Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Thalidomide Accord 50 mg

Wpływ talidomidu na płodność, ciążę i laktację

Talidomid (Thalidomide Accord, 50 mg) jest substancją o szczególnych właściwościach, które wymagają specjalnego podejścia w kontekście płodności, ciąży i laktacji. Jako lekarz, powinien Pan/Pani zachować szczególną ostrożność przy przepisywaniu tego leku pacjentkom w wieku rozrodczym oraz pacjentom płci męskiej, których partnerki mogą zajść w ciążę.¹

Działanie teratogenne talidomidu

Należy podkreślić, że talidomid jest substancją o silnym działaniu teratogennym. Powoduje często występujące (około 30%), poważne i zagrażające życiu wady wrodzone. Wśród najczęstszych wad wrodzonych, które mogą wystąpić u płodu po ekspozycji na talidomid, są:²

• Ektromelia (amelia, fokomelia, hemimelia) kończyn górnych i/lub dolnych
• Mikrocja z niedrożnością lub brakiem zewnętrznego przewodu słuchowego
• Uszkodzenia ucha środkowego lub wewnętrznego (rzadziej)
• Uszkodzenia oczu (wrodzony brak oczu, małoocze)
• Wrodzona choroba serca
• Nieprawidłowy rozwój nerek

Poza wymienionymi powyżej, opisywano także inne, rzadziej występujące wady. Z uwagi na ciężkie działanie teratogenne, stosowanie talidomidu w ciąży jest absolutnie przeciwwskazane.³

Postępowanie u kobiet mogących zajść w ciążę

Kobiety w wieku rozrodczym, u których planujemy wdrożenie leczenia talidomidem, muszą stosować skuteczną metodę antykoncepcji przez określony czas:⁴

1. Co najmniej 4 tygodnie przed rozpoczęciem leczenia
2. Podczas całego leczenia, włączając w to okresy przerwania dawkowania
3. Co najmniej 4 tygodnie po zakończeniu leczenia

W sytuacji, gdy kobieta leczona talidomidem zajdzie w ciążę, należy natychmiast przerwać terapię. Pacjentkę należy pilnie skierować do lekarza specjalisty lub lekarza z doświadczeniem w teratologii w celu przeprowadzenia badań i uzyskania specjalistycznej porady.⁵

Postępowanie u pacjentów płci męskiej

Ze względu na wykrycie talidomidu w nasieniu, wszyscy pacjenci płci męskiej przyjmujący talidomid muszą stosować prezerwatywy podczas stosunków seksualnych z kobietą w ciąży lub mogącą zajść w ciążę, która nie stosuje skutecznej antykoncepcji. Zasada ta obowiązuje:⁶

1. Przez cały okres terapii
2. W okresach przerwania dawkowania
3. Przez co najmniej 7 dni po zakończeniu leczenia

Ważne jest, aby poinformować pacjenta, że zalecenie to dotyczy również mężczyzn po zabiegu wazektomii. Jeżeli partnerka pacjenta płci męskiej przyjmującego talidomid zajdzie w ciążę, należy ją skierować do teratologa lub lekarza specjalizującego się w teratologii w celu przeprowadzenia oceny i uzyskania specjalistycznej porady.⁷

Wpływ na karmienie piersią

Nie ma wystarczających danych klinicznych dotyczących przenikania talidomidu do mleka kobiecego. Jednakże badania na modelach zwierzęcych wykazały, że talidomid przenika do mleka. Z tego względu należy bezwzględnie przerwać karmienie piersią podczas leczenia talidomidem.⁸

Wpływ na płodność

Badania przeprowadzone na królikach nie wykazały istotnego wpływu talidomidu na wskaźniki płodności zarówno u samic, jak i samców. Należy jednak zwrócić uwagę, że u samców królików obserwowano zwyrodnienie jąder, co może wskazywać na potencjalny wpływ leku na męski układ rozrodczy.⁹

Program Zapobiegania Ciąży

Należy podkreślić, że talidomid może być stosowany u kobiet mogących zajść w ciążę tylko wtedy, gdy spełnione są wszystkie warunki Programu Zapobiegania Ciąży. Jest to obligatoryjny program mający na celu wyeliminowanie ryzyka ekspozycji płodu na talidomid. Jako lekarz prowadzący, ma Pan/Pani obowiązek dokładnie wyjaśnić pacjentce wszystkie aspekty tego programu oraz upewnić się, że pacjentka w pełni rozumie ryzyko związane z przyjmowaniem leku.¹⁰

Niezależnie od płci pacjenta, należy dokładnie omówić wszystkie aspekty związane z potencjalnym wpływem talidomidu na płodność, ciążę i laktację, oraz upewnić się, że pacjent/pacjentka w pełni rozumie ryzyko i konieczność stosowania odpowiednich środków zapobiegawczych.