Działania niepożądane
Zoledronic Acid Accord 4 mg/100 ml

Kwas zoledronowy, stosowany w dawce 4 mg/100 ml do infuzji, wykazuje szeroki profil działań niepożądanych, z których najczęściej obserwowaną jest reakcja ostrej fazy manifestująca się bólami kości, gorączką, bólami mięśni i stawów oraz objawami grypopodobnymi, zwykle ustępującymi samoistnie w ciągu kilku dni. Kluczowymi zagrożeniami są nefrotoksyczność (częstość występowania od 3,1% do 4,3% w zależności od typu nowotworu), martwica kości szczęki (ONJ), hipokalcemia prowadząca do zaburzeń rytmu serca i objawów neurologicznych oraz zwiększone ryzyko migotania przedsionków (2,5% vs 1,9% placebo). Nefrotoksyczność jest szczególnie istotna u pacjentów z odwodnieniem, istniejącymi zaburzeniami nerek, wielokrotnym leczeniem bisfosfonianami, stosowaniem leków nefrotoksycznych oraz przy skróceniu czasu infuzji poniżej zalecanego.

Pobierz ChPL PDF Zoledronic Acid Accord – Roztwór do infuzji – 4 mg/100 ml
  1. Działania niepożądane kwasu zoledronowego
    1. Reakcja ostrej fazy
    2. Istotne zidentyfikowane działania niepożądane
    3. Nietypowe złamania kości udowej
  2. Szczegółowe zestawienie działań niepożądanych
  3. Szczegółowy opis wybranych działań niepożądanych
    1. Zaburzenia czynności nerek
    2. Martwica kości szczęki i żuchwy
    3. Hipokalcemia i jej następstwa
    4. Migotanie przedsionków
    5. Nietypowe złamania kości
  4. Zgłaszanie działań niepożądanych
    1. Kolejne rozdziały
Wskazania
  1. leczenie hiperkalcemii wywołanej chorobą nowotworową
  2. zapobieganie powikłaniom kostnym
Substancja czynna
  1. kwas zoledronowy
Kategoria leku
  1. bisfosfoniany
  2. leki przeciwnowotworowe wspomagające
  3. leki zapobiegające powikłaniom kostnym

Działania niepożądane kwasu zoledronowego

Kwas zoledronowy, substancja czynna produktu leczniczego Zoledronic Acid Accord 4 mg/100 ml, roztwór do infuzji, wywołuje szereg działań niepożądanych, których znajomość jest niezbędna dla zapewnienia bezpiecznej farmakoterapii. Niniejszy artykuł szczegółowo opisuje profil bezpieczeństwa leku, ze szczególnym uwzględnieniem najistotniejszych zagrożeń związanych z jego stosowaniem oraz częstości występowania poszczególnych działań niepożądanych.1

Reakcja ostrej fazy

Jednym z najczęściej zgłaszanych działań niepożądanych jest tzw. reakcja ostrej fazy, która zazwyczaj występuje w ciągu pierwszych trzech dni po podaniu infuzji kwasu zoledronowego. Objawy tej reakcji obejmują: ból kości, gorączkę, uczucie zmęczenia, bóle stawów, bóle mięśni, dreszcze oraz zapalenie stawów z towarzyszącym obrzękiem. W większości przypadków dolegliwości te ustępują samoistnie w ciągu kilku dni od podania leku. Reakcję tę określa się również terminami „objawy grypopodobne” lub „objawy po podaniu dawki”.2

Istotne zidentyfikowane działania niepożądane

Wśród najważniejszych zidentyfikowanych działań niepożądanych kwasu zoledronowego należy wymienić:3

  • Zaburzenia czynności nerek – nefrotoksyczność jest istotnym ryzykiem związanym ze stosowaniem kwasu zoledronowego. Częstość występowania zaburzeń czynności nerek różni się w zależności od typu nowotworu: 3,2% u pacjentów ze szpiczakiem mnogim, 3,1% w raku gruczołu krokowego, 4,3% w raku piersi oraz 3,2% w raku płuc i innych guzach litych. Czynnikami zwiększającymi ryzyko pogorszenia funkcji nerek są: odwodnienie, wyjściowe zaburzenia czynności nerek, wielokrotne cykle leczenia bisfosfonianami, jednoczesne stosowanie innych leków nefrotoksycznych oraz skrócenie czasu infuzji poniżej zalecanego.4
  • Martwica kości szczęki – obserwowana głównie u pacjentów onkologicznych, leczonych produktami hamującymi resorpcję kości. Większość przypadków dotyczy chorych poddawanych również chemioterapii i leczeniu kortykosteroidami, u których przeprowadzono ekstrakcję zębów lub inne zabiegi stomatologiczne. Często towarzyszą temu objawy miejscowego zakażenia, w tym zapalenia szpiku.5
  • Hipokalcemia – stanowi istotne zidentyfikowane ryzyko związane ze stosowaniem kwasu zoledronowego. Może prowadzić do wtórnych zaburzeń rytmu serca oraz objawów neurologicznych, takich jak drgawki, niedoczulica i tężyczka.6
  • Migotanie przedsionków – w badaniu dotyczącym stosowania kwasu zoledronowego w leczeniu osteoporozy pomenopauzalnej wykazano zwiększoną częstość występowania migotania przedsionków u pacjentów otrzymujących kwas zoledronowy (2,5%) w porównaniu z placebo (1,9%). Mechanizm odpowiedzialny za to zjawisko pozostaje niewyjaśniony.7
  • Anafilaksja – reakcje anafilaktyczne, w tym wstrząs anafilaktyczny, występują niezbyt często podczas terapii kwasem zoledronowym.8
  • Choroba śródmiąższowa płuc – rzadkie, ale potencjalnie poważne powikłanie terapii.9

Nietypowe złamania kości udowej

W okresie po wprowadzeniu produktu do obrotu zgłaszano rzadkie przypadki nietypowych złamań podkrętarzowych oraz trzonu kości udowej. Jest to działanie niepożądane charakterystyczne dla całej grupy bisfosfonianów.10

Szczegółowe zestawienie działań niepożądanych

Poniższa tabela przedstawia szczegółowy wykaz działań niepożądanych zgłaszanych podczas badań klinicznych oraz po wprowadzeniu kwasu zoledronowego do obrotu. Działania niepożądane sklasyfikowano według częstości występowania oraz układów narządowych.11

Układ narządowy Bardzo często
(≥1/10)		 Często
(≥1/100 do <1/10)		 Niezbyt często
(≥1/1 000 do <1/100)		 Rzadko
(≥1/10 000 do <1/1 000)		 Bardzo rzadko
(<1/10 000)
Zaburzenia krwi i układu chłonnego Niedokrwistość Trombocytopenia, leukopenia Pancytopenia
Zaburzenia układu immunologicznego Reakcja nadwrażliwości Obrzęk naczynioruchowy
Zaburzenia psychiczne Niepokój, zaburzenia snu Splątanie
Zaburzenia układu nerwowego Ból głowy Zawroty głowy, parestezje, zaburzenia smaku, niedoczulica, przeczulica, drżenie, senność Drgawki, niedoczulica i tężyczka (wtórne do hipokalcemii)
Zaburzenia oka Zapalenie spojówek Niewyraźne widzenie, zapalenie twardówki i zapalenie oczodołu Zapalenie błony naczyniowej oka Zapalenie nadtwardówki
Zaburzenia serca Nadciśnienie tętnicze, niedociśnienie tętnicze, migotanie przedsionków, niedociśnienie tętnicze objawiające się omdleniem lub zapaścią sercową Bradykardia, arytmia serca (wtórna do hipokalcemii)
Zaburzenia układu oddechowego, klatki piersiowej i śródpiersia Duszność, kaszel, skurcz oskrzeli Choroba śródmiąższowa płuc
Zaburzenia żołądka i jelit Nudności, wymioty, zmniejszony apetyt Biegunka, zaparcie, bóle brzucha, niestrawność, zapalenie błony śluzowej jamy ustnej, suchość błony śluzowej jamy ustnej
Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej Świąd, wysypka (w tym wysypka rumieniowata i grudkowata), wzmożona potliwość
Zaburzenia mięśniowo-szkieletowe i tkanki łącznej Bóle kości, bóle mięśni, bóle stawów, uogólniony ból Skurcze mięśni, martwica kości szczęki Martwica kości przewodu słuchowego zewnętrznego i innych miejsc anatomicznych, w tym kości udowej i biodra
Zaburzenia nerek i dróg moczowych Zaburzenie czynności nerek Ostra niewydolność nerek, krwiomocz, białkomocz Nabyty zespół Fanconiego
Zaburzenia ogólne i stany w miejscu podania Gorączka, objawy grypopodobne (w tym zmęczenie, dreszcze, złe samopoczucie i zaczerwienienie) Osłabienie, obrzęki obwodowe, reakcje w miejscu podania (w tym ból, podrażnienie, obrzmienie, stwardnienie), bóle w klatce piersiowej, zwiększenie masy ciała, reakcja anafilaktyczna/wstrząs anafilaktyczny, pokrzywka Zapalenie stawów i obrzęk stawów jako objaw reakcji ostrej fazy
Badania diagnostyczne Hipofosfatemia Zwiększenie stężenia kreatyniny i mocznika we krwi, hipokalcemia Hipomagnezemia, hipokaliemia Hiperkaliemia, hipernatremia

Szczegółowy opis wybranych działań niepożądanych

Zaburzenia czynności nerek

Nefrotoksyczność stanowi jedno z najpoważniejszych zagrożeń związanych ze stosowaniem kwasu zoledronowego. U pacjentów otrzymujących lek opisywano przypadki pogorszenia czynności nerek, progresji do niewydolności nerek, a nawet konieczności przeprowadzenia dializ. Ryzyko to dotyczy szczególnie pacjentów, którzy otrzymali pojedynczą lub początkową dawkę wynoszącą 4 mg kwasu zoledronowego.12

Czynniki ryzyka nefrotoksyczności związanej z kwasem zoledronowym obejmują:13

  • Odwodnienie
  • Uprzednio istniejące zaburzenia czynności nerek
  • Wielokrotne cykle leczenia kwasem zoledronowym lub innymi bisfosfonianami
  • Jednoczesne stosowanie innych leków nefrotoksycznych
  • Skrócenie czasu infuzji poniżej obecnie zalecanego

Martwica kości szczęki i żuchwy

Martwica kości szczęki (ONJ – osteonecrosis of the jaw) jest poważnym powikłaniem terapii kwasem zoledronowym, występującym głównie u pacjentów z chorobami nowotworowymi. Czynniki zwiększające ryzyko wystąpienia tego powikłania to:14

  • Rozpoznanie choroby nowotworowej
  • Jednoczesne stosowanie chemioterapii
  • Terapia kortykosteroidami
  • Zabiegi stomatologiczne, szczególnie ekstrakcja zębów
  • Miejscowe zakażenia, w tym zapalenie szpiku

Oprócz martwicy kości szczęki i żuchwy, bardzo rzadko zgłaszano również przypadki martwicy kości w innych lokalizacjach, w tym w przewodzie słuchowym zewnętrznym, kości udowej i biodra.15

Hipokalcemia i jej następstwa

Hipokalcemia (obniżone stężenie wapnia we krwi) jest istotnym ryzykiem związanym ze stosowaniem kwasu zoledronowego. Na podstawie danych z badań klinicznych oraz zgłoszeń po wprowadzeniu produktu do obrotu wykazano wyraźny związek między terapią kwasem zoledronowym, występowaniem hipokalcemii oraz wtórnymi zaburzeniami, takimi jak:16

  • Zaburzenia rytmu serca (w tym bradykardia i arytmia)
  • Objawy neurologiczne:
    • Drgawki
    • Niedoczulica
    • Tężyczka

Migotanie przedsionków

W jednym z badań klinicznych zaobserwowano zwiększoną częstość występowania migotania przedsionków u pacjentów otrzymujących kwas zoledronowy. Całkowita częstość występowania tego zaburzenia rytmu serca wynosiła 2,5% w grupie otrzymującej kwas zoledronowy i 1,9% w grupie placebo. Co istotne, częstość ciężkich przypadków migotania przedsionków była jeszcze bardziej zróżnicowana i wynosiła odpowiednio 1,3% vs 0,6%. Nie zaobserwowano jednak podobnej dysproporcji w innych badaniach klinicznych z udziałem kwasu zoledronowego, w tym w badaniach z dawką 4 mg podawaną co 3-4 tygodnie pacjentom onkologicznym. Mechanizm odpowiedzialny za zwiększoną częstość występowania migotania przedsionków w tym badaniu pozostaje niewyjaśniony.17

Nietypowe złamania kości

Po wprowadzeniu kwasu zoledronowego do obrotu, zgłaszano rzadkie przypadki nietypowych złamań podkrętarzowych i trzonu kości udowej. Jest to działanie niepożądane charakterystyczne dla całej grupy bisfosfonianów, do której należy kwas zoledronowy.18

Zgłaszanie działań niepożądanych

Dla zachowania stałego monitorowania bezpieczeństwa leku, niezbędne jest zgłaszanie wszelkich podejrzewanych działań niepożądanych po wprowadzeniu produktu Zoledronic Acid Accord do obrotu. Umożliwia to ciągłą ocenę stosunku korzyści do ryzyka stosowania leku. Personel medyczny powinien zgłaszać działania niepożądane do Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych.19

Kolejne rozdziały

Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.

Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.

  1. 10.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl