Właściwości farmakodynamiczne
Memotropil 20% 12 g/60 ml

Właściwości farmakodynamiczne

Piracetam, substancja czynna leku Memotropil 20%, jest lekiem psychotropowym należącym do grupy farmakoterapeutycznej leków psychostymulujących, środków stosowanych w ADHD i leków nootropowych (kod ATC: N06BX03). Strukturalnie stanowi cykliczną pochodną kwasu gamma-aminomasłowego (GABA). ¹

Mechanizm działania

Dokładny mechanizm działania piracetamu na komórki nerwowe nie został w pełni poznany. Dostępne dane wskazują, że podstawowy mechanizm działania piracetamu nie jest swoisty dla określonego rodzaju komórek ani narządu. W badaniach na modelach błon fosfolipidowych wykazano, że piracetam wiąże się fizycznie z grupą polarną błony komórkowej, proporcjonalnie do wielkości zastosowanej dawki. To oddziaływanie zapoczątkowuje proces odtwarzania struktury błony poprzez tworzenie ruchomych kompleksów między cząsteczkami leku a fosfolipidami. Zjawisko to prawdopodobnie przyczynia się do poprawy stabilności błony komórkowej, dzięki czemu białka błonowe lub przezbłonowe mogą utrzymać lub odzyskać odpowiednią strukturę trójwymiarową, warunkującą ich prawidłowe funkcjonowanie. ²

Wpływ na właściwości reologiczne krwi

Piracetam wykazuje znaczący wpływ na właściwości reologiczne krwi poprzez działanie na kilka komponentów układu krwionośnego: płytki krwi, krwinki czerwone oraz ściany naczyń krwionośnych. Substancja zwiększa elastyczność erytrocytów, zmniejsza agregację płytek krwi, redukuje adhezję czerwonych krwinek do ścian naczyń oraz ogranicza skurcz naczyń włosowatych. ³

Wpływ na krwinki czerwone

Szczególnie istotne działanie piracetamu zaobserwowano u pacjentów z niedokrwistością sierpowatokrwinkową. Lek korzystnie wpływa na zdolność błony komórkowej erytrocytów do odkształcania się (zwiększa ich elastyczność), obniża lepkość krwi oraz zapobiega zlepianiu się krwinek czerwonych. ⁴

Wpływ na płytki krwi

W badaniach otwartych z udziałem zdrowych ochotników oraz osób z objawem Raynauda zaobserwowano, że piracetam podawany w stopniowo zwiększanych dawkach (maksymalnie do 12 g) powodował proporcjonalne do dawki hamowanie czynności płytek krwi w porównaniu ze stanem wyjściowym. Oceniano to przy pomocy testów agregacji pod wpływem ADP, kolagenu, adrenaliny i ßTG. Warto podkreślić, że efekt ten występował bez istotnego zmniejszenia liczby płytek krwi. W tych samych badaniach odnotowano wydłużenie czasu krwawienia pod wpływem piracetamu. ⁵

Wpływ na naczynia krwionośne

Badania na zdrowych ochotnikach wykazały, że piracetam zmniejsza adhezję (przyleganie) erytrocytów do śródbłonka naczyń krwionośnych. Dodatkowo, lek bezpośrednio stymuluje syntezę prostacykliny w nieuszkodzonym śródbłonku naczyniowym. ⁶

Wpływ na czynniki krzepnięcia krwi

Piracetam wykazuje złożony wpływ na hemostazę. W badaniach z udziałem zdrowych ochotników stosowanie leku w dawkach do 9,6 g powodowało zmniejszenie stężenia fibrynogenu i czynników von Willebranda (VIII: C; VIII R : AG; VIII R : vW) w osoczu o 30-40% w porównaniu ze stanem wyjściowym. Zaobserwowano również wydłużenie czasu krwawienia. ⁷

W badaniu przeprowadzonym u pacjentów z samoistnym oraz wtórnym fenomenem Raynauda, piracetam stosowany w dawce 8 g na dobę przez okres 6 miesięcy również zmniejszał stężenie fibrynogenu i czynników von Willebranda (VIII : C; VIII R : AG; VIII R : vW (RCF)) w osoczu o 30-40%. Dodatkowo, lek zmniejszał lepkość osocza i wydłużał czas krwawienia w porównaniu ze stanem przed leczeniem. ⁸

Interesujące jest, że w innym badaniu z udziałem zdrowych ochotników, którym podawano piracetam w znacznie wyższych dawkach (do 12 g dwa razy na dobę), nie stwierdzono statystycznie istotnych różnic między piracetamem a placebo pod względem wpływu na hemostazę i czas krwawienia. ⁹

Podsumowanie działań farmakodynamicznych

Właściwości farmakodynamiczne piracetamu obejmują złożone oddziaływanie na różne układy i struktury organizmu. Lek wykazuje działanie neuroprotekcyjne poprzez stabilizację błon komórkowych neuronów oraz wywiera korzystny wpływ na właściwości reologiczne krwi, oddziałując na erytrocyty, płytki krwi, śródbłonek naczyniowy oraz czynniki układu krzepnięcia. Te wielokierunkowe mechanizmy działania stanowią podstawę zastosowania klinicznego piracetamu w różnych wskazaniach terapeutycznych. ¹⁰