Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Pentasa 1 g

Wpływ mesalazyny na płodność, ciążę i laktację

Mesalazyna zawarta w preparacie Pentasa wymaga szczególnej uwagi w kontekście stosowania u kobiet w ciąży oraz karmiących piersią. Należy pamiętać, że lek ten powinien być stosowany w tych okresach tylko wtedy, gdy potencjalne korzyści przewyższają możliwe ryzyko. Co istotne, sama choroba zapalna jelita może zwiększać ryzyko nieprawidłowego przebiegu ciąży i niekorzystnego jej wyniku, co należy uwzględnić przy podejmowaniu decyzji terapeutycznych.¹

Stosowanie mesalazyny w okresie ciąży

Mesalazyna przenika przez barierę łożyskową, jednak jej stężenie w osoczu krwi pępowinowej jest znacząco niższe – dziesięciokrotnie mniejsze niż stężenie w osoczu matki. Metabolit leku – acetylomesalazyna występuje natomiast w takim samym stężeniu zarówno w osoczu krwi pępowinowej, jak i osoczu matki.²

Badania przedkliniczne na modelach zwierzęcych z zastosowaniem doustnej mesalazyny nie wykazały bezpośredniego ani pośredniego szkodliwego wpływu na:

• przebieg ciąży
• rozwój zarodka lub płodu
• poród
• rozwój pourodzeniowy

Należy jednak podkreślić, że nie przeprowadzono odpowiednich, dobrze kontrolowanych badań klinicznych produktu Pentasa u kobiet w ciąży.³

Ograniczone dane z badań mesalazyny u ludzi nie wskazują na zwiększenie ogólnego odsetka wad wrodzonych. Natomiast niektóre dane sugerują zwiększony odsetek:

• porodów przedwczesnych
• poronień
• niskiej masy urodzeniowej

Warto jednak zaznaczyć, że wymienione powyżej zdarzenia niepożądane mogą być również związane z aktywną postacią choroby zapalnej jelit.⁴

W literaturze opisywano przypadki zaburzeń hematologicznych u noworodków matek leczonych preparatem Pentasa, takich jak:

• pancytopenia
• leukopenia
• małopłytkowość
• niedokrwistość

Odnotowano również pojedynczy przypadek niewydolności nerek u noworodka po długotrwałym stosowaniu przez matkę dużych dawek mesalazyny (2-4 g doustnie) w okresie ciąży.⁵

Stosowanie mesalazyny w okresie karmienia piersią

Mesalazyna przenika do mleka kobiecego, jednak jej stężenie w mleku jest mniejsze niż we krwi kobiety karmiącej piersią. W przypadku metabolitu – acetylomesalazyny, jego stężenie w mleku jest podobne lub nawet większe niż w osoczu matki. Należy podkreślić, że doświadczenie kliniczne dotyczące stosowania doustnych postaci mesalazyny u kobiet karmiących piersią jest ograniczone, a kontrolowane badania kliniczne preparatu Pentasa w tej grupie pacjentek nie były prowadzone.⁶

Nie można wykluczyć występowania reakcji nadwrażliwości u dziecka karmionego piersią, takich jak biegunka. W przypadku wystąpienia biegunki u dziecka, należy przerwać karmienie piersią.⁷

Wpływ mesalazyny na płodność

Wyniki badań przeprowadzonych na modelach zwierzęcych nie wykazują wpływu mesalazyny na płodność zarówno u samców, jak i u samic. Jednak w praktyce klinicznej zgłaszano przypadki przemijającej oligospermii u mężczyzn przyjmujących mesalazynę.⁸

Zalecenia dla lekarzy prowadzących pacjentki w ciąży i okresie laktacji

Lekarz prowadzący terapię mesalazyną u kobiet w ciąży lub karmiących piersią powinien:

1. Dokładnie ocenić potencjalne korzyści z leczenia w stosunku do możliwego ryzyka
2. Uwzględnić, że aktywna choroba zapalna jelit sama w sobie może negatywnie wpływać na przebieg ciąży
3. Monitorować parametry morfologiczne krwi i funkcję nerek u noworodków matek przyjmujących mesalazynę w ciąży
4. Poinformować pacjentkę karmiącą piersią o możliwości wystąpienia biegunki u dziecka jako objawu nadwrażliwości i konieczności przerwania karmienia piersią w takiej sytuacji
5. Rozważyć alternatywne metody leczenia w przypadku planowania ciąży u pacjentek z chorobą zapalną jelit, zwłaszcza gdy wymagane są duże dawki leku

Należy podkreślić, że decyzja o kontynuacji leczenia mesalazyną w okresie ciąży i karmienia piersią powinna być podejmowana indywidualnie, z uwzględnieniem nasilenia choroby podstawowej, dostępnych alternatyw terapeutycznych oraz po szczegółowym omówieniu z pacjentką potencjalnych korzyści i ryzyka.⁹