Właściwości farmakodynamiczne
Pentasa 1 g

Mechanizm działania mesalazyny

Mesalazyna (należąca do grupy farmakoterapeutycznej: leki przeciwzapalne stosowane w chorobach jelit, kod ATC: A 07 EC 02) stanowi czynny metabolit sulfasalazyny. Substancja ta od lat wykorzystywana jest w terapii wrzodziejącego zapalenia jelita grubego oraz choroby Crohna. Badania kliniczne wskazują, że efekt terapeutyczny mesalazyny, zarówno po podaniu doustnym, jak i doodbytniczym, wynika przede wszystkim z miejscowego oddziaływania na tkanki objęte procesem zapalnym, a nie z działania ogólnoustrojowego. Obserwacje kliniczne potwierdzają odwrotną korelację między nasileniem zmian zapalnych u pacjentów z wrzodziejącym zapaleniem jelita grubego a stężeniem mesalazyny w śluzówce jelita.¹

Zmiany patofizjologiczne w chorobach zapalnych jelit

W przebiegu chorób zapalnych jelit obserwuje się szereg patologicznych zmian w obrębie tkanek jelit. Do najważniejszych procesów patofizjologicznych należą:

• Zwiększona migracja leukocytów do obszarów objętych stanem zapalnym
• Zaburzona produkcja cytokin prozapalnych
• Nasilona synteza metabolitów kwasu arachidonowego, szczególnie leukotrienu B4
• Wzmożone wytwarzanie wolnych rodników

Te procesy stanowią kluczowe mechanizmy podtrzymujące i nasilające stan zapalny w jelitach.²

Molekularne mechanizmy działania mesalazyny

Mimo wieloletniego stosowania w praktyce klinicznej, dokładny mechanizm działania mesalazyny nie został w pełni wyjaśniony. Badania wskazują jednak na szereg procesów zachodzących w śluzówce jelita, które mogą odpowiadać za efekt terapeutyczny tego leku. Do najistotniejszych mechanizmów molekularnych należą:

1. Aktywacja izoformy-γ receptorów aktywowanych proliferatorami peroksysomów (PPAR-γ) – receptory te odgrywają kluczową rolę w regulacji procesów zapalnych i immunologicznych w jelitach
2. Hamowanie czynnika jądrowego kappa B (NF-κB) – czynnik transkrypcyjny regulujący ekspresję genów odpowiedzialnych za procesy zapalne

Na poziomie farmakologicznym, działanie mesalazyny obejmuje:

• Hamowanie chemotaksji leukocytów, ograniczając ich migrację do obszarów objętych stanem zapalnym
• Zmniejszenie syntezy mediatorów zapalenia – cytokin prozapalnych
• Redukcję produkcji leukotrienów, zwłaszcza leukotrienu B4
• Neutralizację wolnych rodników, działając jako antyoksydant

Trudno jednoznacznie wskazać, który z wymienionych mechanizmów odgrywa dominującą rolę w osiąganiu efektu klinicznego mesalazyny.³

Potencjalne działanie przeciwnowotworowe

U pacjentów z wrzodziejącym zapaleniem jelita grubego występuje podwyższone ryzyko rozwoju raka jelita grubego (CRC) w porównaniu z populacją ogólną. Badania eksperymentalne oraz analizy biopsji pobranych od pacjentów sugerują potencjalną rolę mesalazyny w zapobieganiu rozwojowi raka jelita grubego u osób z wrzodziejącym zapaleniem jelita grubego. Mechanizm tego działania może obejmować:

• Desensytyzację szlaków sygnałowych zależnych od procesu zapalnego, które uczestniczą w rozwoju CRC w przebiegu wrzodziejącego zapalenia jelita grubego
• Wpływ na niezależne od zapalenia szlaki sygnałowe zaangażowane w karcynogenezę

Należy jednak zaznaczyć, że dane pochodzące z metaanaliz, uwzględniających zarówno populacje referencyjne, jak i niereferencyjne, nie dostarczają jednoznacznych dowodów klinicznych potwierdzających korzystny wpływ mesalazyny na redukcję ryzyka karcynogenezy związanej z wrzodziejącym zapaleniem jelita grubego. Kwestia ta wymaga dalszych, pogłębionych badań klinicznych.⁴

Charakterystyka preparatu

Produkt PENTASA w postaci tabletek o przedłużonym uwalnianiu zawiera 1 g substancji czynnej – mesalazyny (Mesalazinum) w jednej tabletce. Tabletki mają biało-szarą do jasnobrązowej, nakrapianą, owalną formę z wytłoczonym napisem „PENTASA” po obu stronach. Postać o przedłużonym uwalnianiu zapewnia dostarczenie substancji czynnej na całej długości przewodu pokarmowego, co ma istotne znaczenie dla uzyskania optymalnego efektu terapeutycznego w leczeniu chorób zapalnych jelit.⁵