Wpływ losartanu na płodność, ciążę i laktację

Podczas prowadzenia terapii pacjentek w wieku rozrodczym konieczne jest uwzględnienie potencjalnego wpływu losartanu potasowego na płodność, przebieg ciąży oraz laktację. Należy pamiętać, że losartan, jako antagonista receptora angiotensyny II (AIIRA), podlega określonym ograniczeniom stosowania w zależności od okresu ciąży.¹

Stosowanie losartanu w ciąży

Stosowanie losartanu u kobiet ciężarnych podlega istotnym ograniczeniom czasowym. W pierwszym trymestrze ciąży nie zaleca się stosowania losartanu, natomiast w drugim i trzecim trymestrze jego stosowanie jest bezwzględnie przeciwwskazane.²

Pierwszy trymestr ciąży

Chociaż dane epidemiologiczne dotyczące potencjalnego działania teratogennego antagonistów receptora angiotensyny II, w tym losartanu, nie są jednoznaczne, nie można wykluczyć zwiększonego ryzyka dla rozwijającego się płodu. Problem ten dotyczy również inhibitorów konwertazy angiotensyny (ACE).³

Planowanie ciąży u pacjentek stosujących losartan

U pacjentek przyjmujących losartan, które planują ciążę, należy zmienić terapię na alternatywną, o ustalonym profilu bezpieczeństwa w ciąży. Kontynuacja terapii losartanem może być rozważana wyłącznie w sytuacji, gdy leczenie antagonistą receptora angiotensyny II jest bezwzględnie konieczne.⁴

Postępowanie po potwierdzeniu ciąży

W przypadku potwierdzenia ciąży u pacjentki leczonej losartanem, należy natychmiast przerwać stosowanie tego leku i, jeśli istnieją wskazania do kontynuacji leczenia hipotensyjnego, wdrożyć alternatywną terapię o potwierdzonym bezpieczeństwie w ciąży.⁵

Drugi i trzeci trymestr ciąży

Antagoniści receptora angiotensyny II, w tym losartan, stosowane w drugim i trzecim trymestrze ciąży, wykazują udokumentowany toksyczny wpływ na rozwój płodu. Obserwowane działania niepożądane obejmują:

• Pogorszenie czynności nerek płodu
• Małowodzie – zbyt mała ilość płynu owodniowego
• Opóźnienie kostnienia czaszki

Negatywny wpływ obserwuje się również u noworodków, których matki przyjmowały losartan w drugim i trzecim trymestrze ciąży. Najczęściej raportowane problemy to:

• Niewydolność nerek
• Niedociśnienie tętnicze
• Hiperkaliemia – podwyższony poziom potasu we krwi

Ze względu na powyższe zagrożenia, stosowanie losartanu jest bezwzględnie przeciwwskazane w drugim i trzecim trymestrze ciąży.⁶

Monitorowanie pacjentek narażonych na działanie losartanu w ciąży

W przypadku ekspozycji płodu na losartan od drugiego trymestru ciąży, zaleca się przeprowadzenie szczegółowego badania ultrasonograficznego z oceną:

• Rozwoju czaszki płodu
• Czynności nerek płodu

Ten rodzaj monitorowania umożliwia wczesne wykrycie potencjalnych zaburzeń rozwojowych związanych z ekspozycją na losartan.⁷

Opieka nad noworodkiem

Noworodki, których matki przyjmowały losartan w okresie ciąży, wymagają szczególnej obserwacji w pierwszych dniach życia. Szczególną uwagę należy zwrócić na monitorowanie ciśnienia tętniczego ze względu na podwyższone ryzyko wystąpienia niedociśnienia tętniczego.⁸

Stosowanie losartanu podczas karmienia piersią

Nie zaleca się stosowania losartanu u kobiet karmiących piersią. Wynika to z braku wystarczających danych dotyczących bezpieczeństwa stosowania tego leku w okresie laktacji. U pacjentek karmiących piersią, które wymagają leczenia hipotensyjnego, zaleca się stosowanie alternatywnych leków o lepiej określonym profilu bezpieczeństwa podczas laktacji.⁹

Szczególną ostrożność należy zachować w przypadku karmienia piersią noworodków i wcześniaków, które są bardziej wrażliwe na działanie leków przenikających do mleka matki. W takiej sytuacji wybór alternatywnego leku hipotensyjnego o potwierdzonym bezpieczeństwie stosowania u kobiet karmiących piersią jest szczególnie istotny.¹⁰