Właściwości farmakodynamiczne
Torvalipin 10 mg

Właściwości farmakodynamiczne leku Torvalipin

Torvalipin (atorwastatyna) należy do grupy farmakoterapeutycznej leków zmniejszających stężenie lipidów, podgrupy inhibitorów reduktazy HMG-CoA, oznaczonej kodem ATC: C10A A05. Lek wykazuje działanie hipolipemizujące poprzez selektywne, kompetycyjne hamowanie aktywności reduktazy 3-hydroksy-3-metyloglutarylokoenzymu A (HMG-CoA), enzymu odpowiedzialnego za konwersję HMG-CoA do mewalonianu, który stanowi prekursor steroli, w tym cholesterolu.¹

Mechanizm działania

Atorwastatyna wpływa na metabolizm lipoprotein na wielu poziomach. W wątrobie trójglicerydy i cholesterol są wbudowywane w lipoproteiny VLDL (o bardzo małej gęstości) i transportowane do tkanek obwodowych przez osocze. Z lipoprotein VLDL powstają lipoproteiny LDL (o niskiej gęstości), które podlegają katabolizmowi głównie przez receptory LDL o wysokim powinowactwie.²

Mechanizm działania atorwastatyny polega na:

• Hamowaniu aktywności reduktazy HMG-CoA, co prowadzi do zahamowania syntezy cholesterolu w wątrobie³
• Zwiększeniu liczby receptorów wątrobowych LDL na powierzchni błony komórkowej hepatocytów, przyspieszając wchłanianie i katabolizm LDL⁴
• Zmniejszeniu tworzenia cząsteczek LDL oraz poprawie jakości krążących cząsteczek LDL⁵

Efekty kliniczne

Stosowanie atorwastatyny prowadzi do istotnej redukcji parametrów lipidowych:

• Cholesterolu całkowitego: 30%-46%⁶
• Cholesterolu LDL-C: 41%-61%⁷
• Apolipoproteiny B: 34%-50%⁸
• Triglicerydów: 14%-33%⁹
• Jednoczesne zwiększenie stężenia cholesterolu HDL-C oraz apolipoproteiny A1¹⁰

Efekty te potwierdzono w różnych populacjach pacjentów, w tym u osób z heterozygotyczną hipercholesterolemią rodzinną, niefamilijnymi postaciami hipercholesterolemii, hiperlipidemiami mieszanymi oraz u pacjentów z cukrzycą insulinoniezależną.¹¹

Udowodniono, że redukcja stężenia całkowitego cholesterolu, cholesterolu LDL-C i apolipoproteiny B prowadzi do zmniejszenia ryzyka incydentów sercowo-naczyniowych oraz śmiertelności z przyczyn sercowo-naczyniowych.¹²

Efekty w homozygotycznej hipercholesterolemii rodzinnej

Atorwastatyna wykazuje skuteczność również w redukcji stężenia cholesterolu LDL-C u pacjentów z homozygotyczną hipercholesterolemią rodzinną, którzy zazwyczaj nie reagują na konwencjonalne leki zmniejszające stężenie lipidów.¹³

W wieloośrodkowym, 8-tygodniowym otwartym badaniu prowadzonym z wykorzystaniem procedury „compassionate use”, z opcjonalną fazą dodatkową o zmiennej długości, wzięło udział 335 pacjentów, z czego u 89 zidentyfikowano homozygotyczną hipercholesterolemię rodzinną. W tej grupie zaobserwowano średnią procentową redukcję poziomu LDL-C wynoszącą około 20%. Pacjenci otrzymywali atorwastatynę w dawkach do 80 mg na dobę.¹⁴

Wpływ na miażdżycę

Wpływ intensywnego leczenia hipolipemizującego atorwastatyną na miażdżycę tętnic wieńcowych oceniano w badaniu REVERSAL (ang. Reversing Atherosclerosis with Aggressive Lipid-Lowering Study). W tym randomizowanym, wieloośrodkowym badaniu kontrolowanym z zastosowaniem podwójnie ślepej próby, porównywano skuteczność intensywnego leczenia atorwastatyną w dawce 80 mg ze standardowym leczeniem prawastatyną w dawce 40 mg u pacjentów z chorobą wieńcową.¹⁵

Do oceny zmian w blaszkach miażdżycowych wykorzystano ultrasonografię wewnątrznaczyniową (IVUS), wykonywaną podczas pierwszej wizyty oraz po 18 miesiącach leczenia u 502 pacjentów. Kluczowe wyniki badania:

• W grupie leczonej atorwastatyną (n=253) nie stwierdzono progresji miażdżycy¹⁶
• Mediana procentowej zmiany całkowitej objętości blaszek miażdżycowych w stosunku do wartości wyjściowych (główny punkt końcowy badania) wynosiła -0,4% (p=0,98) w grupie atorwastatyny i +2,7% (p=0,001) w grupie prawastatyny (n=249)¹⁷
• Różnica skuteczności między atorwastatyną a prawastatyną była statystycznie znamienna (p=0,02)¹⁸

W badaniu nie analizowano wpływu intensywnego leczenia hipolipemizującego na krążeniowe punkty końcowe, takie jak konieczność przeprowadzenia rewaskularyzacji, zawał mięśnia sercowego niezakończony zgonem czy zgon wieńcowy.¹⁹

Wpływ leczenia na parametry lipidowe porównano w obu grupach:

Powyższe wyniki uzyskano po stosowaniu atorwastatyny w dawce 80 mg, dlatego nie można ich ekstrapolować na mniejsze dawki leku. Profile bezpieczeństwa i tolerancji obu leków były porównywalne.<sup data-drug="Torvalipin" data-section="Właściwości farmakodynamiczne" title="W grupie leczonej atorwastatyną stężenie LDL-C zmniejszyło się z wartości wyjściowej wynoszącej średnio 3,98 mmol/L ± 0,7 (150 mg/dL ± 28) do wartości wynoszącej średnio 2,04 mmol/L ± 0,8 (78,9 mg/dL ± 30), a w grupie leczonej prawastatyną – z wartości wyjściowej wynoszącej średnio 3,89 mmol/L ± 0,7 (150 mg/dL ± 26) do wartości wynoszącej średnio 2,85 mmol/L ± 0,7 (110 mg/dL ± 26) (p<0,0001). Atorwastatyna powodowała też znamienne zmniejszenie średniego stężenia całkowitego cholesterolu o 34,1% (prawastatyna o -18,4%, p<0,0001), średniego stężenia TG o 20% (prawastatyna o -6,8%, p<0,0009) i średniego stężenia apolipoproteiny B o 39,1% (prawastatyna o – 22,0%, p<0,0001). Stosowanie atorwastatyny prowadziło do zwiększenia średniego stężenia HDL-C o 2,9% (po prawastatynę o 5,6%, wartość p nieznamienna statystycznie). W grupie leczonej atorwastatyną stwierdzono ponadto zmniejszenie stężenia CRP średnio o 36,4%, podczas gdy w grupie leczonej prawastatyną spadek ten wynosił średnio 5,2% (p20

W badaniu nie poddano ocenie wpływu intensywnego leczenia obniżającego stężenie lipidów za pomocą atorwastatyny na zachorowalność i śmiertelność z przyczyn sercowo-naczyniowych. Dlatego znaczenie kliniczne uzyskanych wyników z uwzględnieniem profilaktyki pierwotnej i wtórnej zdarzeń sercowo-naczyniowych pozostaje nieznane.²¹

Efekty w ostrym zespole wieńcowym

Skuteczność atorwastatyny w ostrym zespole wieńcowym oceniano w badaniu MIRACL (ang. Myocardial Ischemia Reduction with Aggressive Cholesterol Lowering). W tym profilaktycznym badaniu obserwacyjnym wzięło udział 3086 pacjentów z ostrym zespołem wieńcowym (zawał mięśnia sercowego bez załamka Q, niestabilna dławica piersiowa), których randomizowano do grupy otrzymującej atorwastatynę w dawce 80 mg (n=1538) lub placebo (n=1548).²²

Leczenie rozpoczynano w fazie ostrej po przyjęciu do szpitala i kontynuowano przez 16 tygodni. Zastosowanie atorwastatyny w dawce 80 mg na dobę wydłużało czas do osiągnięcia złożonego głównego punktu końcowego, co wskazywało na redukcję ryzyka o 16% (p=0,048). Złożony główny punkt końcowy obejmował:²³

• Zgon bez względu na przyczynę
• Zawał mięśnia sercowego niezakończony zgonem
• Zatrzymanie akcji serca zakończone udaną resuscytacją
• Dławica piersiowa z cechami niedokrwienia mięśnia sercowego wymagająca hospitalizacji

Do zmniejszenia ryzyka złożonego punktu końcowego najbardziej przyczyniło się ograniczenie częstości ponownych hospitalizacji z powodu dławicy piersiowej z cechami niedokrwienia mięśnia sercowego o 26% (p=0,018). W przypadku pozostałych drugorzędowych punktów końcowych nie odnotowano istotnych różnic między grupą otrzymującą atorwastatynę i grupą otrzymującą placebo (łącznie – placebo: 22,2%, atorwastatyna: 22,4%).²⁴

Profil bezpieczeństwa stosowania atorwastatyny w badaniu MIRACL był zgodny z profilem opisanym w charakterystyce produktu leczniczego.²⁵