Przeciwwskazania stosowania leku. Kiedy i w jakich warunkach odradzić pacjentowi stosowanie tego leku?

Izosorbidu monoazotan, substancja czynna preparatu Mononit dostępnego w dawkach 10 mg, 20 mg i 40 mg w postaci tabletek powlekanych, jest lekiem z grupy azotanów stosowanym w terapii chorób układu sercowo-naczyniowego. Podczas kwalifikacji pacjenta do leczenia tym preparatem należy bezwzględnie uwzględnić szereg przeciwwskazań, które wykluczają jego zastosowanie ze względu na bezpieczeństwo pacjenta.¹

Nadwrażliwość na składniki preparatu

Lek nie może być stosowany u pacjentów z nadwrażliwością na izosorbidu monoazotan jako substancję czynną. Przeciwwskazanie to obejmuje również pacjentów uczulonych na inne azotany organiczne oraz na którąkolwiek z substancji pomocniczych zawartych w preparacie.²

Przeciwwskazania sercowo-naczyniowe

Stosowanie Mononitu jest bezwzględnie przeciwwskazane w następujących stanach dotyczących układu sercowo-naczyniowego:

• Ostra niewydolność krążenia – stan, w którym dochodzi do nagłego upośledzenia funkcji serca jako pompy, manifestujący się klinicznie jako wstrząs lub zapaść naczyniowa³
• Wstrząs kardiogenny – szczególnie w sytuacji, gdy zastosowane metody wspomagania funkcji układu krążenia (kontrapulsacja wewnątrzaortalna lub leki inotropowe dodatnie) nie zapewniają wystarczająco wysokiego ciśnienia końcowo-rozkurczowego w lewej komorze serca⁴
• Kardiomiopatia przerostowa z zawężeniem drogi odpływu z lewej komory – stan, w którym dochodzi do przerostu mięśnia sercowego z dynamicznym zawężeniem drogi odpływu krwi z lewej komory⁵
• Zaciskające zapalenie osierdzia – patologia charakteryzująca się zwłóknieniem i pogrubieniem osierdzia, co prowadzi do upośledzenia napełniania komór serca⁶
• Tamponada serca – stan nagłego zagrożenia życia związany z gromadzeniem się płynu w worku osierdziowym i uciskiem na serce, powodujący upośledzenie napełniania komór⁷
• Znaczne niedociśnienie tętnicze – definiowane jako ciśnienie skurczowe poniżej 90 mm Hg⁸
• Ciężka hipowolemia – stan znacznego zmniejszenia objętości krwi krążącej⁹

Interakcje lekowe jako przeciwwskazania

Istnieją sytuacje kliniczne, w których jednoczesne stosowanie izosorbidu monoazotanu z innymi lekami jest bezwzględnie przeciwwskazane ze względu na potencjalne, niebezpieczne interakcje:

• Jednoczesne stosowanie z inhibitorami 5-fosfodiesterazy (syldenafil, wardenafil, tadalafil) – leki te w połączeniu z azotanami mogą prowadzić do istotnego nasilenia działania hipotensyjnego, co stwarza ryzyko krytycznego spadku ciśnienia tętniczego¹⁰
• Jednoczesne stosowanie z riociguatem – stymulator rozpuszczalnej cyklazy guanylanowej w połączeniu z azotanami w dowolnej postaci może prowadzić do niebezpiecznego spadku ciśnienia tętniczego¹¹

Przeciwwskazania hematologiczne

Izosorbidu monoazotan nie powinien być stosowany u pacjentów z ciężką niedokrwistością, definiowaną jako stężenie hemoglobiny w zakresie 6,5 – 7,9 g/dl. Niedokrwistość o takim nasileniu, poprzez zmniejszenie zdolności krwi do transportu tlenu, może nasilać niekorzystne działania hemodynamiczne azotanów.¹²

Postępowanie w sytuacjach wątpliwych

W przypadku pacjentów, u których występuje którekolwiek z wymienionych powyżej przeciwwskazań, należy bezwzględnie odstąpić od leczenia preparatem Mononit i rozważyć alternatywne metody terapii. Warto podkreślić, że szczególnie niebezpieczne są interakcje z inhibitorami fosfodiesterazy typu 5 oraz riociguatem, gdyż mogą prowadzić do gwałtownego spadku ciśnienia tętniczego stanowiącego bezpośrednie zagrożenie dla życia pacjenta.¹³

U pacjentów ze znacznym niedociśnieniem, wstrząsem kardiogennym czy ciężką hipowolemią należy w pierwszej kolejności ustabilizować parametry hemodynamiczne przed jakimkolwiek rozważaniem terapii azotanami.¹⁴