomelatyna

Działania niepożądane agomelatyny

Agomelatyna jest substancją stosowaną w leczeniu depresji, która mimo skuteczności terapeutycznej może wywoływać szereg działań niepożądanych. W badaniach klinicznych ponad 8000 pacjentów z depresją otrzymywało agomelatynę, co pozwoliło na dokładne scharakteryzowanie jej profilu bezpieczeństwa. Działania niepożądane związane ze stosowaniem agomelatyny zazwyczaj mają charakter łagodny lub umiarkowany i występują w pierwszych dwóch tygodniach leczenia.¹²

Najczęstsze działania niepożądane

Do najczęściej raportowanych działań niepożądanych należą: ból głowy, nudności i zawroty głowy. Zazwyczaj mają one charakter przemijający i na ogół nie prowadzą do przerwania leczenia.³⁴

Szczegółowe informacje o działaniach niepożądanych

Poniżej przedstawiono szczegółowy wykaz działań niepożądanych obserwowanych podczas badań klinicznych kontrolowanych placebo oraz kontrolowanych substancją czynną. Należy podkreślić, że częstości występowania działań niepożądanych nie były korygowane względem placebo.⁵

Zaburzenia psychiczne

W zakresie zaburzeń psychicznych, agomelatyna może wywoływać następujące działania niepożądane:⁶

• Często (≥1/100 do <1/10): lęk, nietypowe sny
• Niezbyt często (≥1/1 000 do <1/100): myśli lub zachowania samobójcze, pobudzenie oraz powiązane objawy (takie jak drażliwość i niepokój), agresja, koszmary senne, mania/hipomania
• Rzadko (≥1/10 000 do <1/1 000): omamy

⁷

Szczególnie niebezpiecznym działaniem niepożądanym są myśli i zachowania samobójcze, które wymagają natychmiastowej interwencji lekarskiej i ścisłego monitorowania pacjenta. Dodatkowo, niektóre z objawów, takie jak mania/hipomania, mogą być także spowodowane przez chorobę podstawową.⁸

Zaburzenia układu nerwowego

W obrębie układu nerwowego agomelatyna może powodować:⁹

• Bardzo często (≥1/10): ból głowy
• Często (≥1/100 do <1/10): zawroty głowy, senność, bezsenność
• Niezbyt często (≥1/1 000 do <1/100): parestezje, zespół niespokojnych nóg, migrena
• Rzadko (≥1/10 000 do <1/1 000): akatyzja

¹⁰

Warto zauważyć, że niektóre z tych działań niepożądanych, jak bezsenność, mogą być również objawami samej depresji, w leczeniu której stosowana jest agomelatyna.

Zaburzenia oka i ucha

Agomelatyna może również wpływać na narządy zmysłów:¹¹

• Zaburzenia oka (niezbyt często): niewyraźne widzenie
• Zaburzenia ucha i błędnika (niezbyt często): szum uszny

¹²

Zaburzenia żołądka i jelit

W obrębie układu pokarmowego występują następujące działania niepożądane:¹³

• Często (≥1/100 do <1/10): nudności, biegunka, zaparcia, ból brzucha
• Rzadko (≥1/10 000 do <1/1 000): wymioty

¹⁴

Należy zaznaczyć, że częstość występowania wymiotów może różnić się w zależności od preparatu – w niektórych charakterystykach produktu leczniczego wymioty są klasyfikowane jako działania niepożądane występujące często.¹⁵

Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych

Szczególnie istotnym i potencjalnie niebezpiecznym obszarem działań niepożądanych agomelatyny są zaburzenia funkcji wątroby:¹⁶

• Często (≥1/100 do <1/10): zwiększone wartości AlAT i (lub) AspAT – w badaniach klinicznych, zwiększenie >3-krotnej wartości górnej granicy prawidłowego zakresu dla AlAT i (lub) AspAT stwierdzono u 1,2% pacjentów stosujących agomelatynę w dawce 25 mg na dobę oraz u 2,6% pacjentów stosujących dawkę 50 mg na dobę wobec 0,5% po placebo
• Niezbyt często (≥1/1 000 do <1/100): zwiększona aktywność gamma-glutamylotransferazy (GGT) (>3-krotnej wartości górnej granicy prawidłowego zakresu)
• Rzadko (≥1/10 000 do <1/1 000): zapalenie wątroby, zwiększona aktywność fosfatazy zasadowej (>3-krotnej wartości górnej granicy prawidłowego zakresu), niewydolność wątroby, żółtaczka

^{3-krotnej wartości górnej granicy prawidłowego zakresu dla AlAT i (lub) AspAT stwierdzono u 1,2% pacjentów stosujących agomelatynę w dawce 25 mg na dobę oraz u 2,6% pacjentów stosujących dawkę 50 mg na dobę wobec 0,5% po placebo]. Niezbyt często: Zwiększona aktywność gamma-glutamylotransferazy* (GGT) (>3-krotnej wartości górnej granicy prawidłowego zakresu) Rzadko: Zapalenie wątroby, Zwiększona aktywność fosfatazy zasadowej* (>3-krotnej wartości górnej granicy prawidłowego zakresu), Niewydolność wątroby*(1), Żółtaczka*”>17}

Niezwykle istotne jest, że odnotowano wyjątkowo kilka przypadków niewydolności wątroby zakończonych zgonem lub wymagających przeszczepienia wątroby, które dotyczyły pacjentów z czynnikami ryzyka uszkodzenia wątroby.¹⁸ Ta informacja podkreśla konieczność regularnego monitorowania funkcji wątroby u pacjentów leczonych agomelatyną.

Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej

W zakresie skóry i tkanki podskórnej obserwuje się:¹⁹

• Niezbyt często (≥1/1 000 do <1/100): egzema, wzmożone pocenie, świąd, pokrzywka
• Rzadko (≥1/10 000 do <1/1 000): wysypka rumieniowata, obrzęk twarzy i obrzęk naczynioruchowy

²⁰

Obrzęk naczynioruchowy jest poważnym działaniem niepożądanym, które może prowadzić do zagrożenia życia, zwłaszcza gdy obejmuje górne drogi oddechowe.

Zaburzenia mięśniowo-szkieletowe

W obrębie układu mięśniowo-szkieletowego:²¹

• Często (≥1/100 do <1/10): ból pleców
• Niezbyt często (≥1/1 000 do <1/100): bóle mięśni

²²

Zaburzenia nerek i dróg moczowych

W zakresie układu moczowego:²³

• Rzadko (≥1/10 000 do <1/1 000): zatrzymanie moczu

²⁴

Zaburzenia ogólne

W kategorii zaburzeń ogólnych i stanów w miejscu podania:²⁵

• Często (≥1/100 do <1/10): zmęczenie

²⁶

Badania diagnostyczne

W zakresie parametrów mierzalnych w badaniach laboratoryjnych:²⁷

• Często (≥1/100 do <1/10): zwiększenie masy ciała
• Niezbyt często (≥1/1 000 do <1/100): zmniejszenie masy ciała

²⁸

Tabela działań niepożądanych agomelatyny

Poniższa tabela przedstawia szczegółowe zestawienie działań niepożądanych agomelatyny z uwzględnieniem częstości ich występowania i opisu.

Niebezpieczeństwa związane z działaniami niepożądanymi

Zaburzenia czynności wątroby

Szczególnie istotnym zagrożeniem związanym ze stosowaniem agomelatyny jest jej potencjalny hepatotoksyczny wpływ. Zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych (AlAT, AspAT) ponad 3-krotnie powyżej górnej granicy normy stwierdzono u 1,2% pacjentów stosujących dawkę 25 mg i 2,6% pacjentów stosujących dawkę 50 mg agomelatyny, w porównaniu do 0,5% w grupie placebo.^{3-krotnej wartości górnej granicy prawidłowego zakresu dla AlAT i (lub) AspAT stwierdzono u 1,2% pacjentów stosujących agomelatynę w dawce 25 mg na dobę oraz u 2,6% pacjentów stosujących dawkę 50 mg na dobę wobec 0,5% po placebo].”>29}

Odnotowano przypadki zapalenia wątroby, a nawet niewydolności wątroby zakończone zgonem lub wymagające przeszczepienia wątroby.³⁰ Z tego powodu konieczne jest regularne monitorowanie funkcji wątroby podczas stosowania agomelatyny.

Myśli i zachowania samobójcze

Bardzo poważnym niebezpieczeństwem jest ryzyko wystąpienia myśli lub zachowań samobójczych. Mimo że występują one niezbyt często, to stanowią bezpośrednie zagrożenie dla życia pacjenta i wymagają natychmiastowej interwencji medycznej.³¹

Obrzęk naczynioruchowy

Rzadkim, ale potencjalnie zagrażającym życiu działaniem niepożądanym jest obrzęk naczynioruchowy, szczególnie jeśli dotyczy twarzy i dróg oddechowych. Obrzęk naczynioruchowy wymaga natychmiastowej pomocy medycznej.³²

Zaburzenia manii/hipomanii

U pacjentów z zaburzeniami afektywnymi dwubiegunowymi agomelatyna może wywołać stany manii lub hipomanii. Takie objawy wymagają modyfikacji leczenia i często odstawienia agomelatyny.³³

Zatrzymanie moczu

Mimo że występuje rzadko, zatrzymanie moczu stanowi stan wymagający pilnej interwencji medycznej. Może być szczególnie niebezpieczne u pacjentów z przerostem gruczołu krokowego.³⁴

Monitorowanie pacjentów podczas terapii agomelatyną

Ze względu na ryzyko działań niepożądanych, szczególnie hepatotoksyczności, podczas stosowania agomelatyny konieczne jest staranne monitorowanie pacjentów. Funkcja wątroby powinna być kontrolowana przed rozpoczęciem leczenia oraz okresowo podczas terapii. Pacjenci powinni być również monitorowani pod kątem objawów psychicznych, szczególnie myśli samobójczych, zwłaszcza w początkowym okresie leczenia i po zmianach dawkowania.

Ważna jest również edukacja pacjentów w zakresie potencjalnych działań niepożądanych i konieczności zgłaszania wszelkich niepokojących objawów. Pacjenci powinni być poinformowani, że po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych, co umożliwia nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego.³⁵