Właściwości farmakodynamiczne leku Mirzaten Q-Tab

Mirzaten Q-Tab zawiera substancję czynną mirtazapinę, dostępną w dawkach 15 mg, 30 mg oraz 45 mg w postaci tabletek ulegających rozpadowi w jamie ustnej. Mirtazapina należy do grupy farmakoterapeutycznej określanej jako „inne leki przeciwdepresyjne”, oznaczonej kodem ATC: N06AX11. Poniżej przedstawiono szczegółowe dane dotyczące właściwości farmakodynamicznych tego leku, istotne dla zrozumienia jego mechanizmu działania oraz efektów klinicznych.¹

Mechanizm działania

Mirtazapina wykazuje złożony mechanizm działania na poziomie ośrodkowego układu nerwowego. Jej główny efekt farmakodynamiczny polega na ośrodkowym presynaptycznym antagonizmie wobec receptorów α2, co prowadzi do zwiększenia noradrenergicznego i serotoninergicznego przekaźnictwa nerwowego w ośrodkowym układzie nerwowym. Warto podkreślić, że wzmocnienie serotoninergicznego przekaźnictwa nerwowego zachodzi w szczególności za pośrednictwem receptorów 5-HT1, ponieważ receptory 5-HT2 i 5-HT3 są blokowane przez mirtazapinę.²

Aktywność enancjomerów mirtazapiny

Istotnym aspektem farmakodynamiki mirtazapiny jest zróżnicowana aktywność jej enancjomerów. Oba enancjomery mirtazapiny wykazują aktywność przeciwdepresyjną, jednak działają poprzez odmienne mechanizmy:

• Enancjomer S(+) – działa głównie poprzez blokowanie receptorów α2 i 5-HT2, co przyczynia się do efektu przeciwdepresyjnego
• Enancjomer R(-) – wywiera działanie przeciwdepresyjne głównie poprzez blokowanie receptorów 5-HT3

Ta komplementarność działania obu enancjomerów przyczynia się do złożonego profilu farmakologicznego mirtazapiny.³

Działanie uspokajające

Charakterystyczne dla mirtazapiny właściwości uspokajające wynikają z jej działania jako antagonisty receptora histaminowego H1. Jest to istotny element profilu farmakodynamicznego leku, który może być klinicznie korzystny u pacjentów z zaburzeniami snu towarzyszącymi depresji. Jednocześnie mirtazapina nie ma praktycznie żadnej aktywności antycholinergicznej, co jest ważną zaletą w kontekście profilu bezpieczeństwa. Dzięki temu, stosowana w dawkach terapeutycznych wywiera bardzo ograniczone działanie na układ sercowo-naczyniowy (np. w postaci niedociśnienia ortostatycznego).⁴

Wpływ na odstęp QTc

W ramach oceny bezpieczeństwa kardiologicznego, przeprowadzono szczegółowe badania dotyczące wpływu mirtazapiny na odstęp QTc. Badanie to było randomizowane, kontrolowane placebo i moksifloksacyną, z udziałem 54 zdrowych ochotników. Ochotnicy otrzymywali zarówno typową dawkę terapeutyczną 45 mg, jak i dawkę większą niż terapeutyczna – 75 mg. Wyniki analizy z zastosowaniem liniowego modelowania e-max wykazały, że wydłużenie odstępów QTc pod wpływem mirtazapiny pozostawało poniżej progu przedłużenia mającego znaczenie kliniczne. Jest to istotna informacja z punktu widzenia bezpieczeństwa stosowania leku.⁵

Skuteczność u dzieci i młodzieży

Przeprowadzono również ocenę skuteczności i bezpieczeństwa mirtazapiny w populacji pediatrycznej. W dwóch randomizowanych, kontrolowanych placebo badaniach klinicznych prowadzonych metodą podwójnie ślepej próby z udziałem dzieci w wieku 7 do 18 lat z epizodami dużej depresji (n=259) zastosowano następujący schemat dawkowania:

• Pierwsza faza: zmienna dawka przez pierwsze 4 tygodnie (15-45 mg mirtazapiny)
• Druga faza: stała dawka (15, 30 lub 45 mg mirtazapiny) przez kolejne 4 tygodnie

W tych badaniach nie wykazano istotnych różnic między mirtazapiną i placebo w odniesieniu do głównego punktu końcowego oraz wszystkich dodatkowych punktów końcowych, co wskazuje na brak przewagi leku nad placebo w tej grupie wiekowej.⁶

Działania niepożądane u dzieci i młodzieży

W badaniach pediatrycznych odnotowano charakterystyczne działania niepożądane związane ze stosowaniem mirtazapiny. Szczególnie istotne było znaczne zwiększenie masy ciała (≥7%), które stwierdzono u 48,8% pacjentów, którym podawano mirtazapinę, w porównaniu do jedynie 5,7% w grupie placebo. Dodatkowo często występowały także:

• Pokrzywka – odnotowana u 11,8% pacjentów stosujących mirtazapinę w porównaniu do 6,8% w grupie placebo
• Hipertriglicerydemia – wystąpiła u 2,9% pacjentów stosujących mirtazapinę, podczas gdy nie odnotowano jej u żadnego pacjenta w grupie placebo (0%)

Te obserwacje mają istotne znaczenie kliniczne przy rozważaniu stosowania mirtazapiny u dzieci i młodzieży, szczególnie w kontekście potencjalnych metabolicznych działań niepożądanych.⁷

Skład jakościowy i ilościowy preparatu

Mirzaten Q-Tab jest dostępny w trzech dawkach: 15 mg, 30 mg i 45 mg mirtazapiny w postaci białych, okrągłych, dwuwypukłych tabletek ulegających rozpadowi w jamie ustnej. Oprócz substancji czynnej, preparat zawiera substancje pomocnicze, w tym:

• Laktozę: 35,62 mg (dawka 15 mg), 71,25 mg (dawka 30 mg), 106,87 mg (dawka 45 mg)
• Sorbitol: 4,9-13,8 mg (dawka 15 mg), 9,9-27,7 mg (dawka 30 mg), 14,8-41,5 mg (dawka 45 mg)
• Aspartam: 1,6 mg (dawka 15 mg), 3,2 mg (dawka 30 mg), 4,8 mg (dawka 45 mg)

Obecność tych substancji pomocniczych ma znaczenie w kontekście ewentualnych przeciwwskazań u pacjentów z nietolerancją laktozy, fruktozy czy fenyloalaniny.⁸