Właściwości farmakokinetyczne propofolu

Propofol, substancja czynna produktu leczniczego Provive (20 mg/ml, emulsja do wstrzykiwań/do infuzji), charakteryzuje się złożonym profilem farmakokinetycznym po podaniu dożylnym. Profil ten jest kluczowy dla zrozumienia działania leku w organizmie i odpowiedniego dawkowania w różnych grupach wiekowych pacjentów.¹

Fazy farmakokinetyczne propofolu

Farmakokinetyka propofolu po podaniu dożylnym obejmuje trzy charakterystyczne fazy:

• Faza szybkiej dystrybucji – trwająca kilka minut, podczas której propofol szybko rozprzestrzenia się w organizmie
• Faza eliminacji beta – z okresem półtrwania od 30 minut do około 1 godziny
• Faza eliminacji gamma – trwająca około 3 godzin lub dłużej, odzwierciedlająca redystrybucję propofolu ze słabo ukrwionych tkanek

W przypadku krótkotrwałego znieczulenia, trwającego do 1 godziny, to właśnie faza dystrybucji oraz faza eliminacji beta determinują szybkość eliminacji propofolu z organizmu.²

Metabolizm i eliminacja propofolu

Propofol podlega intensywnym procesom metabolicznym, które zachodzą głównie w wątrobie poprzez procesy koniugacji. Istotną rolę odgrywa również metabolizm pozawątrobowy. Powstałe w wyniku tych procesów nieaktywne metabolity są wydalane z organizmu przede wszystkim przez nerki (około 90% metabolitów).³

Klirens propofolu charakteryzuje się wysoką wydajnością, osiągając wartość 1,5-2 litry/minutę. Proces eliminacji odbywa się głównie poprzez procesy metaboliczne w wątrobie, które są zależne od przepływu krwi. W wyniku metabolizmu powstają nieaktywne koniugaty propofolu oraz jego metabolitu chinolu, które następnie są wydalane z moczem.⁴

Przy stosowaniu konwencjonalnych dawek terapeutycznych ryzyko kumulacji propofolu w organizmie jest bardzo niskie.⁵

Farmakokinetyka propofolu w różnych grupach wiekowych

Wartości klirensu propofolu wykazują istotne różnice w zależności od wieku pacjenta. Badania farmakokinetyczne wykazały, że po podaniu pojedynczej dawki 3 mg/kg masy ciała, średni klirens propofolu wynosi:⁶

Szczególną uwagę należy zwrócić na farmakokinetykę propofolu u noworodków. Po podaniu pojedynczej dawki dożylnej 3 mg/kg masy ciała, mediana klirensu propofolu jest znacząco niższa u noworodków w wieku poniżej 1 miesiąca (20 ml/kg mc./min) w porównaniu do starszych dzieci. Dodatkowo charakterystyczna dla tej grupy wiekowej jest duża zmienność międzyosobnicza, z wartościami klirensu wahającymi się w szerokim zakresie od 3,7 do 78 ml/kg mc./min.⁷

Z uwagi na ograniczoną ilość danych z badań wskazujących na znaczną zmienność parametrów farmakokinetycznych w grupie noworodków, nie można sformułować jednoznacznych zaleceń dotyczących dawkowania propofolu w tej grupie wiekowej.⁸