Przedawkowanie
Marcaine

Przedawkowanie leku Marcaine-Adrenaline 0,5%

Przedawkowanie produktu leczniczego Marcaine-Adrenaline 0,5% (5 mg chlorowodorku bupiwakainy + 0,005 mg adrenaliny/ml) powoduje istotne klinicznie zaburzenia, dotyczące głównie ośrodkowego układu nerwowego oraz układu krążenia. Wystąpienie objawów toksyczności ma związek z wysokim stężeniem bupiwakainy w osoczu, które może być konsekwencją zastosowania zbyt dużej dawki leku, szybkiego wchłonięcia do krążenia ogólnoustrojowego lub niezamierzonego podania donaczyniowego¹.

Dynamika rozwoju objawów toksycznych

Czas wystąpienia objawów przedawkowania jest zróżnicowany w zależności od drogi podania leku:

• Podanie donaczyniowe – objawy zatrucia pojawiają się natychmiastowo, w ciągu kilku sekund do kilku minut od aplikacji leku²
• Przedawkowanie typowe – symptomy toksyczności rozwijają się znacznie wolniej, zazwyczaj w przedziale 15-60 minut po aplikacji, ponieważ stężenie leku we krwi narasta stopniowo³

Objawy przedawkowania ze strony ośrodkowego układu nerwowego

Objawy neurotoksyczności charakteryzują się stopniową progresją i sekwencyjnym rozwojem. Wzorzec narastających objawów obejmuje:⁴

1. Wczesne objawy:
   • Drętwienie okolicy ust i warg
   • Drętwienie języka
   • Zawroty głowy
   • Szumy uszne
   • Przeczulica słuchowa
   • Zaburzenia widzenia⁵
2. Objawy pośrednie:
   • Zaburzenia artykulacji
   • Skurcze mięśni (często prekursor napadów drgawkowych)⁶
3. Objawy zaawansowane:
   • Utrata przytomności
   • Drgawki typu grand mal trwające od kilku sekund do kilku minut⁷
   • Zaburzenia oddychania aż do zatrzymania oddechu
   • Hipoksja i hiperkapnia spowodowane zwiększoną aktywnością mięśniową⁸
   • Kwasica i hipokaliemia nasilające działanie toksyczne środka miejscowo znieczulającego⁹

Po ustąpieniu ekspozycji na lek, objawy zazwyczaj ustępują relatywnie szybko w wyniku redystrybucji leku z ośrodkowego układu nerwowego oraz procesów metabolizmu i wydalania, o ile nie zastosowano ekstremalnie wysokich dawek¹⁰.

Kardiotoksyczność w przebiegu przedawkowania

Ciężkie objawy toksyczności ze strony układu sercowo-naczyniowego występują wyjątkowo rzadko i są zwykle poprzedzone objawami neurotoksyczności. Należy jednak zauważyć, że u pacjentów poddanych znieczuleniu ogólnemu lub otrzymujących znaczne dawki leków sedatywnych, objawy kardiotoksyczności mogą rozwinąć się bez wcześniejszych objawów ze strony OUN¹¹.

Wysokie stężenie ogólnoustrojowe bupiwakainy może prowadzić do następujących poważnych zaburzeń hemodynamicznych:

• Znaczne obniżenie ciśnienia tętniczego
• Bradykardia
• Zaburzenia rytmu serca
• Zatrzymanie czynności serca¹²

Udokumentowano rzadkie przypadki zatrzymania czynności serca bez uprzednich manifestacji objawów neurologicznych¹³.

Szczególne uwarunkowania diagnostyczne u dzieci

U pediatrycznych pacjentów w trakcie znieczulenia ogólnego wczesne objawy toksyczności mogą być trudne do identyfikacji, co wymaga szczególnej czujności klinicznej¹⁴.

Postępowanie w przedawkowaniu

Protokół terapeutyczny przy wystąpieniu objawów toksyczności ostrej obejmuje następujące działania:

1. Natychmiastowe przerwanie podawania leku przy pierwszych oznakach toksyczności¹⁵
2. Leczenie objawów ze strony OUN:
   • Wspomaganie oddychania
   • Wdrożenie terapii przeciwdrgawkowej¹⁶
3. Postępowanie w depresji układu sercowo-naczyniowego:
   • Dożylna podaż płynów
   • Podaż leków obkurczających naczynia
   • Zastosowanie środków inotropowych
   • Rozważenie podania emulsji lipidowej¹⁷
4. Modyfikacja postępowania u dzieci:
   • Dawki leków ratunkowych muszą być precyzyjnie dostosowane do wieku i masy ciała¹⁸
5. Postępowanie w zatrzymaniu krążenia:
   • Niezwłoczne rozpoczęcie resuscytacji krążeniowo-oddechowej¹⁹
   • Zapewnienie optymalnego natlenienia i wentylacji
   • Wspomaganie krążenia
   • Leczenie kwasicy²⁰
   • Przygotowanie na możliwość konieczności przedłużonej resuscytacji²¹

Objawy przedawkowania leku Marcaine-Adrenaline 0,5%