Działania niepożądane leku Sitagliptin + Metformin hydrochloride Grindeks

Produkt leczniczy Sitagliptin + Metformin hydrochloride Grindeks, zawierający sytagliptynę w dawce 50 mg i metforminę chlorowodorek w dawce 850 mg lub 1000 mg, charakteryzuje się określonym profilem bezpieczeństwa. Pomimo braku prowadzenia badań klinicznych tego konkretnego produktu wykazano biorownoważność obu substancji czynnych, co umożliwia szczegółową analizę potencjalnych działań niepożądanych.¹

Podsumowanie profilu bezpieczeństwa

W trakcie stosowania produktu zgłaszano występowanie poważnych działań niepożądanych, takich jak zapalenie trzustki i reakcje nadwrażliwości. Hipoglikemia była obserwowana szczególnie często w przypadku leczenia skojarzonego z pochodnymi sulfonylomocznika (13,8%) oraz insuliną (10,9%).²

Działania niepożądane obu substancji czynnych

Działania niepożądane leku mogą dotyczyć wielu układów i narządów organizmu. Częstość ich występowania definiuje się następująco: bardzo często (≥1/10), często (≥1/100 do <1/10), niezbyt często (≥1/1000 do <1/100), rzadko (≥1/10 000 do <1/1000), bardzo rzadko (<1/10 000) oraz częstość nieznana (nie może być określona na podstawie dostępnych danych).³

* Działania niepożądane zgłaszane po wprowadzeniu produktu leczniczego do obrotu.
† Patrz punkt 4.4 ChPL.
‡ Patrz Badanie bezpieczeństwa sercowo-naczyniowego TECOS.

Wzrost częstości działań niepożądanych w leczeniu skojarzonym

Niektóre działania niepożądane występują z większą częstotliwością, gdy sytagliptyna i metformina stosowane są w skojarzeniu z innymi lekami przeciwcukrzycowymi. Dotyczy to następujących sytuacji:⁴

• Hipoglikemia – występuje bardzo często w leczeniu skojarzonym z pochodnymi sulfonylomocznika lub insuliną⁵
• Zaparcia – często przy stosowaniu z pochodnymi sulfonylomocznika⁶
• Obrzęki obwodowe – często przy stosowaniu z pioglitazonem⁷
• Ból głowy i suchość w ustach – niezbyt często przy stosowaniu z insuliną⁸

Specyficzne działania niepożądane sytagliptyny

W badaniach klinicznych porównujących sytagliptynę w monoterapii (100 mg raz na dobę) z placebo zaobserwowano następujące działania niepożądane:⁹

• Ból głowy
• Hipoglikemia
• Zaparcia
• Zawroty głowy

Ponadto zgłaszano występowanie zakażeń górnych dróg oddechowych i zapalenia błony śluzowej nosogardła (częstość co najmniej 5%), a także zapalenia kości i stawów oraz bólu kończyn (niezbyt często, z częstością >0,5% większą u pacjentów leczonych sytagliptyną).¹⁰

Specyficzne działania niepożądane metforminy

Działania niepożądane metforminy dotyczą głównie układu pokarmowego i były zgłaszane bardzo często zarówno w badaniach klinicznych, jak i po wprowadzeniu leku do obrotu.¹¹ Najczęściej występujące działania niepożądane obejmują:

• Nudności
• Wymioty
• Biegunka
• Ból brzucha
• Utrata apetytu

Wymienione objawy żołądkowo-jelitowe pojawiają się najczęściej na początku leczenia i w większości przypadków ustępują samoistnie.¹²

Inne działania niepożądane związane ze stosowaniem metforminy to:¹³

• Metaliczny posmak w ustach (często)
• Kwasica mleczanowa (bardzo rzadko)
• Zaburzenia czynności wątroby (bardzo rzadko)
• Zapalenie wątroby (bardzo rzadko)
• Pokrzywka, rumień i świąd (bardzo rzadko)

Długotrwałe leczenie metforminą może prowadzić do zmniejszenia wchłaniania witaminy B12, co bardzo rzadko może skutkować istotnym klinicznie niedoborem tej witaminy (np. niedokrwistość megaloblastyczna).¹⁴

Działania niepożądane u dzieci i młodzieży

Profil działań niepożądanych u dzieci i młodzieży w wieku 10-17 lat z cukrzycą typu 2 leczonych sytagliptyną w skojarzeniu z metforminą jest zasadniczo porównywalny z profilem obserwowanym u dorosłych.¹⁵ Warto jednak podkreślić, że stosowanie sytagliptyny u dzieci i młodzieży niezależnie od przyjmowania lub nieprzyjmowania insuliny podstawowej wiązało się ze zwiększonym ryzykiem hipoglikemii.¹⁶

Badanie bezpieczeństwa sercowo-naczyniowego TECOS

W badaniu TECOS (Trial Evaluating Cardiovascular Outcomes with Sitagliptin) oceniono wpływ sytagliptyny na układ sercowo-naczyniowy u 7332 pacjentów leczonych sytagliptyną oraz u 7339 pacjentów otrzymujących placebo.¹⁷ Dawka sytagliptyny wynosiła 100 mg na dobę (lub 50 mg na dobę w przypadku pacjentów z eGFR ≥30 i <50 mL/min/1,73 m²). Obie metody leczenia stosowano jednocześnie ze standardowym leczeniem dostosowanym do regionalnych docelowych wartości HbA₁c i czynników ryzyka sercowo-naczyniowego.¹⁸

W badaniu nie zaobserwowano istotnych różnic w częstości występowania ciężkich działań niepożądanych między grupą otrzymującą sytagliptynę a grupą placebo.¹⁹

Analizując ryzyko hipoglikemii w zależności od schematu leczenia w momencie rozpoczęcia badania stwierdzono:²⁰

• U pacjentów stosujących insulinę i/lub sulfonylomocznik: częstość ciężkiej hipoglikemii wynosiła 2,7% w grupie sytagliptyny i 2,5% w grupie placebo
• U pacjentów niestosujących insuliny i/lub sulfonylomocznika: częstość ciężkiej hipoglikemii wynosiła 1,0% w grupie sytagliptyny i 0,7% w grupie placebo

Częstość występowania obiektywnie potwierdzonych przypadków zapalenia trzustki wynosiła 0,3% w grupie pacjentów leczonych sytagliptyną i 0,2% w grupie pacjentów otrzymujących placebo.²¹

Zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych

Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych, ponieważ umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania tego produktu leczniczego.²² Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych: Al. Jerozolimskie 181C, 02-222 Warszawa, tel.: 22 49-21-301, fax: 22 49-21-309, strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl²³

Niebezpieczeństwa związane z działaniami niepożądanymi leku Sitagliptin + Metformin hydrochloride Grindeks

Zagrożenia związane z układem pokarmowym

Działania niepożądane ze strony układu pokarmowego stanowią najczęstszą grupę powikłań związaną ze stosowaniem leku Sitagliptin + Metformin hydrochloride Grindeks. Szczególną uwagę należy zwrócić na zapalenie trzustki, które może przyjmować postać ostrego zapalenia trzustki, a nawet martwiczego i krwotocznego zapalenia trzustki.²⁴ Powikłania te, choć występują z nieznaną częstością, mogą mieć przebieg zagrażający życiu i wymagać natychmiastowej interwencji medycznej.

Ryzyko hipoglikemii

Hipoglikemia stanowi istotne zagrożenie, zwłaszcza przy stosowaniu leku w skojarzeniu z pochodnymi sulfonylomocznika lub insuliną, kiedy występuje bardzo często.²⁵ Szczególnie zagrożone są dzieci i młodzież, u których stosowanie sytagliptyny wiąże się ze zwiększonym ryzykiem hipoglikemii, niezależnie od stosowania insuliny podstawowej.²⁶ Ciężka hipoglikemia wymaga natychmiastowej interwencji medycznej.

Reakcje nadwrażliwości

Wśród poważnych działań niepożądanych wymienia się reakcje nadwrażliwości, w tym odpowiedzi anafilaktyczne, które mogą mieć przebieg zagrażający życiu.²⁷ Objawy mogą obejmować obrzęk naczynioruchowy, wysypkę, pokrzywkę i zapalenie naczyń skóry. Szczególnie niebezpieczne mogą być złuszczające choroby skóry, w tym zespół Stevensa-Johnsona.²⁸

Powikłania dotyczące nerek

Stosowanie leku może prowadzić do zaburzeń czynności nerek, a nawet ostrej niewydolności nerek.²⁹ U pacjentów z wyjściowo upośledzoną funkcją nerek należy zachować szczególną ostrożność i regularnie monitorować parametry nerkowe.

Powikłania dotyczące układu oddechowego

Śródmiąższowa choroba płuc stanowi rzadkie, ale potencjalnie poważne powikłanie.³⁰ Objawy obejmujące duszność, kaszel nieproduktywny i ogólne złe samopoczucie powinny skłonić do przerwania leczenia i przeprowadzenia szczegółowej diagnostyki.

Powikłania związane z przewlekłym stosowaniem metforminy

Długotrwałe leczenie metforminą może prowadzić do zmniejszenia wchłaniania witaminy B12, co bardzo rzadko może skutkować istotnym klinicznie niedoborem tej witaminy, prowadzącym do niedokrwistości megaloblastycznej.³¹ U pacjentów długotrwale stosujących metforminę należy rozważyć okresowe monitorowanie poziomu witaminy B12.

Powikłania hepatologiczne

Bardzo rzadko metformina może powodować zaburzenia czynności wątroby i zapalenie wątroby.³² W przypadku wystąpienia objawów sugerujących uszkodzenie wątroby należy przerwać leczenie i wykonać badania diagnostyczne.

Kwasica mleczanowa

Kwasica mleczanowa jest bardzo rzadkim, ale poważnym powikłaniem metabolicznym związanym ze stosowaniem metforminy.³³ Stan ten charakteryzuje się wysoką śmiertelnością, dlatego wymaga natychmiastowego rozpoznania i leczenia.