Wpływ leku imatynib (Leuzek) na płodność, ciążę i laktację

Produkt leczniczy Leuzek, zawierający jako substancję czynną imatynib (w postaci metanosulfonianu) w dawce 100 mg, wymaga szczególnej uwagi podczas stosowania u kobiet w wieku rozrodczym, kobiet w ciąży oraz matek karmiących piersią. Poniższe wytyczne szczegółowo określają informacje, które lekarz powinien przekazać pacjentce w zakresie wpływu leku na płodność, ciążę oraz laktację, aby zapewnić bezpieczne stosowanie produktu.¹

Kobiety w wieku rozrodczym – zalecenia dotyczące antykoncepcji

Lekarz ma obowiązek poinformować pacjentki w wieku rozrodczym o konieczności stosowania skutecznych metod antykoncepcji podczas całego okresu leczenia imatynibem. Co istotne, antykoncepcja powinna być kontynuowana również po zakończeniu terapii, przez okres co najmniej 15 dni. Jest to związane z czasem potrzebnym do eliminacji leku z organizmu oraz potencjalnym ryzykiem dla rozwoju płodu w przypadku zajścia w ciążę krótko po zakończeniu leczenia.²

Stosowanie leku w okresie ciąży

Informacje dotyczące stosowania imatynibu u kobiet w ciąży są ograniczone, co uniemożliwia jednoznaczną ocenę bezpieczeństwa jego stosowania w tej grupie pacjentek. Lekarz powinien przekazać pacjentce, że w okresie po wprowadzeniu leku do obrotu zgłaszano przypadki samoistnych poronień oraz wad wrodzonych u dzieci matek przyjmujących imatynib w czasie ciąży.³

Dodatkowo należy poinformować pacjentkę, że przeprowadzone badania na modelach zwierzęcych wykazały szkodliwy wpływ imatynibu na reprodukcję. Mimo że potencjalne zagrożenie dla płodu człowieka nie zostało w pełni poznane i scharakteryzowane, istnieją uzasadnione obawy dotyczące bezpieczeństwa stosowania leku w ciąży.⁴

Z tego powodu lekarz powinien jednoznacznie zakomunikować pacjentce, że produktu Leuzek nie należy stosować w okresie ciąży, chyba że jest to bezwzględnie konieczne (np. w sytuacjach zagrażających życiu, gdy potencjalne korzyści przewyższają ryzyko). W przypadku gdy terapia imatynibem musi być kontynuowana w ciąży, pacjentka musi być szczegółowo poinformowana o potencjalnym ryzyku dla płodu.⁵

Stosowanie leku w okresie karmienia piersią

Lekarz powinien przekazać pacjentkom zamierzającym karmić piersią, że dostępne dane dotyczące przenikania imatynibu do mleka kobiecego są ograniczone. Badania przeprowadzone z udziałem dwóch kobiet karmiących wykazały, że zarówno sam imatynib, jak i jego czynny metabolit mogą przenikać do mleka matki.⁶

W trakcie rozmowy z pacjentką warto odnieść się do danych farmakokinetycznych. U jednej z badanych pacjentek proporcja stężenia imatynibu w mleku do stężenia w osoczu wynosiła 0,5, natomiast dla metabolitu wartość ta była wyższa i wynosiła 0,9. Te dane sugerują większe przenikanie metabolitu do mleka matki w porównaniu z substancją macierzystą.⁷

Analizy wskazują, że uwzględniając łączne stężenie imatynibu i jego metabolitu oraz maksymalne dzienne spożycie mleka przez niemowlęta, całkowite przewidywane narażenie niemowlęcia jest stosunkowo małe, wynoszące około 10% dawki leczniczej stosowanej u matki. Jednakże – i to należy wyraźnie podkreślić – konsekwencje narażenia niemowlęcia nawet na tak małe dawki imatynibu nie zostały zbadane i pozostają nieznane.⁸

Z uwagi na powyższe dane, lekarz powinien jednoznacznie poinformować pacjentkę, że kobiety stosujące imatynib nie powinny karmić piersią w trakcie leczenia. Co więcej, karmienia piersią należy unikać również po zakończeniu terapii przez okres co najmniej 15 dni, aby zapewnić dostateczną eliminację leku z organizmu matki.⁹

Wpływ na płodność

W rozmowie dotyczącej wpływu imatynibu na płodność, lekarz powinien poinformować pacjentów, że badania niekliniczne (prowadzone na modelach zwierzęcych) nie wykazały istotnego wpływu leku na płodność zarówno samców, jak i samic szczura. Niemniej jednak, zaobserwowano pewien wpływ na wybrane parametry reprodukcyjne, co nie pozwala na całkowite wykluczenie potencjalnego oddziaływania na płodność u ludzi.¹⁰

Istotną informacją, którą lekarz powinien przekazać, jest fakt, że nie przeprowadzono dotychczas dedykowanych badań klinicznych oceniających wpływ imatynibu na płodność i proces gametogenezy u pacjentów stosujących ten lek. W związku z tym, pacjenci, dla których kwestia zachowania płodności jest istotna, powinni zostać poinformowani o możliwości konsultacji lekarskiej w tej sprawie przed rozpoczęciem terapii oraz w jej trakcie.¹¹