Właściwości farmakodynamiczne leku Trusopt

Trusopt (chlorowodorek dorzolamidu 20 mg/ml) należy do grupy farmakoterapeutycznej inhibitorów anhydrazy węglanowej, oznaczonej kodem ATC: S01EC03. Lek ten charakteryzuje się specyficznym mechanizmem działania i wykazuje skuteczność kliniczną zarówno u dorosłych, jak i w populacji pediatrycznej.¹

Mechanizm działania

Anhydraza węglanowa jest enzymem występującym w wielu tkankach organizmu, w tym w strukturach oka. U ludzi występuje w postaci licznych izoenzymów, spośród których najbardziej aktywnym jest anhydraza węglanowa II, znajdująca się głównie w krwinkach czerwonych, ale także w innych tkankach. Inhibicja aktywności tego enzymu w wyrostkach rzęskowych oka prowadzi do zmniejszenia wydzielania cieczy wodnistej, co skutkuje obniżeniem ciśnienia wewnątrzgałkowego.²

Trusopt zawiera chlorowodorek dorzolamidu, który jest silnym inhibitorem ludzkiej anhydrazy węglanowej II. Po miejscowym podaniu do oka, dorzolamid obniża podwyższone ciśnienie wewnątrzgałkowe, niezależnie od jego etiologii związanej z jaskrą. Należy podkreślić, że podwyższone ciśnienie wewnątrzgałkowe stanowi główny czynnik powodujący uszkodzenie nerwu wzrokowego i związaną z jaskrą utratę pola widzenia.³

Różnice w mechanizmie działania w porównaniu do innych leków przeciwjaskrowych

W odróżnieniu od leków zwężających źrenicę (miotyków), Trusopt zmniejsza ciśnienie wewnątrzgałkowe nie wywołując typowych dla miotyków działań niepożądanych, takich jak:⁴

• nocna ślepota
• kurcz akomodacji
• zwężenie źrenicy

Istotną zaletą dorzolamidu w porównaniu do miejscowo stosowanych leków beta-adrenolitycznych jest jego minimalny wpływ lub brak wpływu na częstość akcji serca i ciśnienie tętnicze.⁵

Należy zauważyć, że leki beta-adrenolityczne stosowane miejscowo również obniżają ciśnienie wewnątrzgałkowe poprzez redukcję wydzielania cieczy wodnistej oka, jednak ich mechanizm działania jest odmienny. Badania wykazały, że dodatkowe zastosowanie produktu leczniczego Trusopt do miejscowo stosowanego leku beta-adrenolitycznego powoduje bardziej znaczące obniżenie ciśnienia wewnątrzgałkowego. Podobny efekt obserwowano w przypadku terapii łączonej lekami beta-adrenolitycznymi i doustnymi inhibitorami anhydrazy węglanowej.⁶

Skuteczność kliniczna u pacjentów dorosłych

Skuteczność produktu Trusopt w obniżaniu ciśnienia wewnątrzgałkowego została potwierdzona w szeroko zakrojonych badaniach klinicznych z okresem obserwacji do jednego roku. Badania te obejmowały zarówno zastosowanie leku w monoterapii (trzy razy na dobę przy początkowym ciśnieniu wewnątrzgałkowym ≥23 mmHg), jak i jako leczenie uzupełniające w terapii beta-adrenolitykiem w postaci kropli do oczu (stosowanym dwa razy na dobę przy początkowym ciśnieniu wewnątrzgałkowym ≥22 mmHg).⁷

Zarówno w monoterapii, jak i w leczeniu uzupełniającym, Trusopt wykazywał znaczące obniżenie ciśnienia wewnątrzgałkowego utrzymujące się przez całą dobę, a efekt ten był stabilny podczas długotrwałego stosowania. Skuteczność leku w monoterapii długoterminowej była porównywalna do skuteczności betaksololu. W terapii skojarzonej z beta-adrenolitykami w postaci kropli do oczu, Trusopt powodował dodatkowe obniżenie ciśnienia wewnątrzgałkowego, podobne do tego osiąganego przy stosowaniu pilokarpiny 2% cztery razy na dobę.⁸

Skuteczność i bezpieczeństwo stosowania u dzieci i młodzieży

W celu oceny bezpieczeństwa stosowania produktu Trusopt u pacjentów pediatrycznych przeprowadzono trzymiesięczne, podwójnie maskowane, kontrolowane aktywnym lekiem, wieloośrodkowe badanie. Badanie objęło 184 pacjentów (w tym 122 przyjmujących dorzolamid) w wieku od 1 tygodnia do poniżej 6 lat z jaskrą lub podwyższonym ciśnieniem wewnątrzgałkowym (początkowe ciśnienie wewnątrzgałkowe >22 mmHg).¹⁰

• zespół Sturge-Webera
• dysgenezja mezodermalna rogówki i tęczówki
• afakia

Badanie przeprowadzono z podziałem pacjentów na kohorty wiekowe i grupy terapeutyczne:

*RŻ – roztwór żelowy

Około 70 pacjentów w obu kohortach wiekowych było leczonych przez co najmniej 61 dni, a około 50 pacjentów otrzymywało leczenie przez 81-100 dni.¹¹

W przypadku uzyskania niezadowalającej kontroli ciśnienia wewnątrzgałkowego po zastosowaniu monoterapii dorzolamidem lub tymololem w postaci żelu, modyfikowano schemat leczenia według następujących zasad:¹²

• u 30 pacjentów w wieku <2 lat wdrożono terapię skojarzoną obejmującą jednoczesne podawanie 0,25% tymololu w postaci żelu raz na dobę oraz 2% dorzolamidu trzy razy na dobę
• u 30 pacjentów w wieku ≥2 lat zastosowano jednoczesne podawanie 2% dorzolamidu oraz 0,5% tymololu dwa razy na dobę

Bezpieczeństwo stosowania u dzieci

Przeprowadzone badanie nie wykazało dodatkowych zagrożeń dla bezpieczeństwa stosowania leku u dzieci. Działania niepożądane związane z przyjmowaniem leku obserwowano u około 26% dzieci (20% w grupie przyjmującej dorzolamid w monoterapii). Większość z nich miała charakter miejscowy, niezbyt poważny i dotyczyła oczu:¹³

• piekący i kłujący ból oczu
• ból w miejscu wkroplenia
• ból oczu

U niewielkiego odsetka pacjentów (<4%) obserwowano obrzęk lub przymglenie rogówki. Częstość występowania reakcji miejscowych była porównywalna do częstości obserwowanej w grupie otrzymującej lek porównawczy.¹⁴

Istotnym aspektem bezpieczeństwa jest obserwacja, że po wprowadzeniu leku do obrotu raportowano występowanie kwasicy metabolicznej u bardzo młodych pacjentów, szczególnie z niedorozwojem lub upośledzeniem nerek.¹⁵

Skuteczność u dzieci

Wyniki dotyczące skuteczności stosowania leku u dzieci wskazują, że średnie obniżenie ciśnienia wewnątrzgałkowego w grupie otrzymującej dorzolamid jest porównywalne do efektu obserwowanego w grupie otrzymującej tymolol, pomimo zaobserwowania nieznacznie korzystniejszych wartości liczbowych dla tymololu.¹⁶

Należy zaznaczyć, że brak wyników długoterminowych badań trwających ponad 12 tygodni w populacji pediatrycznej.