Działania niepożądane
Provive 20 mg/ml

Działania niepożądane leku Provive

Provive (20 mg/ml, emulsja do wstrzykiwań/do infuzji) zawiera jako substancję czynną propofol – lek znieczulający/uspokajający, którego stosowanie może wiązać się z szeregiem działań niepożądanych. Indukcja znieczulenia z zastosowaniem propofolu zazwyczaj przebiega łagodnie z niewielkimi objawami pobudzenia. Jednakże ze względu na specyfikę znieczulenia oraz stan pacjentów na oddziale intensywnej opieki medycznej, działania niepożądane mogą być związane zarówno z samym lekiem, jak i zastosowanymi procedurami operacyjnymi, leczniczymi lub stanem pacjenta.¹

Klasyfikacja częstości występowania działań niepożądanych

W opisie działań niepożądanych zastosowano następującą klasyfikację częstości ich występowania:<sup data-drug="Provive" data-section="Działania niepożądane" title="Częstości występowania zdefiniowano następująco: bardzo często (≥ 1/10), często (≥ 1/100 do < 1/10), niezbyt często (≥ 1/1000 do < 1/100), rzadko (≥ 1/10 000 do < 1/1000), bardzo rzadko (2

• Bardzo często: ≥ 1/10 (występuje u więcej niż 1 na 10 pacjentów)
• Często: ≥ 1/100 do < 1/10 (występuje u 1 do 10 na 100 pacjentów)
• Niezbyt często: ≥ 1/1000 do < 1/100 (występuje u 1 do 10 na 1000 pacjentów)
• Rzadko: ≥ 1/10 000 do < 1/1000 (występuje u 1 do 10 na 10 000 pacjentów)
• Bardzo rzadko: < 1/10 000 (występuje u mniej niż 1 na 10 000 pacjentów)
• Nieznana: częstość nie może być określona na podstawie dostępnych danych

Szczegółowy opis działań niepożądanych

Najczęściej obserwowane działania niepożądane propofolu to przewidywane farmakologicznie działania leków znieczulających/uspokajających, takie jak niedociśnienie tętnicze. Poniżej przedstawiono szczegółowy opis działań niepożądanych w podziale na układy i narządy.³

Układ immunologiczny

Bardzo rzadko może wystąpić reakcja anafilaktyczna, której objawami mogą być: obrzęk naczynioruchowy, skurcz oskrzeli, rumień i niedociśnienie tętnicze. Reakcje tego typu wymagają natychmiastowej interwencji medycznej.⁴

Metabolizm i odżywianie

Z częstością nieznaną mogą wystąpić kwasica metaboliczna, hiperkaliemia (podwyższony poziom potasu) oraz hiperlipidemia (podwyższony poziom lipidów). Zaburzenia te mogą wynikać zarówno z działania leku, jak i z ogólnego stanu pacjenta.⁵

Zaburzenia psychiczne

Z częstością nieznaną mogą wystąpić nastrój euforyczny oraz nadużywanie propofolu, głównie przez fachowy personel medyczny.⁶

Układ nerwowy

Często występuje ból głowy podczas wybudzania. Rzadko obserwuje się ból głowy podczas indukcji znieczulenia. W trakcie znieczulenia i podczas wybudzania mogą wystąpić ruchy przypominające napad padaczkowy, w tym drgawki i opistotonus (wygięcie ciała w łuk). Bardzo rzadko może dojść do wydłużonego czasu do wybudzania. Z częstością nieznaną obserwuje się mimowolne ruchy.⁷

Układ sercowo-naczyniowy

W zakresie układu sercowego często występuje bradykardia (zmniejszona częstość akcji serca), która w rzadkich przypadkach może być ciężka (odnotowano pojedyncze przypadki asystolii). Bardzo rzadko może wystąpić obrzęk płuc. Z częstością nieznaną mogą pojawić się arytmia serca oraz niewydolność serca, która zazwyczaj gwałtownie postępuje i nie reaguje na wspomagające leczenie inotropowe, co w niektórych przypadkach może prowadzić do zgonu.⁸

W zakresie układu naczyniowego często obserwuje się niedociśnienie tętnicze, które w sporadycznych przypadkach może wymagać dożylnego podawania płynów i wolniejszego podawania propofolu. Niezbyt często mogą wystąpić zakrzepica i zapalenie żył.⁹

Układ oddechowy

Często występuje przemijający bezdech podczas wprowadzania do znieczulenia. Z częstością nieznaną może dojść do depresji oddechowej, której nasilenie zależy od dawki propofolu.¹⁰

Układ pokarmowy

Często występują nudności i wymioty podczas wybudzania. Bardzo rzadko może dojść do zapalenia trzustki.¹¹

Wątroba i drogi żółciowe

Z częstością nieznaną mogą wystąpić hepatomegalia (powiększenie wątroby), zapalenie wątroby oraz ostra niewydolność wątroby.¹²

Układ mięśniowo-szkieletowy

Z częstością nieznaną może dojść do rozpadu mięśni poprzecznie prążkowanych (rabdomioliza), która występuje bardzo rzadko w przypadku podawania propofolu w dawce większej niż 4 mg/kg mc. na godzinę w celu uspokojenia w warunkach leczenia na oddziale intensywnej opieki medycznej.¹³

Układ moczowy

Bardzo rzadko obserwuje się zmiany zabarwienia moczu (zwykle na zielono) po długotrwałym podawaniu propofolu. Z częstością nieznaną może wystąpić niewydolność nerek.¹⁴

Układ rozrodczy

Bardzo rzadko obserwuje się wydzielinę z narządów płciowych oraz priapizm (przedłużająca się erekcja).¹⁵

Reakcje miejscowe

Bardzo często występuje ból w miejscu wstrzyknięcia, który można zmniejszyć podając produkt leczniczy do dużych żył przedramienia i dołu łokciowego lub podając Provive 20 mg/ml jednocześnie z lidokainą. Bardzo rzadko może dojść do martwicy tkanek w wyniku przypadkowego podania pozanaczyniowego. Z częstością nieznaną obserwuje się miejscowy ból i opuchliznę po przypadkowym podaniu pozanaczyniowym.¹⁶

Badania diagnostyczne

Z częstością nieznaną mogą wystąpić zmiany w zapisie EKG typu Brugada – uniesienie odcinka ST i ujemny załamek T w EKG.¹⁷

Powikłania pooperacyjne

Bardzo rzadko może wystąpić gorączka pooperacyjna.¹⁸

Zespół propofolowy

Połączenie wymienionych działań niepożądanych, określane jako „zespół propofolowy”, można obserwować u pacjentów z ciężkimi schorzeniami, u których często występuje wiele czynników ryzyka rozwoju opisanych objawów.¹⁹

Tabela działań niepożądanych

Niebezpieczeństwa związane z działaniami niepożądanymi

Stosowanie propofolu wiąże się z ryzykiem wystąpienia poważnych, a nawet zagrażających życiu powikłań. Poniżej omówiono najważniejsze ryzyka wynikające z potencjalnych działań niepożądanych tego leku.

Zagrożenia sercowo-naczyniowe

Niedociśnienie tętnicze występujące często podczas stosowania propofolu może w sporadycznych przypadkach wymagać interwencji w postaci dożylnego podawania płynów i modyfikacji szybkości podawania leku. Szczególnie u pacjentów z hipowolemią lub niewydolnością krążenia niedociśnienie może być znaczące i wymagać szybkiej interwencji.²⁰

Bradykardia, choć zwykle umiarkowana, w rzadkich przypadkach może być ciężka. Odnotowano pojedyncze przypadki asystolii, która stanowi bezpośrednie zagrożenie życia i wymaga natychmiastowego wdrożenia procedur resuscytacyjnych.²¹

Niepokojącym powikłaniem jest również niewydolność serca, która może gwałtownie postępować i nie reagować na wspomagające leczenie inotropowe, co w niektórych przypadkach może prowadzić do zgonu.²²

Zagrożenia oddechowe

Przemijający bezdech podczas wprowadzania do znieczulenia występuje często i wymaga odpowiedniego monitorowania. Depresja oddechowa zależna od dawki może wystąpić z nieznaną częstością i stanowi istotne ryzyko dla pacjentów, szczególnie przy zbyt szybkim podaniu leku lub zastosowaniu wysokiej dawki.²³

Reakcje alergiczne

Reakcje anafilaktyczne, choć występują bardzo rzadko, stanowią bezpośrednie zagrożenie życia i wymagają natychmiastowej interwencji. Objawy takie jak obrzęk naczynioruchowy, skurcz oskrzeli, rumień i niedociśnienie tętnicze powinny być natychmiast rozpoznane i leczone.²⁴

Zespół propofolowy – ryzyka

Zespół propofolowy, będący połączeniem różnych działań niepożądanych, stanowi szczególne zagrożenie dla pacjentów z ciężkimi schorzeniami, u których występuje wiele czynników ryzyka. Zespół ten może obejmować takie objawy jak hiperlipidemia, kwasica metaboliczna, rabdomioliza, niewydolność nerek czy niewydolność serca.²⁵

Uszkodzenie narządów wewnętrznych

Propofol może prowadzić do uszkodzenia ważnych narządów wewnętrznych:

• Wątroba: może wystąpić hepatomegalia, zapalenie wątroby i ostra niewydolność wątroby, zarówno po długotrwałym, jak i krótkotrwałym leczeniu, nawet u pacjentów bez współistniejących czynników ryzyka.²⁶
• Nerki: może wystąpić niewydolność nerek, wymagająca w ciężkich przypadkach leczenia nerkozastępczego.²⁷
• Mięśnie: rabdomioliza (rozpad mięśni poprzecznie prążkowanych) występuje bardzo rzadko, ale stanowi poważne powikłanie, szczególnie przy stosowaniu wysokich dawek propofolu (> 4 mg/kg mc./h) na oddziałach intensywnej terapii.²⁸

Zgłaszanie działań niepożądanych

Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego. Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych:
Al. Jerozolimskie 181C, 02-222 Warszawa, tel.: + 48 22 49 21 301, faks: + 48 22 492 13 09, strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl
Działania niepożądane można zgłaszać również podmiotowi odpowiedzialnemu.²⁹