Działania niepożądane
Rivaroxaban Intas 15 mg
Rywaroksaban, oceniany w 13 badaniach klinicznych fazy III obejmujących 53 103 dorosłych oraz w badaniach pediatrycznych z udziałem 412 młodych pacjentów, wykazuje profil bezpieczeństwa z dominującymi działaniami niepożądanymi związanymi z krwawieniami. Najczęściej obserwowane powikłania to krwawienia z nosa (4,5%) oraz z przewodu pokarmowego (3,8%). Częstość krwawień i niedokrwistości różni się w zależności od wskazań klinicznych, dawkowania i czasu terapii, np. w profilaktyce żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej u dorosłych po aloplastyce stawu biodrowego lub kolanowego krwawienia występowały u 6,8% pacjentów, a niedokrwistość u 5,9%. Ryzyko krwawień jest zwiększone u pacjentów z niekontrolowanym ciężkim nadciśnieniem tętniczym oraz u osób stosujących jednocześnie inne leki wpływające na hemostazę. Monitorowanie parametrów laboratoryjnych, takich jak hemoglobina i hematokryt, jest zalecane w celu wykrywania utajonych krwawień i oceny ich klinicznego znaczenia.
Działania niepożądane rywaroksabanu – profil bezpieczeństwa
Bezpieczeństwo stosowania rywaroksabanu zostało szczegółowo ocenione w trzynastu badaniach klinicznych fazy III z udziałem 53 103 dorosłych pacjentów oraz w badaniach pediatrycznych (dwa badania fazy II i jedno fazy III) obejmujących 412 młodych pacjentów. Czas obserwacji w tych badaniach był zróżnicowany i wynosił od 39 dni w przypadku profilaktyki żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej do 47 miesięcy w przypadku profilaktyki zdarzeń zakrzepowych u pacjentów z chorobą wieńcową lub chorobą tętnic obwodowych.1
Najczęstsze działania niepożądane
Działania niepożądane związane z krwawieniem stanowią najczęściej zgłaszane powikłania terapii rywaroksabanem. Wśród nich najczęściej raportowano krwawienia z nosa (4,5%) oraz krwotoki z przewodu pokarmowego (3,8%). Częstość występowania powikłań krwotocznych jest zróżnicowana w zależności od wskazania klinicznego, dawkowania oraz czasu trwania terapii.2
Mechanizm powstawania krwawień
Powikłania krwotoczne podczas stosowania rywaroksabanu wynikają z jego farmakologicznego mechanizmu działania. Lek może zwiększać ryzyko utajonego lub jawnego krwawienia z dowolnej tkanki lub narządu, co może prowadzić do niedokrwistości pokrwotocznej. Objawy podmiotowe, przedmiotowe oraz nasilenie krwawienia (włącznie z możliwością zgonu) zależą od lokalizacji oraz intensywności lub rozległości krwawienia i/lub niedokrwistości.3
W badaniach klinicznych zaobserwowano, że podczas długotrwałego leczenia rywaroksabanem w porównaniu z terapią antagonistami witaminy K (VKA) częściej występowały krwawienia z błon śluzowych, takie jak:
- krwawienia z nosa
- krwawienia z dziąseł
- krwawienia z przewodu pokarmowego
- krwawienia z układu moczowo-płciowego (w tym nieprawidłowe krwawienia z pochwy i nadmierne krwawienia miesiączkowe)
Częściej obserwowano również przypadki niedokrwistości. W związku z tym, poza odpowiednim nadzorem klinicznym, monitorowanie parametrów laboratoryjnych (hemoglobina/hematokryt) może być przydatne w wykrywaniu utajonych krwawień i określaniu klinicznego znaczenia jawnych krwawień.4
Grupy zwiększonego ryzyka krwawień
Istnieją określone grupy pacjentów, u których ryzyko wystąpienia krwawień może być podwyższone. Należą do nich:
- pacjenci z niekontrolowanym ciężkim nadciśnieniem tętniczym
- pacjenci jednocześnie stosujący inne leki wpływające na hemostazę
U kobiet krwawienia miesiączkowe mogą mieć większe nasilenie i/lub trwać dłużej. Typowe objawy powikłań krwotocznych obejmują: osłabienie, bladość, zawroty głowy, ból głowy, obrzęki o nieznanej przyczynie, duszność oraz wstrząs o nieznanej etiologii.5
W niektórych przypadkach, jako następstwo niedokrwistości, obserwowano objawy niedokrwienia mięśnia sercowego, takie jak ból w klatce piersiowej czy dławica piersiowa.6
Powikłania wtórne krwawień
Dla rywaroksabanu zgłaszano znane wtórne powikłania ciężkiego krwawienia, takie jak:
- zespół ciasnoty przedziałów powięziowych – stan nagłego wzrostu ciśnienia w zamkniętej przestrzeni anatomicznej, prowadzący do zaburzeń ukrwienia tkanek
- niewydolność nerek – spowodowana obniżoną perfuzją
Podczas oceny stanu każdego pacjenta leczonego przeciwzakrzepowo należy zawsze uwzględniać możliwość wystąpienia krwawienia.7
Szczegółowe zestawienie działań niepożądanych
Poniższa tabela prezentuje częstość występowania krwawień i niedokrwistości u pacjentów leczonych rywaroksabanem w zakończonych badaniach klinicznych fazy III, z podziałem na wskazania kliniczne.
| Wskazanie kliniczne | Krwawienia | Niedokrwistość |
|---|---|---|
| Profilaktyka ŻChZZ u dorosłych pacjentów po aloplastyce stawu biodrowego lub kolanowego | 6,8% pacjentów | 5,9% pacjentów |
| Profilaktyka ŻChZZ u pacjentów hospitalizowanych z powodów niechirurgicznych | 12,6% pacjentów | 2,1% pacjentów |
| Leczenie ZŻG, ZP i profilaktyka nawrotów | 23% pacjentów | 1,6% pacjentów |
| Leczenie ŻChZZ i profilaktyka nawrotów ŻChZZ u dzieci i młodzieży | 39,5% pacjentów | 4,6% pacjentów |
| Profilaktyka udaru i zatorowości obwodowej w migotaniu przedsionków niezwiązanym z wadą zastawkową | 28 na 100 pacjentolat | 2,5 na 100 pacjentolat |
| Profilaktyka zdarzeń zakrzepowych po ostrym zespole wieńcowym (OZW) | 22 na 100 pacjentolat | 1,4 na 100 pacjentolat |
| Profilaktyka zdarzeń zakrzepowych u pacjentów z CAD/PAD | 6,7 na 100 pacjentolat | 0,15 na 100 pacjentolat* |
* W badaniu COMPASS odnotowano niewielką częstość występowania niedokrwistości ze względu na selektywne podejście do zbierania zdarzeń niepożądanych.
8
Pełna lista działań niepożądanych rywaroksabanu
Poniższa tabela przedstawia kompletne zestawienie działań niepożądanych rywaroksabanu z uwzględnieniem częstości ich występowania. Klasyfikacja działań niepożądanych oparta jest na częstości występowania zgodnie z konwencją MedDRA:
| Klasyfikacja układów i narządów | Działanie niepożądane | Częstość występowania |
|---|---|---|
| Zaburzenia krwi i układu chłonnego | Niedokrwistość (w tym wynik odpowiedniego parametru laboratoryjnego) | Często |
| Nadpłytkowość (w tym zwiększenie liczby płytek krwi) | Często | |
| Trombocytopenia | Często | |
| Zaburzenia układu immunologicznego | Reakcja alergiczna, alergiczne zapalenie skóry, obrzęk naczynioruchowy i obrzęk alergiczny | Niezbyt często |
| Reakcja anafilaktyczna, w tym wstrząs anafilaktyczny | Rzadko | |
| Zaburzenia układu nerwowego | Zawroty głowy, ból głowy | Często |
| Krwotok mózgowy i śródczaszkowy, omdlenie | Niezbyt często | |
| Zaburzenia oka | Krwotok oczny (w tym krwotok podspojówkowy) | Bardzo rzadko |
| Zaburzenia serca | Tachykardia | Częstość nieznana |
| Zaburzenia naczyniowe | Niedociśnienie tętnicze, krwiak | Często |
| Zaburzenia układu oddechowego, klatki piersiowej i śródpiersia | Krwawienie z nosa | Często |
| Krwioplucie | Niezbyt często | |
| Zaburzenia żołądka i jelit | Krwawienie z dziąseł | Często |
| Krwotok z przewodu pokarmowego (w tym krwotok z odbytnicy) | Często | |
| Bóle brzucha oraz żołądka i jelit, niestrawność, nudności, zaparcie, biegunka, wymioty | Często | |
| Suchość błony śluzowej jamy ustnej | Niezbyt często | |
| Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych | Zwiększenie aktywności aminotransferaz | Często |
| Zaburzenia czynności wątroby, zwiększenie stężenia bilirubiny, zwiększenie aktywności fosfatazy alkalicznej, zwiększenie aktywności GGTP | Niezbyt często | |
| Żółtaczka, zwiększenie stężenia sprzężonej bilirubiny (z lub bez towarzyszącego zwiększenia aktywności AlAT) | Rzadko | |
| Cholestaza, zapalenie wątroby (w tym uszkodzenie komórek wątroby) | Rzadko | |
| Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej | Świąd (w tym niezbyt częste przypadki świądu uogólnionego), wysypka, siniaczenie, krwotok skórny i podskórny, pokrzywka | Często |
| Zaburzenia mięśniowo-szkieletowe i tkanki łącznej | Zespół Stevensa-Johnsona lub toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, zespół DRESS | Częstość nieznana |
| Ból kończyny | Często | |
| Wylew krwi do stawu, krwawienie domięśniowe, zespół ciasnoty przedziałów powięziowych wtórny do krwawienia | Rzadko | |
| Zaburzenia nerek i dróg moczowych | Krwotok z układu moczowo-płciowego (w tym krwiomocz i nadmierne krwawienie miesiączkowe), zaburzenie czynności nerek (w tym zwiększenie stężenia kreatyniny we krwi, zwiększenie stężenia mocznika we krwi) | Często |
| Niewydolność nerek/ostra niewydolność nerek wtórna do krwawienia wystarczającego do spowodowania hipoperfuzji | Częstość nieznana | |
| Zaburzenia ogólne i stany w miejscu podania | Gorączka | Często |
| Obrzęk obwodowy, złe samopoczucie ogólne (w tym niemoc), obniżenie siły i energii (w tym zmęczenie i astenia) | Często | |
| Zwiększenie aktywności LDH, zwiększenie aktywności lipazy, zwiększenie aktywności amylazy | Niezbyt często | |
| Krwotok po zabiegu medycznym (w tym niedokrwistość pooperacyjna i krwotok z rany), stłuczenie, wydzielina z rany | Często | |
| Urazy, zatrucia i powikłania po zabiegach | Obrzęk miejscowy | Rzadko |
| Zaburzenia naczyniowe | Naczyniowy tętniak rzekomy | Częstość nieznana |
9
Postępowanie w przypadku wystąpienia działań niepożądanych
W przypadku podejrzenia działania niepożądanego rywaroksabanu istotne jest jego odpowiednie zgłoszenie, co umożliwia ciągłe monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania tego leku. Personel medyczny powinien zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych.10
Dane kontaktowe do zgłaszania działań niepożądanych:
Departament Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych
Urząd Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych
Al. Jerozolimskie 181C
02-222 Warszawa
Tel.: + 48 22 49 21 301
Faks: + 48 22 49 21 309
Strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl
Działania niepożądane można zgłaszać również bezpośrednio do podmiotu odpowiedzialnego za wprowadzenie leku do obrotu.11
Kolejne rozdziały
Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.
Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.
- Dawkowanie i sposób podawania
- Działania niepożądane
- Interakcje leku
- Profil bezpieczeństwa leku
- Przeciwwskazania
- Przedawkowanie
- Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
- Skład i postać leku
- Specjalne ostrzeżenia
- Właściwości farmakodynamiczne
- Właściwości farmakokinetyczne
- Wpływ na płodność, ciążę i laktację
- Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn
- Wskazania do stosowania