Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania leku Olanzapin Krka

Podczas stosowania leku Olanzapin Krka, podobnie jak innych leków przeciwpsychotycznych, poprawa stanu klinicznego pacjenta może nastąpić po upływie kilku dni lub tygodni. W okresie tym konieczne jest dokładne monitorowanie stanu pacjenta w celu oceny efektywności leczenia oraz wczesnego wykrycia potencjalnych działań niepożądanych¹.

Stosowanie u pacjentów z otępieniem

Olanzapina nie jest zalecana u pacjentów z psychozą i/lub zaburzeniami zachowania związanymi z otępieniem ze względu na zwiększone ryzyko śmiertelności oraz wystąpienia zaburzeń krążenia mózgowego. Badania kliniczne z kontrolą placebo prowadzone u pacjentów w podeszłym wieku (średnia wieku 78 lat) z psychozą i/lub zaburzeniami zachowania związanymi z otępieniem wykazały dwukrotnie większą częstość zgonów w grupie przyjmującej olanzapinę (3,5%) w porównaniu do placebo (1,5%)².

Czynniki ryzyka zwiększonej śmiertelności obejmują: wiek powyżej 65 lat, trudności w połykaniu, sedację, niedożywienie, odwodnienie, choroby płuc (np. zapalenie płuc z aspiracją lub bez) oraz jednoczesne stosowanie benzodiazepin. Śmiertelność była jednak wyższa u pacjentów przyjmujących olanzapinę niezależnie od obecności wymienionych czynników ryzyka^{Choroba Parkinsona}

Stosowanie olanzapiny w leczeniu psychozy związanej z przyjmowaniem agonistów dopaminy u pacjentów z chorobą Parkinsona nie jest zalecane. W badaniach klinicznych często zgłaszano nasilenie objawów parkinsonizmu i omamy, które występowały częściej niż w przypadku placebo. Co więcej, olanzapina nie wykazywała większej skuteczności niż placebo w leczeniu objawów psychotycznych⁵.

W badaniach tych wymagano, aby stan pacjentów był stabilny przy przyjmowaniu najmniejszej skutecznej dawki leków przeciwparkinsonowskich (agonistów dopaminy). Pacjenci otrzymywali stałe dawki tych leków przez cały okres badania. Olanzapinę podawano początkowo w dawce 2,5 mg/dobę, którą następnie zwiększano (według decyzji lekarza prowadzącego) maksymalnie do 15 mg/dobę⁶.

Złośliwy zespół neuroleptyczny (ZZN)

Złośliwy zespół neuroleptyczny to potencjalnie zagrażający życiu stan związany ze stosowaniem leków przeciwpsychotycznych, w tym olanzapiny. Rzadkie przypadki ZZN odnotowano również podczas leczenia olanzapiną⁷.

Objawy kliniczne ZZN obejmują:

• bardzo wysoką gorączkę
• sztywność mięśni
• zaburzenia świadomości
• objawy niestabilności autonomicznego układu nerwowego (niemiarowe tętno, wahania ciśnienia tętniczego, tachykardia, obfite pocenie się, zaburzenia rytmu serca)

Dodatkowo mogą wystąpić: zwiększenie aktywności fosfokinazy kreatynowej, mioglobinuria (rabdomioliza) oraz ostra niewydolność nerek⁸.

W przypadku wystąpienia objawów wskazujących na ZZN lub wysokiej gorączki o niewyjaśnionej przyczynie, bez innych klinicznych objawów ZZN, należy odstawić wszystkie leki przeciwpsychotyczne, w tym olanzapinę⁹.

Hiperglikemia i cukrzyca

Niezbyt często zgłaszano przypadki hiperglikemii i/lub rozwoju bądź nasilenia objawów cukrzycy z towarzyszącą sporadycznie kwasicą ketonową lub śpiączką, w tym przypadki śmiertelne. W niektórych przypadkach odnotowano wcześniejsze zwiększenie masy ciała, co może być czynnikiem predysponującym¹⁰.

Zaleca się odpowiednie monitorowanie stanu klinicznego pacjentów zgodnie z wytycznymi dotyczącymi leczenia przeciwpsychotycznego. Należy wykonywać pomiary stężenia glukozy we krwi:

• przed rozpoczęciem leczenia
• 12 tygodni po rozpoczęciu leczenia olanzapiną
• następnie raz na rok

Pacjentów leczonych olanzapiną należy obserwować pod kątem objawów hiperglikemii (nadmierne pragnienie, nadmierne wydzielanie moczu, nadmierne łaknienie, osłabienie). Pacjenci z cukrzycą lub czynnikami ryzyka predysponującymi do cukrzycy powinni być regularnie badani w celu wykrycia pogorszenia kontroli glikemii¹¹.

Dodatkowo zaleca się regularne kontrolowanie masy ciała pacjenta:

• przed rozpoczęciem leczenia
• po 4, 8 i 12 tygodniach od rozpoczęcia leczenia olanzapiną
• następnie raz na kwartał

¹²

Zmiany stężeń lipidów

U pacjentów leczonych olanzapiną obserwowano niekorzystne zmiany w profilu lipidowym, co potwierdzono w badaniach klinicznych z kontrolą placebo¹³. Zaburzenia te należy odpowiednio leczyć, szczególnie u pacjentów z dyslipidemią oraz czynnikami ryzyka rozwoju takich zaburzeń.

U pacjentów leczonych olanzapiną konieczne jest regularne kontrolowanie stężeń lipidów zgodnie z przyjętymi wytycznymi dotyczącymi leczenia przeciwpsychotycznego:

• przed rozpoczęciem leczenia
• 12 tygodni po rozpoczęciu leczenia olanzapiną
• następnie co 5 lat

¹⁴

Aktywność przeciwcholinergiczna

Mimo że olanzapina wykazuje aktywność przeciwcholinergiczną in vitro, badania kliniczne wykazały małą częstość występowania związanych z nią objawów. Ponieważ doświadczenie kliniczne z olanzapiną u pacjentów ze współistniejącymi chorobami jest ograniczone, należy zachować ostrożność podczas przepisywania leku pacjentom z:¹⁵

• przerostem gruczołu krokowego
• niedrożnością porażenną jelit
• innymi schorzeniami związanymi z powyższymi stanami

Czynność wątroby

Często obserwowano przejściowe i bezobjawowe zwiększenie aktywności aminotransferaz wątrobowych (AlAT i AspAT), zwłaszcza w początkowym etapie leczenia¹⁶. Należy zachować szczególną ostrożność i wykonać badania kontrolne u pacjentów z:

• zwiększoną aktywnością AlAT i/lub AspAT
• objawami podmiotowymi i przedmiotowymi niewydolności wątroby
• uprzednio stwierdzoną ograniczoną czynnościową rezerwą wątrobową
• stosujących leki o potencjalnym działaniu hepatotoksycznym

W przypadku stwierdzenia zapalenia wątroby (w tym wątrobokomórkowego i cholestatycznego uszkodzenia wątroby oraz mieszanej postaci uszkodzenia) należy przerwać leczenie olanzapiną¹⁷.

Neutropenia

Należy zachować ostrożność u pacjentów z małą liczbą leukocytów i/lub granulocytów obojętnochłonnych z jakiejkolwiek przyczyny, a szczególnie u pacjentów:¹⁸

• przyjmujących leki mogące wywoływać neutropenię
• z zahamowaniem czynności i/lub toksycznym uszkodzeniem szpiku indukowanym przez leki w wywiadzie
• z zahamowaniem czynności szpiku spowodowanym współistniejącą chorobą, radioterapią lub chemioterapią
• z hipereozynofilią lub chorobą mieloproliferacyjną

U pacjentów leczonych jednocześnie olanzapiną i walproinianem często zgłaszano neutropenię¹⁹.

Przerwanie leczenia

Rzadko (≥0,01% do <0,1%) w przypadku nagłego przerwania stosowania olanzapiny zgłaszano wystąpienie ostrych objawów, takich jak:²⁰

• pocenie się
• bezsenność
• drżenie
• lęk
• nudności lub wymioty

Odstęp QT

W badaniach klinicznych istotne klinicznie wydłużenie odstępu QTc (skorygowane wg wzoru Fridericia [QTcF] ≥500 milisekund [ms] w każdym momencie po rozpoczęciu badania, dla pacjentów z odstępem QTcF<500 ms przed rozpoczęciem badania) występowało niezbyt często (0,1% do 1%) u pacjentów leczonych olanzapiną. W porównaniu z placebo nie stwierdzono istotnych różnic w częstości występowania kardiologicznych zdarzeń niepożądanych²¹.

Należy zachować ostrożność zalecając jednoczesne stosowanie olanzapiny i innych leków powodujących wydłużenie odstępu QTc, szczególnie u pacjentów:²²

• w podeszłym wieku
• z wrodzonym zespołem wydłużonego odstępu QT
• z zastoinową niewydolnością serca
• z przerostem mięśnia sercowego
• ze zmniejszonym stężeniem potasu lub magnezu we krwi

Żylne zaburzenia zakrzepowo-zatorowe

Podczas leczenia olanzapiną niezbyt często (≥0,1% i <1%) zgłaszano przypadki żylnych zaburzeń zakrzepowo-zatorowych. Nie ustalono jednoznacznej zależności przyczynowej między tymi zdarzeniami a leczeniem olanzapiną²³.

Ponieważ u pacjentów ze schizofrenią często występują czynniki ryzyka żylnych zaburzeń zakrzepowo-zatorowych, należy wcześnie rozpoznać wszystkie możliwe czynniki ryzyka (np. unieruchomienie) i wdrożyć odpowiednie działania zapobiegawcze²⁴.

Ogólna aktywność ośrodkowego układu nerwowego

Ze względu na pierwotne działanie olanzapiny na ośrodkowy układ nerwowy, należy zachować ostrożność podczas jednoczesnego stosowania z innymi lekami działającymi ośrodkowo oraz z alkoholem²⁵.

Z uwagi na wykazany in vitro antagonizm olanzapiny wobec dopaminy, lek ten może działać antagonistycznie w stosunku do bezpośrednich i pośrednich agonistów dopaminy²⁶.

Napady drgawek

Olanzapinę należy stosować ostrożnie u pacjentów z napadami drgawek w wywiadzie lub poddanych czynnikom obniżającym próg drgawkowy. Niezbyt często zgłaszano przypadki napadów drgawek u pacjentów leczonych olanzapiną. W większości tych przypadków zgłaszano w wywiadzie napady drgawek lub czynniki zwiększające ryzyko ich wystąpienia²⁷.

Późne dyskinezy

W badaniach porównawczych trwających rok lub krócej, późne dyskinezy wymagające leczenia występowały z istotnie statystycznie mniejszą częstością u pacjentów przyjmujących olanzapinę. Ryzyko wystąpienia późnych dyskinez rośnie jednak wraz z czasem trwania leczenia²⁸.

Jeżeli u pacjenta przyjmującego olanzapinę wystąpią objawy podmiotowe i przedmiotowe późnych dyskinez, należy rozważyć zmniejszenie dawki lub odstawienie leku. Objawy te mogą przejściowo ulec zaostrzeniu lub dopiero wystąpić po odstawieniu leku²⁹.

Niedociśnienie ortostatyczne

W badaniach klinicznych olanzapiny u pacjentów w podeszłym wieku obserwowano niezbyt często niedociśnienie ortostatyczne. U pacjentów powyżej 65. roku życia zaleca się okresowe pomiary ciśnienia tętniczego³⁰.

Nagły zgon sercowy

Po wprowadzeniu olanzapiny do obrotu zgłaszano przypadki nagłych zgonów sercowych u pacjentów stosujących ten lek. W retrospektywnym badaniu obserwacyjnym ryzyko nagłego zgonu sercowego u pacjentów leczonych olanzapiną było około dwukrotnie większe niż u pacjentów niestosujących leków przeciwpsychotycznych³¹.

W badaniu tym wykazano porównywalne ryzyko nagłego zgonu sercowego w przypadku stosowania olanzapiny i innych atypowych leków przeciwpsychotycznych uwzględnionych w analizie zbiorczej³².

Dzieci i młodzież

Olanzapina nie jest wskazana do stosowania w leczeniu dzieci i młodzieży. W badaniach z udziałem pacjentów w wieku od 13 do 17 lat odnotowano różne działania niepożądane, w tym zwiększenie masy ciała, zmiany parametrów metabolicznych i zwiększenie stężenia prolaktyny³³.

Aspartam

Aspartam, zawarty w leku Olanzapin Krka, jest źródłem fenyloalaniny, która może być szkodliwa dla pacjentów z fenyloketonurią. U tych pacjentów należy zachować szczególną ostrożność podczas stosowania leku³⁴.