Właściwości farmakodynamiczne

Montelukast Aurovitas należy do grupy farmakoterapeutycznej antagonistów receptora leukotrienowego, sklasyfikowanej pod kodem ATC: R03D C03. Substancja ta wykazuje specyficzne właściwości farmakodynamiczne, oddziałując na określone mechanizmy patofizjologiczne w astmie i alergicznym zapaleniu błony śluzowej nosa.¹

Mechanizm działania

Leukotrieny cysteinylowe (LTC4, LTD4, LTE4) są eikozanoidami o silnym działaniu zapalnym, uwalnianymi z różnych komórek organizmu, w tym z komórek tucznych i granulocytów eozynochłonnych. Te mediatory odgrywają istotną rolę w rozwoju astmy poprzez wiązanie się z receptorami leukotrienów cysteinylowych (CysLT).²

Receptory CysLT typu-1 (CysLT1) występują w drogach oddechowych człowieka, głównie w komórkach mięśni gładkich i makrofagach dróg oddechowych, a także na innych komórkach prozapalnych, takich jak granulocyty eozynochłonne i niektóre komórki macierzyste szpiku. CysLT są ściśle powiązane z patofizjologią astmy oraz alergicznego zapalenia błony śluzowej nosa.³

W astmie efekty zależne od leukotrienów obejmują szereg procesów patofizjologicznych:

• Skurcz oskrzeli – prowadzący do zwężenia dróg oddechowych
• Wydzielanie śluzu – zwiększające obstrukcję dróg oddechowych
• Zwiększoną przepuszczalność naczyń krwionośnych – sprzyjającą powstawaniu obrzęku
• Napływ granulocytów eozynochłonnych – nasilający proces zapalny

⁴

W przypadku alergicznego zapalenia błony śluzowej nosa, CysLT są uwalniane z błony śluzowej nosa po ekspozycji na alergen, zarówno we wczesnej, jak i późnej fazie reakcji alergicznej, przyczyniając się do wystąpienia objawów choroby. Badania prowokacyjne wykazały, że donosowe podanie leukotrienów cysteinylowych powoduje zwiększenie oporu w przewodach nosowych oraz nasilenie objawów niedrożności nosa.⁵

Montelukast jest związkiem aktywnym po podaniu doustnym, który z dużym powinowactwem i selektywnością wiąże się z receptorami CysLT1, blokując ich aktywację przez leukotrieny cysteinylowe i hamując tym samym procesy patofizjologiczne związane z astmą i alergicznym zapaleniem błony śluzowej nosa.⁶

Działanie farmakodynamiczne

W badaniach klinicznych wykazano, że montelukast nawet w małych dawkach (5 mg) efektywnie hamuje skurcz oskrzeli wywołany wdychaniem LTD4. Rozszerzenie oskrzeli obserwowano już w ciągu 2 godzin od doustnego podania leku.⁷

Stosowanie montelukastu wykazuje następujące właściwości farmakodynamiczne:

• Nasilenie działania β-agonistów – montelukast wzmacnia działanie rozszerzające oskrzela powodowane przez β-agonistów⁸
• Hamowanie obu faz skurczu oskrzeli – lek hamuje zarówno wczesną, jak i późną fazę skurczu oskrzeli wywołanego prowokacją alergenem⁹
• Zmniejszenie liczby granulocytów eozynochłonnych – w porównaniu z placebo, montelukast zmniejsza liczbę tych komórek zarówno we krwi obwodowej u pacjentów dorosłych i dzieci, jak i w drogach oddechowych (w plwocinie)¹⁰

Skuteczność kliniczna u pacjentów dorosłych

Badania kliniczne z udziałem pacjentów dorosłych wykazały, że montelukast w dawce 10 mg na dobę powoduje, w porównaniu z placebo, istotną poprawę parametrów czynności płuc oraz kontroli objawów astmy:¹¹

Ponadto, stwierdzono znaczącą poprawę w ocenie punktowej, zgłaszanych przez pacjentów, objawów astmy występujących zarówno w ciągu dnia, jak i w nocy.¹²

Terapia skojarzona z kortykosteroidami wziewnymi

Stosowanie montelukastu łącznie z kortykosteroidami wziewnymi przynosi dodatkowe korzyści kliniczne w porównaniu z monoterapią kortykosteroidami:¹³

W porównaniu bezpośrednim z beklometazonem wziewnym (200 µg dwa razy na dobę, podawanym przez komorę inhalacyjną), montelukast pozwalał uzyskać szybszą odpowiedź początkową, choć podczas 12-tygodniowego badania beklometazon zapewniał większą średnią skuteczność leczenia:¹⁴

Warto zauważyć, że u znaczącego odsetka pacjentów leczonych montelukastem (około 42%) obserwowano podobną reakcję kliniczną jak u osób leczonych beklometazonem (około 50% pacjentów, u których uzyskano poprawę FEV1 o około 11% lub więcej w stosunku do wartości początkowej).¹⁵

Skuteczność w alergicznym zapaleniu błony śluzowej nosa

Badania kliniczne przeprowadzone u pacjentów w wieku 15 lat i starszych z astmą oraz współistniejącym sezonowym alergicznym zapaleniem błony śluzowej nosa wykazały, że montelukast w dawce 10 mg raz na dobę powoduje istotną statystycznie poprawę w skali dobowej oceny objawów zapalenia błony śluzowej nosa (Daily Rhinitis Symptoms Score) w porównaniu z placebo.¹⁶

Ocena obejmowała zarówno objawy występujące w ciągu dnia (przekrwienie nosa, wodnisty wyciek z nosa, kichanie, swędzenie nosa), jak i objawy nocne (przekrwienie nosa po przebudzeniu, trudności w zasypianiu i liczba przebudzeń w ciągu nocy). Zarówno pacjenci, jak i lekarze stwierdzili znaczącą poprawę w ogólnej ocenie alergicznego zapalenia błony śluzowej nosa w porównaniu z grupą placebo.¹⁷

Skuteczność u dzieci

W 8-tygodniowym badaniu klinicznym z udziałem dzieci w wieku od 6 do 14 lat, montelukast w dawce 5 mg raz na dobę znacząco poprawiał czynność układu oddechowego w porównaniu z placebo:¹⁸

Wpływ na powysiłkowy skurcz oskrzeli

W 12-tygodniowym badaniu z udziałem osób dorosłych montelukast powodował znaczące zmniejszenie powysiłkowego skurczu oskrzeli w porównaniu z placebo:¹⁹

Podobne działanie wykazano także w krótkotrwałym badaniu z udziałem dzieci:²⁰

W obu badaniach działanie leku utrzymywało się przez cały okres między kolejnymi dawkami przy schemacie dawkowania raz na dobę.²¹

Skuteczność w astmie aspirynowej

U pacjentów z astmą aspirynową, przyjmujących jednocześnie wziewne i (lub) doustne kortykosteroidy, leczenie montelukastem, w porównaniu z placebo, spowodowało znaczącą poprawę kontroli astmy:²²