Znaczenie teriflunomidu dla zdrowia reprodukcyjnego

Teriflunomid (Teriflunomide G.L. Pharma, 14 mg, tabletki powlekane) jest lekiem stosowanym w leczeniu stwardnienia rozsianego, którego stosowanie wymaga szczególnej uwagi w kontekście płodności, ciąży i laktacji. Znajomość pełnego profilu bezpieczeństwa tego preparatu jest niezbędna podczas konsultacji lekarskiej z pacjentkami w wieku rozrodczym oraz planującymi ciążę. Niniejszy artykuł przedstawia szczegółowe informacje, które lekarz powinien przekazać pacjentkom stosującym teriflunomid.¹

Przeciwwskazania w ciąży i podczas karmienia piersią

Teriflunomid jest bezwzględnie przeciwwskazany zarówno w okresie ciąży, jak i podczas karmienia piersią. Badania przedkliniczne wykazały szkodliwy wpływ substancji na reprodukcję, a lek może spowodować występowanie ciężkich wad wrodzonych, jeśli jest podawany w okresie ciąży. Istnieją jedynie ograniczone dane dotyczące stosowania teriflunomidu u kobiet w okresie ciąży, jednak przeciwwskazanie to ma charakter bezwzględny ze względu na potencjalne ryzyko teratogenne.²

W odniesieniu do karmienia piersią, badania na modelach zwierzęcych wykazały przenikanie teriflunomidu do mleka. Z tego powodu stosowanie leku jest przeciwwskazane u kobiet karmiących piersią, aby uniknąć potencjalnego narażenia niemowlęcia na działanie tej substancji aktywnej.³

Antykoncepcja podczas leczenia teriflunomidem

Kobiety w wieku rozrodczym muszą stosować skuteczną metodę antykoncepcji nie tylko podczas leczenia teriflunomidem, ale również po jego zakończeniu, aż do momentu kiedy stężenie leku w osoczu spadnie poniżej 0,02 mg/L. Pacjentki powinny być poinformowane o konieczności konsultacji z lekarzem prowadzącym przed podjęciem decyzji o zaprzestaniu stosowania antykoncepcji lub zmianie metody antykoncepcyjnej w tym okresie.⁴

Edukacja młodych pacjentek

Szczególnie istotne jest, aby dziewczynki leczone teriflunomidem oraz ich rodzice/opiekunowie byli poinformowani o konieczności niezwłocznego skontaktowania się z lekarzem prowadzącym w przypadku wystąpienia pierwszej miesiączki. Ten moment wymaga ponownej oceny stosowania leku oraz wdrożenia odpowiednich środków zapobiegających ciąży.⁵

Kompleksowa edukacja pacjentek w wieku rozrodczym

Nowym pacjentkom w wieku rozrodczym lekarz powinien udzielić szczegółowych porad dotyczących skutecznych metod antykoncepcji oraz poinformować je o potencjalnym ryzyku dla płodu. W uzasadnionych przypadkach należy rozważyć skierowanie pacjentki na konsultację ginekologiczną w celu doboru optymalnej metody antykoncepcji.⁶

Postępowanie w przypadku podejrzenia ciąży

Każda pacjentka leczona teriflunomidem musi zostać pouczona, że w przypadku opóźnienia miesiączki lub jakiegokolwiek innego podejrzenia ciąży, należy:⁷

1. Natychmiast przerwać stosowanie produktu leczniczego Teriflunomide G.L. Pharma
2. Bezzwłocznie powiadomić lekarza prowadzącego
3. Wykonać test ciążowy w celu potwierdzenia lub wykluczenia ciąży

W przypadku potwierdzenia ciąży, lekarz i pacjentka muszą przeprowadzić szczegółową rozmowę dotyczącą ryzyka dla płodu. Należy podkreślić, że szybkie zmniejszenie stężenia teriflunomidu we krwi poprzez zastosowanie procedury przyspieszonej eliminacji, zwłaszcza przy pierwszym opóźnieniu miesiączki, może potencjalnie zmniejszyć ryzyko dla płodu.⁸

Planowanie ciąży u pacjentek leczonych teriflunomidem

U kobiet leczonych teriflunomidem, które planują ciążę, należy zastosować następującą procedurę:⁹

1. Przerwać stosowanie teriflunomidu
2. Przeprowadzić procedurę przyspieszonej eliminacji leku (opisaną poniżej)
3. Monitorować stężenie teriflunomidu w osoczu aż do osiągnięcia wartości poniżej 0,02 mg/L

Bez zastosowania procedury przyspieszonej eliminacji, stężenie teriflunomidu w osoczu może przekraczać 0,02 mg/L średnio przez 8 miesięcy, a u niektórych pacjentek nawet do 2 lat. Dlatego konieczne jest oznaczenie stężenia leku w osoczu przed podjęciem próby zajścia w ciążę.¹⁰

Weryfikacja stężenia teriflunomidu przed koncepcją

Po ustaleniu, że stężenie teriflunomidu w osoczu spadło poniżej 0,02 mg/L, konieczne jest ponowne oznaczenie stężenia po upływie co najmniej 14 dni. Tylko w przypadku gdy oba wyniki potwierdzają stężenie poniżej 0,02 mg/L, można uznać, że nie występuje ryzyko teratogenne dla płodu.¹¹

W celu uzyskania szczegółowych informacji na temat metodologii badania próbek należy skontaktować się z podmiotem odpowiedzialnym lub jego lokalnym przedstawicielem.¹²

Procedura przyspieszonej eliminacji teriflunomidu

Po przerwaniu leczenia teriflunomidem, w celu przyspieszenia eliminacji leku z organizmu, można zastosować jedną z następujących procedur:¹³

Nawet po zastosowaniu procedury przyspieszonej eliminacji, konieczna jest weryfikacja stężenia leku za pomocą dwóch oddzielnych badań przeprowadzonych w odstępie co najmniej 14 dni. Ponadto wymagane jest zachowanie okresu oczekiwania wynoszącego minimum 1,5 miesiąca między pierwszym pomiarem stężenia poniżej 0,02 mg/L a planowanym zapłodnieniem.¹⁴

Wpływ na antykoncepcję hormonalną

Należy podkreślić, że zarówno cholestyramina, jak i węgiel aktywny mogą wpływać na wchłanianie estrogenów i progestagenów, co może obniżać skuteczność doustnych środków antykoncepcyjnych podczas procedury przyspieszonej eliminacji. Z tego względu zaleca się stosowanie alternatywnych metod antykoncepcji w tym okresie.¹⁵

Wpływ teriflunomidu na płodność

Płodność u mężczyzn

Ryzyko przenoszenia teriflunomidu przez męski układ rozrodczy, który mógłby mieć toksyczny wpływ na zarodek lub płód, jest uznawane za niewielkie. Na podstawie wyników badań przedklinicznych nie przewiduje się negatywnego wpływu na płodność mężczyzn stosujących ten lek.¹⁶

Płodność u kobiet

Wyniki badań na zwierzętach nie wykazały wpływu teriflunomidu na płodność. Pomimo braku danych dotyczących ludzi, nie przewiduje się negatywnego wpływu teriflunomidu na płodność kobiet.¹⁷