Interakcje leku
Omeprazole APTEO MED 20 mg

Interakcje z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji

Omeprazol wykazuje liczne interakcje z innymi substancjami leczniczymi, które wynikają głównie z dwóch mechanizmów: wpływu na pH żołądka oraz oddziaływania na enzymy metabolizujące leki, szczególnie CYP2C19 i CYP3A4. Znajomość tych interakcji jest kluczowa dla zapewnienia bezpieczeństwa i skuteczności farmakoterapii.¹

Wpływ omeprazolu na wchłanianie leków zależne od pH

Omeprazol, jako inhibitor pompy protonowej, zmniejsza kwaśność soku żołądkowego, co może znacząco wpływać na wchłanianie innych leków. Zmiana pH w żołądku może prowadzić zarówno do zwiększenia, jak i zmniejszenia biodostępności substancji czynnych, których absorpcja jest zależna od pH treści żołądka.²

Do leków, których wchłanianie ulega zmniejszeniu podczas jednoczesnego stosowania z omeprazolem, należą:

• Pozakonazol – znaczące zmniejszenie wchłaniania, należy unikać jednoczesnego stosowania³
• Erlotynib – znaczące zmniejszenie wchłaniania, należy unikać jednoczesnego stosowania⁴
• Ketokonazol – istotne zmniejszenie wchłaniania wpływające na skuteczność kliniczną⁵
• Itrakonazol – istotne zmniejszenie wchłaniania wpływające na skuteczność kliniczną⁶

Interakcje z lekami antywirusowymi

Szczególną uwagę należy zwrócić na interakcje omeprazolu z lekami stosowanymi w leczeniu zakażeń HIV:

• Nelfinawir – jednoczesne stosowanie jest przeciwwskazane. Omeprazol w dawce 40 mg na dobę powoduje zmniejszenie średniej ekspozycji na nelfinawir o około 40% oraz zmniejszenie ekspozycji na jego aktywny metabolit M8 o 75-90%.⁷
• Atazanawir – nie zaleca się jednoczesnego stosowania. Omeprazol w dawce 40 mg na dobę zmniejsza ekspozycję na atazanawir o 75%. Nawet zwiększenie dawki atazanawiru do 400 mg nie kompensuje wpływu omeprazolu. Przy mniejszej dawce omeprazolu (20 mg/dobę) ekspozycja na atazanawir zmniejsza się o około 30%.⁸
• Sakwinawir – jednoczesne podawanie omeprazolu z sakwinawirem/rytonawirem zwiększa stężenie sakwinawiru w osoczu o około 70%, co jest na ogół dobrze tolerowane przez pacjentów z zakażeniem HIV.⁹

Interakcje z lekami przeciwzakrzepowymi i przeciwpłytkowymi

Omeprazol może oddziaływać na leki wpływające na układ krzepnięcia:

• Warfaryna (R-warfaryna) i inni antagoniści witaminy K – omeprazol jako inhibitor CYP2C19 może zmniejszać metabolizm R-warfaryny, zwiększając jej stężenie we krwi, co może prowadzić do nasilenia działania przeciwzakrzepowego.¹⁰
• Klopidogrel – badania wykazały interakcję farmakokinetyczno-farmakodynamiczną pomiędzy klopidogrelem a omeprazolem. Omeprazol w dawce 80 mg na dobę powoduje zmniejszenie ekspozycji na aktywny metabolit klopidogrelu średnio o 46% oraz zmniejszenie hamowania agregacji płytek średnio o 16%. Z uwagi na bezpieczeństwo pacjenta, nie zaleca się jednoczesnego stosowania tych leków.¹¹
• Cylostazol – omeprazol w dawce 40 mg zwiększa Cmax oraz AUC cylostazolu odpowiednio o 18% i 26%, a jednego z jego głównych metabolitów odpowiednio o 29% i 69%.¹²

Interakcje z lekami immunosupresyjnymi i przeciwnowotworowymi

Podczas stosowania omeprazolu z lekami immunosupresyjnymi i przeciwnowotworowymi należy zachować szczególną ostrożność:

• Takrolimus – opisywano zwiększenie stężenia takrolimusa w surowicy podczas jego równoczesnego stosowania z omeprazolem. Zaleca się dokładną kontrolę stężeń takrolimusa oraz czynności nerek (klirensu kreatyniny), a dawkowanie takrolimusa należy odpowiednio dostosować.¹³
• Metotreksat – u niektórych pacjentów opisywano zwiększenie stężenia metotreksatu podczas stosowania z inhibitorami pompy protonowej. Przy podawaniu dużych dawek metotreksatu należy rozważyć czasowe odstawienie omeprazolu.¹⁴

Interakcje z lekami działającymi na OUN

Omeprazol może wpływać na metabolizm leków działających na ośrodkowy układ nerwowy:

• Diazepam – jako substrat CYP2C19, może mieć zmniejszony metabolizm przy jednoczesnym stosowaniu z omeprazolem, co prowadzi do zwiększenia ekspozycji ogólnoustrojowej.¹⁵
• Fenytoina – zaleca się monitorowanie stężenia fenytoiny w osoczu przez pierwsze dwa tygodnie po rozpoczęciu leczenia omeprazolem oraz podczas dostosowywania dawki fenytoiny. Kontrolę i dostosowanie dawki należy przeprowadzić także na zakończenie leczenia omeprazolem.¹⁶

Interakcje z digoksyną

Podawanie omeprazolu w dawce 20 mg na dobę z digoksyną zwiększa biodostępność digoksyny o 10%. Objawy toksyczności digoksyny występują rzadko, ale należy zachować ostrożność, szczególnie stosując omeprazol w dużych dawkach u osób w podeszłym wieku. W takich przypadkach zaleca się monitorowanie stężenia digoksyny i jej działania terapeutycznego.¹⁷

Wpływ innych substancji czynnych na farmakokinetykę omeprazolu

Omeprazol jest metabolizowany głównie przez enzymy CYP2C19 i CYP3A4. Substancje wpływające na aktywność tych enzymów mogą zmieniać stężenie omeprazolu w organizmie:

• Inhibitory CYP2C19 i/lub CYP3A4 (np. klarytromycyna, worykonazol) mogą zwiększać stężenie omeprazolu w surowicy poprzez zmniejszenie tempa jego metabolizmu. Jednoczesne leczenie worykonazolem powoduje ponad dwukrotny wzrost ekspozycji na omeprazol. Wysokie dawki omeprazolu są zwykle dobrze tolerowane, więc ogólnie dostosowanie dawki nie jest konieczne. Należy jednak rozważyć dostosowanie dawki u pacjentów z ciężkimi zaburzeniami czynności wątroby oraz w przypadku długotrwałego leczenia.¹⁸
• Induktory CYP2C19 i/lub CYP3A4 (np. ryfampicyna, ziele dziurawca) mogą prowadzić do zmniejszenia stężenia omeprazolu w surowicy poprzez zwiększenie tempa jego metabolizmu.¹⁹

Interakcje omeprazolu z alkoholem

Interakcje omeprazolu z alkoholem nie są szeroko udokumentowane w literaturze medycznej, jednak należy zwrócić uwagę na kilka istotnych aspektów:

• Potencjalne zwiększenie biodostępności alkoholu – zmniejszenie kwaśności soku żołądkowego może teoretycznie wpływać na szybkość wchłaniania alkoholu, choć znaczenie kliniczne tego efektu nie jest w pełni potwierdzone.
• Ryzyko nasilenia działania alkoholu na błonę śluzową żołądka – alkohol sam w sobie może działać drażniąco na błonę śluzową przewodu pokarmowego. Jednoczesne stosowanie z omeprazolem może maskować objawy podrażnienia, nie eliminując jednak potencjalnego uszkodzenia tkanek.
• Wpływ na metabolizm wątrobowy – zarówno omeprazol, jak i alkohol są metabolizowane w wątrobie, co może teoretycznie prowadzić do rywalizacji o enzymy metabolizujące i potencjalnego wpływu na farmakokinetykę omeprazolu.

Z klinicznego punktu widzenia, zaleca się ostrożność przy jednoczesnym spożywaniu alkoholu i stosowaniu omeprazolu, szczególnie u pacjentów z chorobami wątroby. W miarę możliwości należy unikać spożywania alkoholu podczas terapii omeprazolem, zwłaszcza gdy jest on stosowany z innymi lekami, których metabolizm może być zmieniony przez alkohol.

Tabela interakcji omeprazolu z innymi lekami