Przeciwwskazania stosowania
Agomelatyna

Przeciwwskazania stosowania agomelatyny

Agomelatyna, jako substancja stosowana w leczeniu depresji, posiada ściśle określone przeciwwskazania, które należy wziąć pod uwagę przed rozpoczęciem terapii. Decyzja o niestosowaniu tego leku powinna zostać podjęta w oparciu o szczegółową analizę stanu pacjenta, z uwzględnieniem poniższych przeciwwskazań.¹

Nadwrażliwość na składniki preparatu

Pierwszym i podstawowym przeciwwskazaniem do stosowania agomelatyny jest nadwrażliwość na samą substancję czynną lub na którąkolwiek z substancji pomocniczych zawartych w produkcie leczniczym. Dotyczy to wszystkich preparatów zawierających agomelatynę, takich jak Agolek, Agomelatine +pharma, Agomelatine Adamed, Agomelatine G.L. Pharma, Agomelatine NeuroPharma, Agomelatyna Egis, Lamegom czy Sedival.²

Należy zwrócić szczególną uwagę na substancje pomocnicze zawarte w poszczególnych preparatach. Przykładowo, Agomelatyna Egis zawiera laktozę jednowodną (61,8 mg w każdej tabletce), co może być istotne u pacjentów z nietolerancją tego składnika. Większość preparatów (Agolek, Agomelatine +pharma, Agomelatine Adamed, Agomelatine G.L. Pharma, Agomelatine NeuroPharma) zawiera również niewielką ilość sodu (0,2 mg).^{3 4}

Zaburzenia czynności wątroby

Szczególnie istotnym przeciwwskazaniem do stosowania agomelatyny są zaburzenia czynności wątroby. Agomelatyny nie należy stosować u pacjentów z:⁵

• Marskością wątroby – niezależnie od jej etiologii i stopnia zaawansowania
• Czynną chorobą wątroby – obejmującą aktywne zapalenie wątroby, stłuszczenie wątroby lub inne aktywne procesy chorobowe dotyczące tego narządu
• Podwyższonymi wartościami aminotransferaz w surowicy przekraczającymi 3-krotnie górną granicę normy – niezależnie od przyczyny takiego stanu

⁶

Przeciwwskazanie to związane jest z metabolizmem agomelatyny, który odbywa się głównie w wątrobie. Zaburzenia czynności tego narządu mogą prowadzić do nieprawidłowego metabolizmu leku, co zwiększa ryzyko jego toksyczności i wystąpienia działań niepożądanych, w tym możliwej hepatotoksyczności.⁷

Interakcje z silnymi inhibitorami CYP1A2

Jednoczesne stosowanie agomelatyny z silnymi inhibitorami enzymu CYP1A2 stanowi absolutne przeciwwskazanie do terapii tą substancją. Dotyczy to w szczególności leków takich jak:⁸

• Fluwoksamina – selektywny inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI) stosowany w leczeniu zaburzeń obsesyjno-kompulsyjnych i depresji
• Cyprofloksacyna – antybiotyk z grupy fluorochinolonów stosowany w leczeniu zakażeń bakteryjnych

⁹

Przeciwwskazanie to wynika z faktu, że agomelatyna jest metabolizowana głównie przez enzym CYP1A2 wątrobowy. Silne inhibitory tego enzymu mogą istotnie zwiększać stężenie agomelatyny w osoczu, co prowadzi do znacznie zwiększonego ryzyka działań niepożądanych, w tym potencjalnej hepatotoksyczności.¹⁰

Sytuacje kliniczne wymagające odradzenia stosowania agomelatyny

Oprócz bezwzględnych przeciwwskazań, istnieją sytuacje kliniczne, w których należy rozważyć odradzenie pacjentowi stosowania agomelatyny ze względu na zwiększone ryzyko wystąpienia działań niepożądanych lub zmniejszoną skuteczność leczenia.

Czynniki ryzyka uszkodzenia wątroby

Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z czynnikami ryzyka uszkodzenia wątroby, takimi jak:¹¹

• Otyłość, nadwaga
• Cukrzyca
• Nadużywanie alkoholu lub przyjmowanie znacznych ilości alkoholu
• Jednoczesne stosowanie leków związanych z ryzykiem uszkodzenia wątroby
• Wcześniejsze epizody zaburzeń czynności wątroby

Jednoczesne stosowanie umiarkowanych inhibitorów CYP1A2

Należy rozważyć odradzenie stosowania agomelatyny również u pacjentów przyjmujących umiarkowane inhibitory CYP1A2, takie jak:¹²

• Propranolol – beta-bloker stosowany w leczeniu nadciśnienia tętniczego i zaburzeń rytmu serca
• Enoksacyna – antybiotyk chinolonowy
• Grepafloksacyna – antybiotyk z grupy fluorochinolonów
• Niektóre inne leki mogące wpływać na metabolizm agomelatyny

Pacjenci w wieku podeszłym

U pacjentów w podeszłym wieku należy zachować szczególną ostrożność przy przepisywaniu agomelatyny. Mimo że przeciwwskazania są takie same jak w przypadku innych grup wiekowych, należy wziąć pod uwagę:¹³

• Zwiększone ryzyko zaburzeń czynności wątroby związane z wiekiem
• Częstsze współistnienie innych chorób wymagających farmakoterapii, co zwiększa ryzyko interakcji lekowych
• Potencjalne zmiany w farmakokinetyce leku związane z wiekiem

Monitorowanie pacjentów podczas leczenia agomelatyną

U pacjentów, u których nie występują bezwzględne przeciwwskazania do stosowania agomelatyny, niezbędne jest odpowiednie monitorowanie, szczególnie w kontekście potencjalnej hepatotoksyczności.¹⁴

Badania funkcji wątroby

Przed rozpoczęciem leczenia agomelatyną konieczne jest wykonanie badań funkcji wątroby (oznaczenie aktywności aminotransferaz w surowicy). Leczenie można rozpocząć tylko u pacjentów z prawidłowymi wyjściowymi wartościami enzymów wątrobowych. Następnie badania kontrolne powinny być wykonywane:¹⁵

• Po około 3 tygodniach leczenia
• Po około 6 tygodniach leczenia
• Po około 12 tygodniach leczenia
• Po około 24 tygodniach leczenia
• Następnie, gdy jest to wskazane klinicznie

Jeśli dawka zostanie zwiększona, badania funkcji wątroby należy ponownie wykonać z taką samą częstotliwością jak na początku leczenia.¹⁶

Monitorowanie objawów klinicznych

Należy pouczyć pacjenta o konieczności natychmiastowego zgłoszenia lekarzowi wszelkich objawów potencjalnego uszkodzenia wątroby, takich jak:¹⁷

• Ciemne zabarwienie moczu
• Jasny stolec
• Zażółcenie skóry lub białkówek oczu
• Ból w prawym podżebrzu
• Nietypowe zmęczenie

Wystąpienie któregokolwiek z tych objawów wymaga natychmiastowego przerwania leczenia agomelatyną i wykonania badań funkcji wątroby.¹⁸