Działania niepożądane leku Neurotop Retard 300

Lek Neurotop Retard 300 zawiera substancję czynną karbamazepinę (Carbamazepinum) w dawce 300 mg w postaci tabletek o przedłużonym uwalnianiu. Podczas terapii tym lekiem mogą wystąpić liczne działania niepożądane, których częstość i nasilenie zależą od wielu czynników. ¹

Charakterystyka ogólna działań niepożądanych

Działania niepożądane występują szczególnie często w początkowym okresie leczenia, przy zbyt wysokiej dawce początkowej oraz u pacjentów w podeszłym wieku. Najczęściej dotyczą one ośrodkowego układu nerwowego, przewodu pokarmowego oraz skóry. ²

Wiele działań niepożądanych ma charakter przejściowy i ustępuje samoistnie w ciągu kilku dni lub po zmniejszeniu dawki. Objawy neurologiczne mogą wynikać z przedawkowania lub znacznych wahań stężenia leku w osoczu – w takich przypadkach zaleca się monitorowanie stężenia karbamazepiny oraz podział dawki dobowej na mniejsze dawki (3-4 razy dziennie). ³

Częstość występowania działań niepożądanych

Zgodnie z przyjętą klasyfikacją, częstość działań niepożądanych określa się według następujących kategorii: ⁴

• bardzo często: ≥1/10 (występuje u co najmniej 1 na 10 pacjentów)
• często: ≥1/100 do <1/10 (występuje u 1 do 10 na 100 pacjentów)
• niezbyt często: ≥1/1000 do <1/100 (występuje u 1 do 10 na 1000 pacjentów)
• rzadko: ≥1/10 000 do <1/1000 (występuje u 1 do 10 na 10 000 pacjentów)
• bardzo rzadko: <1/10 000 (występuje u mniej niż 1 na 10 000 pacjentów)
• częstość nieznana: nie może być określona na podstawie dostępnych danych

Szczegółowy opis działań niepożądanych wg układów

Zaburzenia krwi i układu chłonnego

Karbamazepina może wpływać na układ krwiotwórczy, powodując liczne zmiany hematologiczne. Leukopenia jest najczęstszym działaniem niepożądanym w tej grupie i występuje bardzo często. Często obserwuje się także małopłytkowość i eozynofilię. ⁵

Rzadziej występują zaburzenia takie jak leukocytoza, uogólnione powiększenie węzłów chłonnych oraz niedobór kwasu foliowego. Bardzo rzadko mogą pojawić się poważne zaburzenia hematologiczne, jak agranulocytoza, niedokrwistość aplastyczna, pancytopenia, czysta aplazja czerwonokrwinkowa, retykulocytoza i niedokrwistość hemolityczna. ⁶

Zaburzenia układu odpornościowego

Rzadko może wystąpić reakcja opóźnionej nadwrażliwości wielonarządowej objawiająca się gorączką, wysypką, zapaleniem naczyń, powiększeniem węzłów chłonnych, chłoniakiem, bólem stawów, leukopenią, eozynofilią, powiększeniem wątroby i śledziony oraz nieprawidłowymi wynikami badań czynności wątroby. Reakcje nadwrażliwości mogą również dotyczyć innych narządów, w tym płuc, nerek, trzustki, mięśnia sercowego i okrężnicy. ⁷

Bardzo rzadko mogą wystąpić aseptyczne zapalenie opon mózgowych z drgawkami klonicznymi mięśni i eozynofilią obwodową, reakcje anafilaktyczne oraz obrzęk naczynioruchowy. ⁸

Zaburzenia endokrynologiczne i metabolizmu

Do częstych zaburzeń endokrynologicznych należą obrzęk, zatrzymanie płynów i zwiększenie masy ciała. Karbamazepina może wywoływać hiponatremię i zmniejszoną osmolarność osocza w wyniku działania przypominającego działanie hormonu antydiuretycznego (ADH), co w rzadkich przypadkach może prowadzić do zatrucia wodnego z objawami takimi jak śpiączka, wymioty, bóle głowy, splątanie i zaburzenia neurologiczne. ⁹

Bardzo rzadko obserwuje się zwiększenie stężenia prolaktyny (mogące prowadzić do ginekomastii i mlekotoku), zaburzenia czynności tarczycy (zmniejszenie stężenia L-tyroksyny oraz zwiększenie stężenia TSH), zaburzenia metabolizmu kostnego (zmniejszenie stężenia wapnia i 25-OH-cholekalcyferu) prowadzące do osteomalacji, a także zwiększenie stężenia cholesterolu (w tym HDL-cholesterolu) i triglicerydów. ¹⁰

Bardzo rzadko mogą wystąpić różne typy porfirii: ostra porfiria przerywana, porfiria mieszana, porfiria skórna późna. Z nieznaną częstością występuje hiperamonemia. ¹¹

Zaburzenia psychiczne

Rzadko podczas leczenia karbamazepiną mogą wystąpić omamy (wzrokowe i słuchowe), depresja, anoreksja, niepokój, zachowania agresywne, pobudzenie oraz stan splątania. Bardzo rzadko obserwuje się aktywację psychozy. ¹²

Zaburzenia układu nerwowego

Najczęstsze działania niepożądane ze strony układu nerwowego to zawroty głowy, ataksja (zaburzenia koordynacji ruchowej), senność i zmęczenie, które występują bardzo często. ¹³

Często występują bóle głowy, podwójne widzenie i zaburzenia akomodacji (np. nieostre widzenie). Niezbyt często pojawiają się nieprawidłowe ruchy mimowolne (drżenia mięśniowe, drżenia grubofaliste, dystonia, tiki) oraz oczopląs. ¹⁴

Rzadko mogą wystąpić dyskineza mięśni mimicznych twarzy, zaburzenia okoruchowe, zaburzenia mowy (dyzartria, niewyraźne mówienie), choreoatetoza, zapalenie nerwów obwodowych, parestezja, osłabienie mięśni oraz niedowład. ¹⁵

Bardzo rzadko notowano zaburzenia smaku oraz złośliwy zespół neuroleptyczny. ¹⁶

Zaburzenia narządów zmysłów

Bardzo rzadko mogą wystąpić zaburzenia oka, takie jak zmętnienie soczewki, zapalenie spojówek oraz zwiększenie ciśnienia śródgałkowego. ¹⁷

Wśród bardzo rzadkich zaburzeń słuchu wymienia się szumy uszne, przeczulicę słuchową, niedosłuch oraz zmianę odczuwania wysokości tonów. ¹⁸

Zaburzenia układu sercowo-naczyniowego

Rzadko występują zaburzenia przewodnictwa w mięśniu sercowym, niedociśnienie lub nadciśnienie. ¹⁹

Bardzo rzadko obserwowano poważne zaburzenia sercowo-naczyniowe, takie jak bradykardia, zaburzenia rytmu, blok przedsionkowo-komorowy z omdleniem, zapaść krążeniowa, zastoinowa niewydolność mięśnia sercowego, nasilenie objawów choroby wieńcowej, zakrzepowe zapalenie żył oraz choroby zakrzepowo-zatorowe (np. zatorowość płucna). ²⁰

Zaburzenia układu oddechowego

Bardzo rzadko może wystąpić nadwrażliwość płucna charakteryzująca się gorączką, dusznością, naciekami lub zapaleniem płuc. ²¹

Zaburzenia żołądkowo-jelitowe

Do bardzo częstych działań niepożądanych ze strony przewodu pokarmowego należą nudności i wymioty. Często występuje suchość błony śluzowej jamy ustnej. ²²

Niezbyt często obserwuje się biegunkę i zaparcia. Rzadko pojawia się ból brzucha. Bardzo rzadko mogą wystąpić: zapalenie języka, zapalenie jamy ustnej oraz zapalenie trzustki. ²³

Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych

Bardzo często obserwuje się zwiększenie aktywności gamma-glutamylotransferazy (spowodowane indukcją enzymów wątrobowych), co zazwyczaj nie ma znaczenia klinicznego. Często występuje zwiększenie aktywności fosfatazy alkalicznej. ²⁴

Niezbyt często stwierdza się zwiększenie aktywności aminotransferaz. Rzadko mogą wystąpić cholestatyczne, miąższowe (hepatocytarne) zapalenie wątroby lub mieszane postaci zapalenia wątroby oraz żółtaczka. ²⁵

Bardzo rzadko obserwowano ziarniniakowate zapalenie wątroby oraz niewydolność wątroby. ²⁶

Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej

Bardzo często występuje alergiczne zapalenie skóry oraz pokrzywka, które mogą mieć znaczne nasilenie. Niezbyt często pojawia się złuszczające zapalenie skóry i erytrodermia. ²⁷

Rzadko występuje liszaj rumieniowaty układowy i świąd. Bardzo rzadko mogą wystąpić ciężkie, zagrażające życiu reakcje skórne, takie jak zespół Stevensa-Johnsona i martwica toksyczno-rozpływna naskórka (zespół Lyella). Odnotowano również inne bardzo rzadkie działania niepożądane: nadwrażliwość na światło, rumień guzowaty i wielopostaciowy, zmiany pigmentacji skóry, plamica, trądzik, nadmierne pocenie się oraz utrata włosów. Obserwowano także nadmierne owłosienie, choć związek przyczynowy jest niejasny. ²⁸

Zaburzenia układu mięśniowo-szkieletowego

Bardzo rzadko podczas leczenia karbamazepiną mogą wystąpić bóle stawów, bóle mięśni oraz skurcze mięśni. ²⁹

Zaburzenia nerek i dróg moczowych

Bardzo rzadko obserwowano: śródmiąższowe zapalenie nerek, niewydolność nerek, zaburzenia czynności nerek (np. białkomocz, krwiomocz, skąpomocz, zwiększenie stężenia azotu mocznikowego/azotemia), częste oddawanie moczu, zatrzymanie moczu oraz zaburzenia seksualne/impotencję. ³⁰

Zaburzenia układu rozrodczego

Bardzo rzadko mogą występować zaburzenia spermatogenezy objawiające się zmniejszoną liczbą i ruchliwością plemników. ³¹

Tabela działań niepożądanych

Bezpieczeństwo stosowania

Leczenie karbamazepiną wymaga szczególnej uwagi ze względu na szeroki profil działań niepożądanych. Największe ryzyko działań niepożądanych występuje na początku terapii, przy zbyt wysokiej dawce początkowej oraz u pacjentów w podeszłym wieku. ³²

Szczególnie niebezpieczne są rzadkie, ale poważne reakcje hematologiczne (agranulocytoza, niedokrwistość aplastyczna), ciężkie reakcje skórne (zespół Stevensa-Johnsona, martwica toksyczno-rozpływna naskórka) oraz zaburzenia wątroby i układu sercowo-naczyniowego. Objawy te wymagają natychmiastowego odstawienia leku i odpowiedniego postępowania medycznego. ³³

W celu minimalizacji ryzyka działań niepożądanych zaleca się stopniowe zwiększanie dawki, monitorowanie stężenia leku w osoczu oraz regularne badania laboratoryjne, szczególnie w początkowym okresie leczenia. Wiele działań niepożądanych związanych z dawką ustępuje po jej zmniejszeniu lub podzieleniu na mniejsze dawki podawane w ciągu dnia. ³⁴