Działania niepożądane leku Zinacef – charakterystyka ogólna

Profil działań niepożądanych cefuroksymu sodowego, substancji czynnej preparatu Zinacef, obejmuje szereg reakcji o różnym nasileniu i częstości występowania. Najczęściej raportowanymi działaniami niepożądanymi są neutropenia, eozynofilia oraz przemijające zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych lub stężenia bilirubiny. Szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentów z wcześniej zdiagnozowaną chorobą wątroby, jakkolwiek nie udokumentowano bezpośredniego szkodliwego wpływu leku na ten narząd. Często obserwowane są również reakcje w miejscu wstrzyknięcia.¹

Klasyfikacja częstości występowania działań niepożądanych

Kategorie częstości przypisane do działań niepożądanych cefuroksymu są wartościami przybliżonymi, ponieważ dla większości reakcji niepożądanych brakuje dokładnych danych umożliwiających precyzyjne wyliczenie częstości występowania. Warto podkreślić, że częstość działań niepożądanych może różnić się w zależności od wskazania do stosowania leku.²

Częstość występowania działań niepożądanych określono według następującego schematu:

• Często (≥1/100 do <1/10)
• Niezbyt często (≥1/1 000 do <1/100)
• Rzadko (≥1/10 000 do <1/1 000)
• Częstość nieznana (nie może być określona na podstawie dostępnych danych)

Dane pochodzące z badań klinicznych posłużyły do określenia częstości występowania działań niepożądanych od „bardzo częstych” do „rzadkich”. Natomiast częstość wszystkich pozostałych działań niepożądanych (występujących rzadziej niż 1/10 000) została w większości określona na podstawie danych uzyskanych po wprowadzeniu produktu do obrotu i odzwierciedla raczej częstość zgłaszania niż rzeczywistą częstość występowania.³

Szczegółowy przegląd działań niepożądanych według układów i narządów

Zakażenia i zarażenia pasożytnicze

W trakcie stosowania cefuroksymu często może dochodzić do nadmiernego wzrostu drobnoustrojów oportunistycznych, takich jak Candida oraz Clostridioides difficile. Należy monitorować pacjentów pod kątem objawów kandydozy (np. kandydozy jamy ustnej) oraz rzekomobłoniastego zapalenia jelit, będącego powikłaniem zakażenia C. difficile.⁴

Zaburzenia krwi i układu chłonnego

Niezbyt często obserwuje się zaburzenia hematologiczne, takie jak neutropenia (zmniejszenie liczby neutrofilów), eozynofilia (zwiększenie liczby eozynofilów), zmniejszenie stężenia hemoglobiny, leukopenia (zmniejszenie liczby leukocytów), małopłytkowość oraz niedokrwistość hemolityczna. U pacjentów leczonych cefuroksymem niezbyt często stwierdza się również dodatni odczyn Coombs’a.⁵

Zaburzenia serca

Z nieznaną częstością może wystąpić zespół Kounisa, który jest ostrym zespołem wieńcowym występującym w kontekście reakcji alergicznej lub anafilaktycznej.⁶

Zaburzenia układu immunologicznego

Do często występujących reakcji układu immunologicznego należą: gorączka polekowa, śródmiąższowe zapalenie nerek, anafilaksja oraz zapalenie naczyń skóry. Reakcje te wymagają natychmiastowego przerwania leczenia i zastosowania odpowiednich środków ratunkowych, szczególnie w przypadku anafilaksji.⁷

Zaburzenia żołądka i jelit

Niezbyt często występują zaburzenia żołądkowo-jelitowe oraz rzekomobłoniaste zapalenie jelita grubego. To ostatnie powikłanie jest związane z zakażeniem Clostridioides difficile i może przyjmować postać od łagodnej biegunki do zagrażającego życiu zapalenia okrężnicy.⁸

Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych

Często obserwuje się przemijające zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych oraz przemijające zwiększenie stężenia bilirubiny. Zmiany te są zazwyczaj odwracalne po zakończeniu terapii i nie wymagają przerwania leczenia.⁹

Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej

Niezbyt często obserwuje się reakcje skórne, takie jak wysypka, pokrzywka i świąd. Cięższe reakcje skórne, występujące również niezbyt często, to rumień wielopostaciowy, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, zespół Stevensa-Johnsona, obrzęk naczynioruchowy oraz reakcja polekowa z eozynofilią i objawami ogólnymi (DRESS). Te poważne niepożądane reakcje skórne wymagają natychmiastowego przerwania leczenia cefuroksymem.¹⁰

Zaburzenia nerek i dróg moczowych

Do często występujących zaburzeń czynności nerek należą: zwiększenie stężenia kreatyniny w surowicy krwi, zwiększenie stężenia azotu mocznikowego oraz zmniejszenie klirensu kreatyniny. Parametry te wymagają monitorowania, szczególnie u pacjentów z wcześniej istniejącą chorobą nerek.¹¹

Zaburzenia ogólne i stany w miejscu podania

Często obserwuje się reakcje w miejscu wstrzyknięcia, w tym ból i zakrzepowe zapalenie żył. Ból w miejscu wstrzyknięcia domięśniowego występuje częściej po podaniu wyższych dawek leku, jednak rzadko stanowi to przyczynę przerwania leczenia.¹²

Zagadnienia szczególne dotyczące bezpieczeństwa

Niedokrwistość hemolityczna i wpływ na wyniki badań

Cefalosporyny, w tym cefuroksym, wykazują zdolność do przylegania do powierzchni błon komórkowych krwinek czerwonych oraz do reagowania z przeciwciałami skierowanymi przeciwko lekowi. Może to powodować wystąpienie dodatniego odczynu Coombs’a, który może zaburzać próbę krzyżową krwi, a w bardzo rzadkich przypadkach prowadzić do niedokrwistości hemolitycznej. Świadomość tego mechanizmu jest istotna przy interpretacji wyników badań serologicznych oraz monitorowaniu pacjentów pod kątem objawów hemolizy.¹³

Bezpieczeństwo stosowania u dzieci i młodzieży

Profil bezpieczeństwa cefuroksymu sodowego w populacji pediatrycznej jest zbliżony do profilu obserwowanego u pacjentów dorosłych. Nie zidentyfikowano specyficznych działań niepożądanych występujących wyłącznie u dzieci i młodzieży.¹⁴

Tabela działań niepożądanych leku Zinacef

Monitorowanie bezpieczeństwa po wprowadzeniu do obrotu

Istotnym elementem zapewnienia bezpieczeństwa farmakoterapii jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych, które wystąpiły po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania leku Zinacef. Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych.¹⁵

Dane kontaktowe:

• Adres: Al. Jerozolimskie 181C, 02-222 Warszawa
• Tel.: + 48 22 49 21 301
• Faks: + 48 22 49 21 309
• Strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl

Działania niepożądane można zgłaszać również bezpośrednio podmiotowi odpowiedzialnemu za wprowadzenie leku do obrotu.¹⁶