Działania niepożądane leku Zolafren-Swift – wprowadzenie

Zolafren-Swift (olanzapina) w postaci tabletek ulegających rozpadowi w jamie ustnej może wywoływać szereg działań niepożądanych, które powinny być dokładnie monitorowane przez lekarza prowadzącego. Profil bezpieczeństwa leku został dobrze scharakteryzowany w badaniach klinicznych oraz w okresie obserwacji po wprowadzeniu do obrotu. Znajomość możliwych działań niepożądanych oraz ich częstości występowania jest kluczowa dla właściwego prowadzenia terapii i minimalizacji ryzyka dla pacjenta.¹

Najczęstsze działania niepożądane

W badaniach klinicznych najczęściej zgłaszanymi działaniami niepożądanymi (u ≥1% pacjentów) podczas stosowania olanzapiny były: senność, zwiększenie masy ciała, eozynofilia, zwiększenie stężenia prolaktyny, cholesterolu, glukozy i triglicerydów, cukromocz, zwiększenie apetytu, zawroty głowy, akatyzja, parkinsonizm, leukopenia, neutropenia, dyskineza, niedociśnienie ortostatyczne, działanie przeciwcholinergiczne, przejściowe bezobjawowe zwiększenie aktywności aminotransferaz wątrobowych, wysypka, astenia, zmęczenie, gorączka, bóle stawów, zwiększenie aktywności fosfatazy zasadowej, duża aktywność gamma glutamylotransferazy, duże stężenie kwasu moczowego, duża aktywność fosfokinazy kreatynowej oraz obrzęk.²

Klasyfikacja działań niepożądanych według częstości występowania

Częstość występowania działań niepożądanych sklasyfikowano następująco:³

• Bardzo często – występujące u ≥1/10 pacjentów
• Często – występujące u ≥1/100 do <1/10 pacjentów
• Niezbyt często – występujące u ≥1/1000 do <1/100 pacjentów
• Rzadko – występujące u ≥1/10 000 do <1/1000 pacjentów
• Bardzo rzadko – występujące u <1/10 000 pacjentów
• Częstość nieznana – częstość nie może być określona na podstawie dostępnych danych

Szczegółowa lista działań niepożądanych według układów i narządów

Zaburzenia krwi i układu chłonnego

W tej grupie zaburzeń obserwowano: często – eozynofilię, leukopenię, neutropenię, a rzadko – małopłytkowość. Szczególnie istotne jest monitorowanie parametrów morfologii krwi, zwłaszcza przy długotrwałym stosowaniu leku.⁴

Zaburzenia układu immunologicznego

Niezbyt często obserwowano reakcje nadwrażliwości, które mogą manifestować się różnymi objawami klinicznymi.⁵

Zaburzenia metabolizmu i odżywiania

W zakresie metabolizmu bardzo często raportowano zwiększenie masy ciała, zwiększenie stężenia cholesterolu, zwiększenie stężenia glukozy, zwiększenie stężenia triglicerydów, cukromocz oraz zwiększenie apetytu. Rzadko, ale o szczególnym znaczeniu klinicznym, występuje rozwój lub nasilenie cukrzycy sporadycznie związanej z kwasicą ketonową lub śpiączką, w tym przypadki śmiertelne. Rzadko obserwowano również hipotermię.⁶

Obserwowano istotne klinicznie zwiększenie masy ciała we wszystkich wyjściowych kategoriach Indeksu Masy Ciała (BMI). Po krótkim leczeniu (mediana trwania terapii 47 dni) zwiększenie masy ciała w stosunku do wartości wyjściowych o ≥7% występowało bardzo często (22,2%), o ≥15% często (4,2%), a o ≥25% niezbyt często (0,8%). W przypadku długotrwałego stosowania produktu (przynajmniej przez 48 tygodni) zwiększenie masy ciała w stosunku do wartości wyjściowych o ≥7%, ≥15% i ≥25% występowało bardzo często (odpowiednio u 64,4%, 31,7% i 12,3% pacjentów).⁷

Zaburzenia układu nerwowego

W obrębie układu nerwowego bardzo często występuje senność. Często obserwowano: zawroty głowy, akatyzję, parkinsonizm i dyskinezę. Niezbyt często raportowano: napady drgawek (głównie u pacjentów z drgawkami w wywiadzie lub czynnikami ryzyka ich wystąpienia), dystonię (w tym rotację gałek ocznych), późną dyskinezę, amnezję, dyzartrię oraz jąkanie. Rzadko występował złośliwy zespół neuroleptyczny (ZZN) oraz objawy odstawienne, zespół niespokojnych nóg.⁸

Zaburzenia serca

Niezbyt często obserwowano bradykardię oraz wydłużenie odstępu QTc. Rzadko występowały poważne zaburzenia rytmu serca: częstoskurcz komorowy, migotanie komór oraz nagła śmierć.⁹

Zaburzenia naczyniowe

Często występowało niedociśnienie ortostatyczne. Niezbyt często raportowano zakrzepy z zatorami, w tym zator tętnicy płucnej oraz zakrzepicę żył głębokich.¹⁰

Zaburzenia układu oddechowego, klatki piersiowej i śródpiersia

Niezbyt często zgłaszano krwawienie z nosa.¹¹

Zaburzenia żołądka i jelit

Często obserwowano łagodne, przemijające działanie przeciwcholinergiczne, w tym zaparcia i suchość błony śluzowej jamy ustnej. Niezbyt często występowały wzdęcia i nadmierne wydzielanie śliny. Rzadko zgłaszano zapalenie trzustki.¹²

Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych

Często występowało przejściowe, bezobjawowe zwiększenie aktywności aminotransferaz wątrobowych (AlAT, AspAT), zwłaszcza w początkowej fazie leczenia. Rzadko raportowano zapalenie wątroby (w tym wątrobowokomórkowe i cholestatyczne uszkodzenie wątroby lub mieszana postać uszkodzenia wątroby).¹³

Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej

Często występowała wysypka. Niezbyt często obserwowano nadwrażliwość na światło oraz łysienie. Z częstością nieznaną zgłaszano polekową reakcję z eozynofilią i objawami ogólnymi (DRESS).¹⁴

Zaburzenia mięśniowo-szkieletowe i tkanki łącznej

Często zgłaszano bóle stawów. Rzadko występował rozpad mięśni poprzecznie prążkowanych, który jest poważnym powikłaniem wymagającym natychmiastowej interwencji.¹⁵

Zaburzenia nerek i dróg moczowych

Niezbyt często występowały: nietrzymanie moczu, zatrzymanie moczu oraz uczucie parcia na pęcherz.¹⁶

Ciąża, połóg i okres okołoporodowy

Z częstością nieznaną zgłaszano zespół odstawienia u noworodków, co podkreśla konieczność szczególnej ostrożności przy stosowaniu leku u kobiet w ciąży.¹⁷

Zaburzenia układu rozrodczego i piersi

Często obserwowano zaburzenia erekcji u mężczyzn, zmniejszenie libido u mężczyzn i kobiet, brak miesiączki, powiększenie piersi oraz wydzielanie mleka u kobiet poza okresem karmienia. Niezbyt często zgłaszano ginekomastię lub powiększenie piersi u mężczyzn. Rzadko występował priapizm – stan wymagający natychmiastowej interwencji medycznej.¹⁸

W badaniach klinicznych trwających do 12 tygodni, stężenie prolaktyny w osoczu przekroczyło górną granicę normy u około 30% pacjentów leczonych olanzapiną, u których stężenie prolaktyny na początku badania było w normie. U większości tych pacjentów zwiększenie stężenia prolaktyny było na ogół łagodne i nie przekraczało dwukrotnej górnej granicy normy.¹⁹

Zaburzenia ogólne i stany w miejscu podania

Często raportowano astenię, zmęczenie, obrzęk oraz gorączkę.²⁰

Nieprawidłowości w badaniach diagnostycznych

Często występowało zwiększenie stężenia prolaktyny w osoczu, zwiększenie aktywności fosfatazy zasadowej, duża aktywność fosfokinazy kreatyninowej, duża aktywność gamma glutamylotransferazy oraz duże stężenie kwasu moczowego. Niezbyt często obserwowano zwiększenie całkowitego stężenia bilirubiny.²¹

Szczegółowe informacje o wybranych działaniach niepożądanych

Wpływ na lipidy i gospodarkę węglowodanową

Średni wzrost stężenia lipidów na czczo (cholesterolu całkowitego, cholesterolu LDL i triglicerydów) był większy u pacjentów, u których nie występowały zaburzenia przemiany lipidów przed rozpoczęciem leczenia. Obserwowano zwiększenie początkowego prawidłowego stężenia cholesterolu całkowitego na czczo (<5,17 mmol/L) do dużych wartości (≥6,2 mmol/L). Zmiany początkowego stężenia cholesterolu całkowitego na czczo z wartości granicznych (≥5,17 do <6,2 mmol) do dużych wartości (≥6,2 mmol/L) występowały bardzo często.²²

Obserwowano zwiększenie początkowych prawidłowych wartości glukozy mierzonych na czczo (<5,56 mmol/L) do dużych wartości (≥7 mmol/L). Zmiany początkowego stężenia glukozy na czczo z wartości granicznych (≥5,56 do <7 mmol/L) do dużych wartości (≥7 mmol/L) występowały bardzo często.²³

Obserwowano zwiększenie początkowego stężenia triglicerydów mierzonego na czczo z wartości prawidłowych (<1,69 mmol/L) do dużych wartości (≥2,26 mmol/L). Zmiany stężenia triglicerydów mierzonego na czczo z wartości granicznych (≥1,69 do <2,26 mmol) do dużych wartości (≥2,26 mmol/L) występowały bardzo często.²⁴

Zaburzenia pozapiramidowe

W badaniach klinicznych częstość występowania parkinsonizmu i dystonii u pacjentów leczonych olanzapiną liczbowo była większa, jednak nie była statystycznie istotna w porównaniu z grupą otrzymującą placebo. U pacjentów leczonych olanzapiną rzadziej stwierdzano parkinsonizm, akatyzję i dystonię niż u pacjentów leczonych stopniowo zwiększanymi dawkami haloperydolu. Z powodu braku dokładnych informacji dotyczących wcześniejszego występowania u tych pacjentów ostrych lub przewlekłych ruchowych zaburzeń pozapiramidowych, obecnie nie można jednoznacznie stwierdzić, że olanzapina wywołuje mniej późnych dyskinez i (lub) innych późnych zaburzeń pozapiramidowych.²⁵

Objawy odstawienne

Po nagłym przerwaniu stosowania olanzapiny zgłaszano wystąpienie ostrych objawów odstawiennych, takich jak: pocenie się, bezsenność, drżenie, lęk, nudności lub wymioty.²⁶

Tabela działań niepożądanych leku Zolafren-Swift

Monitorowanie pacjenta podczas leczenia olanzapiną

Ze względu na przedstawione powyżej działania niepożądane, pacjenci leczeni lekiem Zolafren-Swift wymagają regularnego monitorowania stanu klinicznego. Szczególną uwagę należy zwrócić na:

• Monitorowanie masy ciała, parametrów metabolicznych (stężenie glukozy, lipidów)
• Ocenę stanu neurologicznego pod kątem zaburzeń pozapiramidowych
• Regularne badania laboratoryjne (morfologia krwi, enzymy wątrobowe)
• Monitorowanie objawów kardiologicznych, szczególnie u pacjentów z czynnikami ryzyka sercowo-naczyniowego
• Obserwację pod kątem objawów psychiatrycznych, zwłaszcza podczas zmiany dawkowania lub odstawiania leku

Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z chorobami współistniejącymi, pacjentów w podeszłym wieku oraz kobiet w ciąży i okresie karmienia piersią, ze względu na zwiększone ryzyko wystąpienia działań niepożądanych.²⁷