Właściwości farmakokinetyczne
Zolafren-Swift 10 mg

Właściwości farmakokinetyczne olanzapiny

Olanzapina zawarta w preparacie Zolafren-Swift w postaci tabletek ulegających rozpadowi w jamie ustnej wykazuje biorównoważność w stosunku do olanzapiny w postaci tabletek powlekanych. Charakteryzuje się zbliżoną szybkością i stopniem wchłaniania, co umożliwia stosowanie jej jako alternatywy dla tabletek powlekanych.¹

Wchłanianie olanzapiny

Olanzapina charakteryzuje się dobrym wchłanianiem po podaniu doustnym. Stężenia maksymalne w osoczu osiągane są po 5-8 godzinach od momentu podania. Istotną właściwością leku jest fakt, że obecność pokarmu nie wpływa na proces wchłaniania olanzapiny. Należy zaznaczyć, że dotychczas nie przeprowadzono badań porównujących bezwzględną dostępność biologiczną leku po podaniu doustnym i dożylnym.²

Dystrybucja olanzapiny

Olanzapina charakteryzuje się wysokim stopniem wiązania z białkami osocza, wynoszącym około 93% dla zakresu stężeń od około 7 do około 1000 ng/ml. W osoczu olanzapina wiąże się głównie z dwoma białkami: albuminami oraz α1-kwaśną glikoproteiną. Ten wysoki stopień wiązania z białkami osocza determinuje jej dystrybucję w organizmie.³

Metabolizm olanzapiny

Olanzapina podlega procesowi metabolizmu w wątrobie, gdzie zachodzą dwie główne reakcje biotransformacji: sprzęganie i utlenianie. Głównym metabolitem występującym w krwioobiegu jest 10-N-glukuronid, który nie ma zdolności przenikania przez barierę krew-mózg. W tworzeniu innych metabolitów uczestniczą cytochromy P450-CYP1A2 oraz P450-2D6, które prowadzą do powstania metabolitów N-demetylowego i 2-hydroksymetylowego. Badania na zwierzętach wykazały, że metabolity te charakteryzują się znamiennie mniejszą aktywnością in vivo niż związek macierzysty. Należy podkreślić, że aktywność farmakologiczna preparatu zależy głównie od związku macierzystego – olanzapiny.⁴

Eliminacja olanzapiny

Po podaniu doustnym, średni okres półtrwania olanzapiny w końcowej fazie eliminacji wykazuje zróżnicowanie w zależności od wieku i płci pacjenta. U zdrowych osób w podeszłym wieku (65 lat i starszych) okres półtrwania jest dłuższy w porównaniu z osobami młodszymi (odpowiednio 51,8 i 33,8 godzin), przy jednoczesnym zmniejszeniu klirensu (odpowiednio 17,5 i 18,2 L/godz.). Mimo tych różnic, zmienność parametrów farmakokinetycznych u osób starszych pozostaje w granicach obserwowanych u osób młodszych.⁵

W badaniu z udziałem 44 pacjentów ze schizofrenią w wieku powyżej 65 lat, którym podawano olanzapinę w dawkach od 5 do 20 mg/dobę, nie zaobserwowano żadnego szczególnego profilu zdarzeń niepożądanych związanych z wiekiem.⁶

Analizując różnice płciowe, stwierdzono, że u kobiet średni okres półtrwania w fazie eliminacji olanzapiny jest nieco dłuższy niż u mężczyzn (odpowiednio 36,7 i 32,3 godziny), podczas gdy klirens jest zmniejszony (odpowiednio 18,9 i 27,3 L/godz.). Pomimo tych różnic, profil bezpieczeństwa olanzapiny w dawkach 5-20 mg w grupie kobiet (n=467) i mężczyzn (n=869) pozostaje porównywalny.⁷

Wpływ chorób współtowarzyszących na farmakokinetykę

Niewydolność nerek

U pacjentów z niewydolnością nerek (klirens kreatyniny < 10 mL/min) w porównaniu ze zdrowymi osobami nie zaobserwowano znamiennych różnic w średnim okresie półtrwania w fazie eliminacji (odpowiednio 37,7 godzin i 32,4 godziny) oraz w klirensie leku (odpowiednio 21,2 L/godz. i 25,0 L/godz.). Badania bilansu masy wykazały, że około 57% znakowanej radioaktywnie olanzapiny jest wydalane z moczem, głównie w postaci metabolitów.⁸

Niewydolność wątroby

W badaniu oceniającym wpływ zaburzeń czynności wątroby u 6 osób z klinicznie istotną marskością wątroby (5 osób w stopniu A i 1 osoba w stopniu B według klasyfikacji Child-Pugh) wykazano niewielki wpływ na farmakokinetykę olanzapiny po podaniu doustnym (pojedyncza dawka 2,5–7,5 mg). U osób z łagodnymi i umiarkowanymi zaburzeniami czynności wątroby obserwowano niewielkie zwiększenie klirensu ogólnoustrojowego i krótszy okres półtrwania w fazie eliminacji w porównaniu z osobami bez zaburzeń czynności wątroby. Należy odnotować, że w grupie osób z marskością wątroby było więcej osób palących (4/6; 67%) niż w grupie bez zaburzeń czynności wątroby (0/3; 0%), co mogło wpływać na obserwowane parametry farmakokinetyczne.⁹

Wpływ czynników demograficznych i stylu życia na farmakokinetykę

Palenie tytoniu

Palenie tytoniu istotnie wpływa na parametry farmakokinetyczne olanzapiny. U osób niepalących w porównaniu z osobami palącymi (zarówno mężczyźni, jak i kobiety) średni okres półtrwania w fazie eliminacji leku jest wydłużony (38,6 godzin w stosunku do 30,4 godzin), a klirens zmniejszony (18,6 L/godz. w stosunku do 27,7 L/godz.). Oznacza to, że proces wydalania leku jest wolniejszy u osób niepalących.¹⁰

Podsumowując wpływ różnych czynników demograficznych i behawioralnych na parametry farmakokinetyczne olanzapiny, można stwierdzić, że klirens osoczowy leku jest mniejszy u osób w podeszłym wieku niż u osób młodszych, mniejszy u kobiet niż u mężczyzn oraz mniejszy u osób niepalących niż u palących. Jednakże zakres wpływu wieku, płci lub palenia tytoniu na klirens olanzapiny i na okres półtrwania jest mały w porównaniu z ogólną zmiennością osobniczą.¹¹

Różnice etniczne

W przeprowadzonych badaniach z udziałem osób rasy kaukaskiej, Japończyków oraz Chińczyków nie stwierdzono istotnych różnic w parametrach farmakokinetycznych olanzapiny pomiędzy tymi trzema populacjami. Wskazuje to na brak konieczności dostosowywania dawkowania leku w zależności od przynależności etnicznej pacjenta.¹²

Farmakokinetyka u dzieci i młodzieży

Farmakokinetyka olanzapiny u młodzieży (w wieku od 13 do 17 lat) jest zasadniczo podobna do parametrów obserwowanych u osób dorosłych. W badaniach klinicznych wykazano jednak, że średnia ekspozycja na olanzapinę była o około 27% większa u młodzieży w porównaniu do osób dorosłych. Ta różnica może wynikać z odmienności demograficznych między grupami, przede wszystkim z mniejszej średniej masy ciała oraz mniejszej liczby osób palących w grupie młodzieży. Te czynniki mogą potencjalnie wpływać na obserwowaną większą średnią ekspozycję u młodych pacjentów.¹³

Zestawienie czynników wpływających na farmakokinetykę olanzapiny