Właściwości farmakodynamiczne mometazonu furoinianu

Mometazonu furoinian, substancja czynna produktu leczniczego Nasonex (50 µg/dawkę), zaklasyfikowany jest do grupy farmakoterapeutycznej: leki zmniejszające przekrwienie i inne preparaty do stosowania miejscowego do nosa, kortykosteroidy (kod ATC: R01A D09). Należy do glikokortykosteroidów stosowanych miejscowo, które wykazują działanie przeciwzapalne przy braku efektów ogólnoustrojowych w zalecanych dawkach terapeutycznych.¹

Mechanizm działania

Główny mechanizm działania mometazonu furoinianu opiera się na hamowaniu uwalniania mediatorów reakcji alergicznej. Ten mechanizm jest prawdopodobnie kluczowym elementem odpowiedzialnym za efekty przeciwalergiczne i przeciwzapalne leku.²

Na poziomie molekularnym mometazonu furoinian wykazuje złożone działanie przeciwzapalne poprzez:

• Znaczące hamowanie uwalniania leukotrienów z leukocytów u pacjentów z alergią³
• Silne hamowanie syntezy i uwalniania cytokin prozapalnych w hodowlach komórkowych, w tym:
  • Interleukiny 1 (IL-1)
  • Interleukiny 5 (IL-5)
  • Interleukiny 6 (IL-6)
  • Czynnika martwicy nowotworów alfa (TNF-alfa)⁴
• Potencjalne działanie jako silny inhibitor wytwarzania leukotrienów⁵
• Bardzo skuteczne hamowanie wytwarzania cytokin Th2, szczególnie:
  • Interleukiny 4 (IL-4)
  • Interleukiny 5 (IL-5) przez ludzkie komórki T CD4+⁶

Działanie farmakodynamiczne

Działanie przeciwzapalne mometazonu furoinianu zostało potwierdzone w badaniach z zastosowaniem testu prowokacji donosowej z alergenami. Produkt Nasonex w postaci aerozolu do nosa wykazał skuteczność zarówno we wczesnej, jak i w późnej fazie reakcji alergicznej.⁷

Efektywność przeciwzapalną potwierdzono poprzez obserwację następujących zmian:

• Zmniejszenie aktywności histaminy (w porównaniu do placebo)
• Zmniejszenie aktywności eozynofili (w porównaniu do placebo)
• Redukcja liczby eozynofili (w porównaniu do wartości początkowych)
• Redukcja liczby neutrofili (w porównaniu do wartości początkowych)
• Zmniejszenie ilości adhezyjnych białek komórek nabłonka (w porównaniu do wartości początkowych)⁸

Czas działania

W badaniach klinicznych z udziałem pacjentów z sezonowym alergicznym zapaleniem błony śluzowej nosa wykazano, że:

• U 28% pacjentów obserwowano klinicznie znaczący początek działania produktu Nasonex aerozol do nosa w ciągu pierwszych 12 godzin od podania pierwszej dawki⁹
• Mediana czasu (50%), po którym następowało złagodzenie objawów, wynosiła 35,9 godziny¹⁰

Badania kliniczne w populacji pediatrycznej

Wpływ na wzrost u dzieci

W kontrolowanym placebo badaniu klinicznym z udziałem dzieci (n=49), którym podawano produkt leczniczy Nasonex aerozol do nosa w dawce 100 mikrogramów na dobę przez okres jednego roku, nie zaobserwowano spowolnienia wzrostu. Wynik ten potwierdza bezpieczeństwo stosowania leku w aspekcie potencjalnego wpływu na wzrost u dzieci.¹¹

Badania u młodszych dzieci

Istnieją ograniczone dane dotyczące bezpieczeństwa stosowania i skuteczności produktu Nasonex u dzieci w wieku od 3 do 5 lat, co utrudnia ustalenie odpowiedniego zakresu dawkowania dla tej grupy wiekowej.¹²

W badaniu z udziałem 48 dzieci w wieku od 3 do 5 lat, którym podawano donosowo mometazonu furoinian w różnych dawkach:

• 50 mikrogramów na dobę
• 100 mikrogramów na dobę
• 200 mikrogramów na dobę

przez okres 14 dni, nie zaobserwowano znaczących różnic (w porównaniu z placebo) w średniej zmianie stężenia kortyzolu w osoczu w odpowiedzi na test stymulacji tetrakozaktydem. Wyniki te sugerują brak istotnego wpływu na oś podwzgórze-przysadka-nadnercza w zastosowanych schematach dawkowania.¹³

Stanowisko EMA

Europejska Agencja Leków uchyliła obowiązek dołączania wyników badań produktu leczniczego Nasonex aerozol do nosa i produktów związanych we wszystkich podgrupach populacji dzieci i młodzieży w leczeniu sezonowego i całorocznego alergicznego zapalenia błony śluzowej nosa.¹⁴