Przeciwwskazania stosowania leku. Kiedy i w jakich warunkach odradzić pacjentowi stosowanie tego leku?

Rywaroksaban, dostępny w postaci tabletek powlekanych zawierających 10 mg substancji czynnej, jest lekiem przeciwzakrzepowym, którego stosowanie wiąże się z szeregiem istotnych przeciwwskazań. Należy je dokładnie przeanalizować przed rozpoczęciem terapii, aby zminimalizować ryzyko wystąpienia poważnych działań niepożądanych, zwłaszcza krwawień.¹

Nadwrażliwość na składniki preparatu

Stosowanie rywaroksabanu jest przeciwwskazane u pacjentów z nadwrażliwością na substancję czynną (rywaroksaban) lub na którąkolwiek substancję pomocniczą zawartą w preparacie. Należy zwrócić uwagę, że tabletki zawierają 25,0 mg laktozy jednowodnej, co może stanowić problem u pacjentów z nietolerancją tego cukru.²

Czynne krwawienia o znaczeniu klinicznym

Rywaroksabanu nie należy stosować u pacjentów z czynnym krwawieniem o znaczeniu klinicznym. Jest to bezwzględne przeciwwskazanie ze względu na mechanizm działania leku, który poprzez hamowanie kaskady krzepnięcia może nasilać istniejące krwawienie.³

Stany zwiększonego ryzyka krwawień

Szczególną ostrożność należy zachować w przypadku pacjentów ze stanami predysponującymi do wystąpienia poważnych krwawień. Rywaroksaban jest przeciwwskazany w przypadku nieprawidłowości i stanów stanowiących znaczące ryzyko wystąpienia poważnych krwawień, do których zaliczamy:⁴

• Patologie przewodu pokarmowego – czynne lub ostatnio przebyte owrzodzenia w obrębie przewodu pokarmowego
• Choroby nowotworowe – nowotwór złośliwy z wysokim ryzykiem krwawienia
• Urazy i zabiegi chirurgiczne – przebyty ostatnio uraz mózgu lub kręgosłupa, przebyty ostatnio zabieg chirurgiczny mózgu, kręgosłupa lub okulistyczny
• Krwawienia wewnątrzczaszkowe – ostatnio przebyty krwotok wewnątrzczaszkowy
• Patologie naczyniowe – stwierdzona lub podejrzewana obecność żylaków przełyku, żylno-tętnicze wady rozwojowe, tętniak naczyniowy
• Nieprawidłowości naczyniowe ośrodkowego układu nerwowego – poważne nieprawidłowości w obrębie naczyń wewnątrzrdzeniowych lub śródmózgowych

Jednoczesne stosowanie innych leków przeciwzakrzepowych

Przeciwwskazane jest jednoczesne stosowanie rywaroksabanu z innymi lekami przeciwzakrzepowymi, co mogłoby prowadzić do kumulacji działania przeciwkrzepliwego i istotnie zwiększać ryzyko krwawień. Dotyczy to następujących preparatów:⁵

• Heparyny niefrakcjonowane
• Heparyny drobnocząsteczkowe (enoksaparyna, dalteparyna i podobne)
• Pochodne heparyny (fondaparynuks i podobne)
• Doustne leki przeciwzakrzepowe (warfaryna, eteksylan dabigatranu, apiksaban i podobne)

Istnieją jednak dwa wyjątki od tego przeciwwskazania:

1. Szczególny przypadek zmiany leczenia przeciwzakrzepowego, który jest opisany w zaleceniach dotyczących dawkowania
2. Sytuacja, gdy heparyna niefrakcjonowana podawana jest w dawkach koniecznych do utrzymania drożności cewnika żył głównych lub tętnic

Choroba wątroby z koagulopatią

Rywaroksaban jest przeciwwskazany u pacjentów z chorobą wątroby, która wiąże się z koagulopatią i ryzykiem krwawienia o znaczeniu klinicznym. W szczególności obejmuje to pacjentów z marskością wątroby stopnia B i C według klasyfikacji Child-Pugh. Zaburzenia funkcji wątroby wpływają na metabolizm rywaroksabanu oraz procesy krzepnięcia, co może prowadzić do zwiększonego ryzyka powikłań krwotocznych.⁶

Ciąża i karmienie piersią

Stosowanie rywaroksabanu jest przeciwwskazane w okresie ciąży i karmienia piersią. Wynika to z potencjalnego ryzyka dla płodu i noworodka, związanego z właściwościami przeciwkrzepliwymi leku oraz możliwością przenikania do mleka matki.⁷

Szczególne grupy pacjentów wymagające uwagi

Rywaroksaban w postaci tabletek powlekanych zawierających 10 mg substancji czynnej powinien być stosowany z ostrożnością u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek, gdyż może to wpływać na eliminację leku z organizmu. Dodatkowo, jasnorożowe tabletki zawierają 25 mg laktozy jednowodnej, co należy uwzględnić u pacjentów z dziedziczną nietolerancją galaktozy, niedoborem laktazy lub zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy.⁸